Kaynaştırma Öğrencilerinde Grup Rehberliği Programının Sosyal Beceri Düzeyine Etkisi

Öz

Bu araştırmada grup rehberliği programının kaynaştırma öğrencilerinin sosyal beceri düzeyine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Deneysel bir çalışma olan araştırmanın katılımcıları, Rehberlik ve Araştırma Merkezi tarafından kaynaştırma eğitimine yönlendirilen öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanması amacıyla öncelikle ön test uygulaması kapsamında 110 kaynaştırma öğrencisine Sosyal Beceri Ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların ölçekten elde ettikleri puanların aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmış (X=38.48; S=7.12) ve grup ortalamasının yarım standart sapma altında olan 49 kaynaştırma öğrencisi, sosyal beceri puanı grup ortalamasına göre düşük olarak belirlenmiştir. Sosyal beceri puanı düşük olan kaynaştırma öğrencileri ile yapılan görüşmelerde; gönüllülük, çalışmaya katılım ve devamlılık koşulları uygun olan 24 kişi belirlenmiş, demografik özelliklerine göre eşleştirilerek iki grup oluşturulmuş ve yansız atama yöntemiyle deney ve kontrol grubu olarak atamaları yapılmıştır. Çalışma sonucunda grup rehberliği programının kaynaştırma öğrencilerinin sosyal beceri düzeylerini artırmada etkili olduğu ve bu etkinin izleme testi ölçümüne göre kalıcı olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Beceri
• Kaynaştırma Öğrencileri
• Grup Rehberliği

Öz

The aim of this study is to determine the effect of group guidance program on the social skill level of inclusive students. The participants of the research, which is an experimental study, consist of students who are directed to inclusive education by the Guidance and Research Center. For the purpose of collecting the research data, primarily, Social Skills Scale was administered to 110 inclusive students. Subsequently, the arithmetic mean and standard deviation of the scores obtained from the Social Skills Scale were calculated (X=38.48; sd=7.12) and 49 inclusive students whose social skills score was half of a standard deviation under the mean of the group were determined that they had a low social skills score. There were 12 inclusive students in the experimental group and 12 inclusive students in the control group.Two groups matched according to demographic characteristics assigned as experimental and control groups through random sampling. In order to measure the social skills level of inclusive students “Social Skills Scale” were used. As a result of the study, it is found that the group guidance program is effective in increasing the social skills levels of inclusive students and this effect is found permanent according to the follow-up test measurement.

Anahtar Kelimeler

• Social Skills
• Inclusive Students
• Group Guidance

Kaynakça

1. Akfırat, F. Ö. (2004). Yaratıcı dramanın işitme engellilerin sosyal becerilerinin gelişimine etkisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(01), 9-22. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000077
2. Avcıoğlu, H. (2009). Etkinliklerle sosyal beceri öğretimi. Kök Yayıncılık.
3. Batu, S. ve Kırcaali-İftar, G. (2020). Kaynaştırma. Kök Yayıncılık.
4. Batu, S. ve Uysal, A. (2010). Günümüz sınıflarına engelli çocukların katılımını destekleme. G. Akçamete (Ed.), Genel eğitim okullarında özel gereksinimli olan öğrenciler ve özel eğitim içinde (s. 113-139). Kök Yayıncılık.
5. Bayrakçı, M. ve Susam, B. (2021). Sınıf öğretmenlerinin özel öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencilerin özelliklerine ve eğitimlerine yönelik görüşleri. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 45-56.
6. Bilgiç, E. ve Alımterin, Z. (2024). Kaynaştırma uygulamaları sürecinde yaratıcı drama yöntemi. Yaratıcı Drama Dergisi, 19(1), 90-108. https://doi.org/10.21612/yader.2024.004
7. Çolak, A., Vuran, S. ve Uzuner, Y. (2013). Kaynaştırma uygulanan bir ilköğretim sınıfındaki sosyal yeterlik özelliklerinin betimlenmesi ve iyileştirilmesi çalışmaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 14(02), 33-53. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000183
8. Ekizoğlu, Ö. ve Acet, M. (2023) Zihinsel engelli çocuklar için beden eğitimi ve eğitsel oyunların önemi. Spor, Eğitim Ve Psikososyal İncelemeler, 7.

