Araştırma Makalesi

YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER

Cilt: 35 21 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER

Öz

Bu çalışmanın amacı Türkiye adresli yapay zekâ (YZ) temalı akademik yayınların sosyal ve akademik temsillerini hem bibliyometrik hem de söylemsel olarak incelemektir. Araştırmada, 2022-2025 yılları arasında yayımlanan 957 akademik makale analiz edilmiş olup yıllara göre dağılım, anahtar kelime frekansları, yazar kurum üretkenliği ve atıf yapısı gibi göstergeler ortaya konmuştur. Bibliyometrik bulgular, YZ’nin özellikle eğitim, sağlık ve etik gibi disiplinlerde yoğunlaştığını ve ChatGPT, Gemini gibi üretken YZ araçlarının öne çıktığını göstermektedir. Nitel doküman analizi ile gerçekleştirilen içerik çözümlemesinde ise maksimum çeşitlilik örneklemesi yoluyla belirlenen 250 makale incelenmiş olup YZ’nin sosyal rollerle (öğretmen, rehber, karar destekleyici), insani özelliklerle (öğrenme, empati, özerklik) ve felsefi zeminlerle (araçsalcı, determinist) temsil edildiği saptanmıştır. Ayrıca YZ’nin etik, hukuki ve kültürel boyutları üzerine hem ütopyacı hem de distopyacı anlatılar geliştirildiği gözlemlenmiştir. Bu çalışma, YZ’nin Türkiye’deki akademik söylemdeki çok boyutlu konumunu görünür kılmakta ve disiplinlerarası eğilimlerin haritalanmasına katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alan, H., Güneş, M. H., Gökçe, Y., & Yalçın, M. (2024). Artificial intelligence and grand challenges: A bibliometric and thematic analysis. Preprints. https://www.preprints.org/manuscript/202406.0456
  2. Alioğulları, E., Tüylü, D. & Sağıroğlu, A. (2025). Examining artificial intelligence and ethics in education with bibliometric analysis. In E. Alioğulları, D. Tüylü & A. Sağıroğlu (Eds.), Examining Artificial Intelligence and Ethics in Education With Bibliometric Analysis (pp. 1-30). IGI Global. https://www.igi-global.com/chapter/examining-artificial-intelligence-and-ethics-in-education-with-bibliometric-analysis/368512
  3. Alper, A. E., & Alper, F. Ö. (2020). Industry 4.0 revolution and its impacts on labor markets. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(3), 441-460. https://doi.org/10.35379/cusosbil.746361
  4. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zeka ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71-88.
  5. Arslankara, V. B., & Usta, E. (2024). Generative artificial intelligence as a lifelong learning self efficacy: Usage and competence scale. Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 6(2), 288-302. https://doi.org/10.51535/tell.1489304
  6. Arslankara, V. B., & Usta, E. (2025). Development and validation of the lifelong artificial ıntelligence ethical awareness scale (laieas). Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 7(2), 319-329. https://doi.org/10.51535/tell.1813310
  7. Aydın, N. (2024). Türkiye’de yapay zekâ alanında yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(52), 387-407. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1545006
  8. Aydoğmuş, H. Y., Aydoğmuş, U, & Türkan, Y. S. (2025). An in-depth bibliometric analysis to understand the impact and future of artificial intelligence in higher education. In H. Y. Aydogmus, U. Aydoğmuş, & Y. S. Türkan (Eds.), An In-Depth Bibliometric Analysis to Understand the Impact and Future of Artificial Intelligence in Higher Education (pp. 117-152). IGI Global. https://www.igi-global.com/chapter/an-in-depth-bibliometric-analysis-to-understand-the-impact-and-future-of-artificial-intelligence-in-higher-education/368516

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

10 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

21 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35

Kaynak Göster

APA
Arslankara, V. B. (2026). YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695604
AMA
1.Arslankara VB. YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1695604
Chicago
Arslankara, Veysel Bilal. 2026. “YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Temmuz). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695604.
EndNote
Arslankara VB (01 Temmuz 2026) YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]V. B. Arslankara, “YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Tem. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1695604.
ISNAD
Arslankara, Veysel Bilal. “YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Temmuz 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1695604.
JAMA
1.Arslankara VB. YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1695604.
MLA
Arslankara, Veysel Bilal. “YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Temmuz 2026, doi:10.35379/cusosbil.1695604.
Vancouver
1.Veysel Bilal Arslankara. YAPAY ZEKÂNIN SOSYAL VE AKADEMİK TEMSİLİ: TÜRKİYE ADRESLİ YAYINLARDA BİBLİYOMETRİK VE SÖYLEMSEL EĞİLİMLER. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Temmuz 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1695604