Research Article

ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ

Volume: 35 January 27, 2026
TR EN

ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ

Abstract

Sürdürülebilirlik uygulamalarının artmasıyla, öğretmenlerin çevre bilinciyle hareket etmeleri beklenmektedir. Bu çalışmada, özel okullarda öğretmenlerin zorunlu olarak uyguladıkları yeşil davranışların, öğretmenlerin çevresel öz kimliklerini nasıl şekillendirdiği ve bu durumun öğretmenlerin yeşil savunuculuğu üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. Bu kapsamda çalışmada, Türkiye’deki özel okullardaki tüm branşlarda çalışan 500 öğretmene online anket çalışması uygulanmıştır. Bu bağlamda elde edilen veriler, PLS temelli yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Çalışma kapsamında yapılan analizlere göre, özel öğretmenlerin zorunlu yeşil davranışının yeşil savunuculuk üzerinde anlamlı etkisinin olduğu, öğretmenlerin zorunlu yeşil davranışının çevre yanlısı öz kimlik üzerinde anlamlı etkisinin olduğu, öğretmenlerin çevre yanlısı öz kimliğinin de yeşil savunuculuk üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca özel öğretmenlerin zorunlu yeşil davranışının çevre yanlısı öz kimlik üzerindeki etkisinde yeşil savunuculuğun kısmi aracılık etkisinin olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular; öğretmenlerin çevreye duyarlılıklarını artıran davranışsal değişimlerinin çevresel öz kimliklerini güçlendirdiğini ve bu öğretmenlerin çevre bilinciyle hareket eden bir öz kimlik geliştirmelerinin, toplumsal ve çevresel konularda daha aktif bir savunuculuk rolü üstlenmelerine zemin hazırladığını göstermektedir. Araştırma özel okul öğretmenleri özelinde çevresel öz kimlik ve yeşil savunuculuk ilişkisini ele alması açısından özgün bir katkı sunarken, verilerin yalnızca Türkiye’deki özel okullardan toplanmış olması, sonuçların genellenebilirliğini sınırlayabilecek bir kısıt olarak değerlendirilebilir.

Keywords

References

  1. Afsar, B. ve Umrani, W. A. (2020). Corporate social responsibility and pro‐environmental behavior at workplace: The role of moral reflectiveness, coworker advocacy, and environmental commitment. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 27(1), 109-125. https://doi.org/10.1002/csr.1777
  2. Barbarossa, C., De Pelsmacker, P. ve Moons, I. (2017). Personal values, green self-identity and electric car adoption. Ecological Economics, 140, 190-200. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2017.05.015
  3. Baron, R. M. ve Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173.
  4. Bem, D. J. (1972). Self-perception theory. Advances in Experimental Social Psychology, 6, 1-62. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60024-6
  5. Bissing-Olson, M. J., Iyer, A., Fielding, K. S. ve Zacher, H. (2013). Relationships between daily affect and pro-environmental behavior at work: The mode role of pro-environmental attitude. Journal of Organizational Behavior, 34(2), 156-175. https://doi.org/10.1002/job.1788
  6. Carfora, V., Caso, D., Sparks, P. ve Conner, M. (2017). Moderating effects of pro-environmental self-identity on pro-environmental intentions and behaviour: A multi-behaviour study. Journal of Environmental Psychology, 53, 92-99. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2017.07.001
  7. Cheng, Y., Liu, H., Yuan, Y., Zhang, Z. ve Zhao, J. (2022). What makes employees green advocates? Exploring the effects of green human resource management. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 1807-1826. https://doi.org/10.3390/ijerph19031807
  8. Confente, I., Scarpi, D. ve Russo, I. (2020). Marketing a new generation of bio-plastics products for a circular economy: The role of green self-identity, self-congruity, and perceived value. Journal of Business Research, 112, 431-439. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.10.030

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environment and Culture, Marketing (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 27, 2026

Submission Date

February 7, 2025

Acceptance Date

June 18, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35

APA
Hasırcı, I., Zeybek Pınarbaşı, F., & Akgül, V. (2026). ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1635491
AMA
1.Hasırcı I, Zeybek Pınarbaşı F, Akgül V. ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1635491
Chicago
Hasırcı, Itır, Fatma Zeybek Pınarbaşı, and Volkan Akgül. 2026. “ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (January). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1635491.
EndNote
Hasırcı I, Zeybek Pınarbaşı F, Akgül V (January 1, 2026) ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]I. Hasırcı, F. Zeybek Pınarbaşı, and V. Akgül, “ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Jan. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1635491.
ISNAD
Hasırcı, Itır - Zeybek Pınarbaşı, Fatma - Akgül, Volkan. “ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (January 1, 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1635491.
JAMA
1.Hasırcı I, Zeybek Pınarbaşı F, Akgül V. ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1635491.
MLA
Hasırcı, Itır, et al. “ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Jan. 2026, doi:10.35379/cusosbil.1635491.
Vancouver
1.Itır Hasırcı, Fatma Zeybek Pınarbaşı, Volkan Akgül. ZORUNLU (GEREKLİ) YEŞİL DAVRANIŞ VE ÇEVRE YANLISI ÖZ KİMLİK: ÖZEL OKUL ÖĞRETMENLERİNİN YEŞİL SAVUNUCULUK PERSPEKTİFİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Jan. 1;35. doi:10.35379/cusosbil.1635491