9. Geboloğlu, B. (2016). Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere sosyal beceri kazandırmada sosyal öykü ve müzikli sosyal öykü uygulamalarının etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
10. Gürgür, H. ve Rakap, S. (2021). Kapsayıcı eğitim-özel eğitimde bütünleştirme. Pegem Akademi Yayıncılık.
11. Haddou, M. (2021). Hayır demeyi bilmek. İletişim Yayınları
12. Hargie, O. (2006). Communication skill in theory and practice. O. Hargie (Ed.), The handbook of communication skills içinde (s. 5-37). New York: Routledge.
13. Kabasakal, Z., Girli, A., Burcu, O. K. U. N., Çelik, N. ve Vardarlı, G. (2008). Kaynaştırma öğrencileri, akran ilişkileri ve akran istismarı. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (23). 169-176.
14. Kıyak, Ü. E., & Diken, Ö. (2018). Zihinsel yetersizliği olan ilkokul kaynaştırma öğrencilerinin pragmatik dil becerileri ile sosyal becerileri, problem davranışları ve akademik yeterlilikleri arasındaki ilişki. Ilkogretim Online, 17(1). 239-254.https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.413760
15. MEB. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. Web: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat MevzuatNo=24736&Mevzuat- Tur=7&MevzuatTertip=5 31/01/2024 tarihinde alındı
16. Metin, N., Şenol, B., & Yumuş, M. (2015). Okul öncesi eğitim sınıflarına kaynaştırılan otistik çocukların sosyometrik statülerinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(2), 483-490.
17. Odluyurt, S. (2015). Kaynaştırma eğitiminde uygulamalı davranış analizi. Eğiten Kitap.
18. Özdemir, D. (2022). Özel öğrenme güçlüğü tanısına sahip kaynaştırma öğrencilerinin sınıftaki sosyal uyumlarına yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Biruni Üniversitesi.
19. Özgüven, İ. E. (1999). Çağdaş eğitimde psikolojik danışma ve rehberlik. PDREM Yayınları Ülkü, S. (1976). Lise 1. sınıflarda uygulanan bir grup rehberliği programının “yöneltme” açısından etkililiğinin araştırılması, [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
20. Ünsal, P. (2007) Kaynaştırma öğrencilerinin sosyal becerilerini artırmak için uygulanan iki farklı müdahale yaklaşımının etkililiklerinin karşılaştırılması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
21. Rapee, R.M., Spence, S.H., Cobham, V. ve Wignall, A. (2022). Çocukta özgüven. Çev. Rasim Baykaldı. Arkadaş Yayınevi.
22. Sakarkaya, S., Onuray Eğilmez, H., & Engür, D. (2019). Müzik eğitiminin hafif düzey zihinsel engelli öğrencilerin sosyalleşme düzeylerine etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(4), 35-43. https://doi. org/10.18506/anemon.453753
23. Shpendı Şirin, T. (2019) Okul öncesi dönem kaynaştırma ve bütünleştirme öğrencilerinin sosyal kabulüne ‘Arkadaş Edinme’ programının etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi.
24. Sucuoğlu, B. (2004). Türkiye’de kaynaştırma uygulamaları: yayınlar/araştırmalar (1980-2005). Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 15- 23. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000083
25. Sucuoğlu, B., & Özokçu, O. (2005). Kaynaştırma öğrencilerinin sosyal becerilerinin değerlendirilmesi. Ankara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 6(01), 41-65. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000086
26. UNICEF (2017). İncluding Children with Disabilities in Quality Learning: What needs to be done.
27. Vickerstaff, S., Heriot, S., Wong, M., Lopes, A., & Dossetor, D. (2007). Intellectual ability, self-perceived social competence, and depressive symptomatology in children with high-functioning autistic spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 37(9), 1647-1664 https://doi.org/10.1007/s10803-006-0292-x
28. Xie, Y. H., Potměšil, M., & Peters, B. (2014). Children who are deaf or hard of hearing in inclusive educational settings: A literature review on interactions with peers. Journal of deaf studies and deaf education, 19(4), 423-437. https://doi. org/10.1093/deafed/enu017
29. Yarımkaya, E. (2018). Akran aracılı uyarlanmış fiziksel aktivitelerin orta düzeyde zihin yetersizliği olan öğrencilerin sosyalleşme düzeyleri üzerine etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(2), 335-344. https://doi.org/10.24106/kefdergi.389805