Research Article

YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER

Volume: 35 July 21, 2026
TR EN

YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER

Abstract

Bu çalışmanın amacı Türkiye adresli yapay zekâ (YZ) temalı akademik yayınların sosyal ve akademik temsillerini hem bibliyometrik hem de söylemsel olarak incelemektir. Araştırmada, 2022-2025 yılları arasında yayımlanan 957 akademik makale analiz edilmiş olup yıllara göre dağılım, anahtar kelime frekansları, yazar kurum üretkenliği ve atıf yapısı gibi göstergeler ortaya konmuştur. Bibliyometrik bulgular, YZ’nin özellikle eğitim, sağlık ve etik gibi disiplinlerde yoğunlaştığını ve ChatGPT, Gemini gibi üretken YZ araçlarının öne çıktığını göstermektedir. Nitel doküman analizi ile gerçekleştirilen içerik çözümlemesinde ise maksimum çeşitlilik örneklemesi yoluyla belirlenen 250 makale incelenmiş olup YZ’nin sosyal rollerle (öğretmen, rehber, karar destekleyici), insani özelliklerle (öğrenme, empati, özerklik) ve felsefi zeminlerle (araçsalcı, determinist) temsil edildiği saptanmıştır. Ayrıca YZ’nin etik, hukuki ve kültürel boyutları üzerine hem ütopyacı hem de distopyacı anlatılar geliştirildiği gözlemlenmiştir. Bu çalışma, YZ’nin Türkiye’deki akademik söylemdeki çok boyutlu konumunu görünür kılmakta ve disiplinlerarası eğilimlerin haritalanmasına katkı sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Alan, H., Güneş, M. H., Gökçe, Y., & Yalçın, M. (2024). Artificial intelligence and grand challenges: A bibliometric and thematic analysis. Preprints. https://www.preprints.org/manuscript/202406.0456
  2. Alioğulları, E., Tüylü, D. & Sağıroğlu, A. (2025). Examining artificial intelligence and ethics in education with bibliometric analysis. In E. Alioğulları, D. Tüylü & A. Sağıroğlu (Eds.), Examining Artificial Intelligence and Ethics in Education With Bibliometric Analysis (pp. 1-30). IGI Global. https://www.igi-global.com/chapter/examining-artificial-intelligence-and-ethics-in-education-with-bibliometric-analysis/368512
  3. Alper, A. E., & Alper, F. Ö. (2020). Industry 4.0 revolution and its impacts on labor markets. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(3), 441-460. https://doi.org/10.35379/cusosbil.746361
  4. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zeka ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71-88.
  5. Arslankara, V. B., & Usta, E. (2024). Generative artificial intelligence as a lifelong learning self efficacy: Usage and competence scale. Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 6(2), 288-302. https://doi.org/10.51535/tell.1489304
  6. Arslankara, V. B., & Usta, E. (2025). Development and validation of the lifelong artificial ıntelligence ethical awareness scale (laieas). Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 7(2), 319-329. https://doi.org/10.51535/tell.1813310
  7. Aydın, N. (2024). Türkiye’de yapay zekâ alanında yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(52), 387-407. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1545006
  8. Aydoğmuş, H. Y., Aydoğmuş, U, & Türkan, Y. S. (2025). An in-depth bibliometric analysis to understand the impact and future of artificial intelligence in higher education. In H. Y. Aydogmus, U. Aydoğmuş, & Y. S. Türkan (Eds.), An In-Depth Bibliometric Analysis to Understand the Impact and Future of Artificial Intelligence in Higher Education (pp. 117-152). IGI Global. https://www.igi-global.com/chapter/an-in-depth-bibliometric-analysis-to-understand-the-impact-and-future-of-artificial-intelligence-in-higher-education/368516

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication and Media Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 21, 2026

Submission Date

May 10, 2025

Acceptance Date

November 21, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35

APA
Arslankara, V. B. (2026). YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695604
AMA
1.Arslankara VB. YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1695604
Chicago
Arslankara, Veysel Bilal. 2026. “YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (July). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695604.
EndNote
Arslankara VB (July 1, 2026) YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]V. B. Arslankara, “YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, July 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1695604.
ISNAD
Arslankara, Veysel Bilal. “YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (July 1, 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695604.
JAMA
1.Arslankara VB. YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1695604.
MLA
Arslankara, Veysel Bilal. “YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, July 2026, doi:10.35379/cusosbil.1695604.
Vancouver
1.Veysel Bilal Arslankara. YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Jul. 1;35. doi:10.35379/cusosbil.1695604