Research Article

Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma

Number: 51 March 5, 2026
EN TR

Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma

Abstract

Deprem gibi büyük ölçekli afetler, toplulukların yaşam biçimlerini ve mekânsal deneyimlerini köklü biçimde dönüştürmektedir. Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremi sonrasında konteyner kentlerde yaşayan kadınların mekânsal deneyimlerini Peyzaj Mimarlığı perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel yöntemi anket olup, Onikişubat ve Dulkadiroğlu ilçelerinde yaşayan 80 kadın katılımcıyla yürütülmüştür. Anket formu; barınma, güvenlik, hijyen, mekânsal düzenlemeler, afet yönetimine katılım ve yeşil alan kullanımı gibi başlıklarda 5’li Likert ölçeği sorularından oluşmuştur. Elde edilen veriler SPSS 28.0 programında analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler ve güvenilirlik testleri uygulanmıştır. Bulgular, kadınların özellikle geçici barınma alanlarında güvenlik ve mahremiyet eksikliğini en önemli sorun olarak gördüklerini; yeşil alanların ise psikolojik iyileşme sürecine katkı sağlayan mekânlar olarak değerlendirildiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, aydınlatma sistemleri ve acil durum butonlarının güvenlik algısını güçlendiren temel unsurlar olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın özgün katkısı, afet sonrası mekânsal düzenlemelerde toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı peyzaj tasarımının önemini vurgulaması, toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı peyzaj-planlama tasarımı için kavramsal ilişkiler ağını ortaya koyması ve konteyner kentler üzerinden somut bir model önerisi geliştirmesidir. Sonuç olarak, afet sonrası kadınların mekânsal deneyimlerinin dikkate alınması; güvenlik, erişilebilirlik ve özel ihtiyaçlara duyarlı mekânsal çözümler geliştirilmesiyle daha kapsayıcı ve sürdürülebilir kentlerin inşa edilmesine katkı sağlayacaktır. Çalışma, Peyzaj Mimarlığının afet sonrası toplumsal cinsiyet odaklı tasarım süreçlerinde üstlenebileceği özgün rolü ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Abanoz, F. B., & Vural, N. (2023). Dünyada ve Türkiye’de kullanılan geçici afet konutlarının karşılaştırmalı analizi ve model önerisi. Eksen Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 4(1), 132-153. https://doi.org/10.58317/eksen.1225999
  2. Açıksöz, S. (2017a). Toplumsal cinsiyet eşit(siz)liğinin dış mekâna yansımaları ve toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme. Toplumsal cinsiyet ve kent-mekân sempozyumu bildiriler kitabı (s. 114-138) içinde. Ankara: TMMOB Şehir Plancıları Kadın Komisyonu, 11-12 Mart, ISBN: 978-605-01-1077-7
  3. Açıksöz, S. (2017b). Toplumsal cinsiyet eşitliği- mekânsal planlama ilişkisi: S. Çelikyay (Der.), Kadın dostu kentler. Kamusal alanların mekânsal organizasyonu (s. 119-140) içinde. Bartın: Bartın Üniversitesi yayınları No: 30, Fen Bilimleri Enstitüsü yayınları No: 01, ISBN: 978-605-9895-14-9
  4. AFAD. (2023). AFAD Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. Web sitesi: 1 Temmuz 2025. https://www.afad.gov.tr/kahramanmarasta-meydana-gelen-depremler-hk-36
  5. Akten, M. (2003). Isparta ilindeki bazı rekreasyon alanlarının mevcut potansiyellerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Forestry, 4(2), 115-132.
  6. Alsamara, K., Kakaje, A., Soqia, J., Ghareeb, A., Watson, L., Hadakie, R., Jawich, K., Al-Homsi, A., & Forbes, D. (2024). Exploring women’s religious coping strategies and psychological impact after the 2023 earthquake in syria. Journal of Religion and Health, 63(3), 2314-2326. Erişim adresi: https://doi.org/10.1007/s10943-024-02005-8
  7. Alston, M. (2013). Women and adaptation. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 4(5), 351-358.
  8. Aşur, F., & Sancak, S. (2023). Kadın bakış açısıyla kentsel açık yeşil alanlarının önemi. Ankara: Peyzaj ve Kentler‘2023 Çalışmaları, İKSAD Yayınevi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urban Planning and Health, Urban Design

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 5, 2026

Submission Date

February 19, 2025

Acceptance Date

October 27, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 51

APA
Bayazıt, E., Kısakürek, Ş., & Açıksöz, S. (2026). Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma. İDEALKENT, 51, 1-20. https://doi.org/10.31198/idealkent.1642968
AMA
1.Bayazıt E, Kısakürek Ş, Açıksöz S. Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma. İDEALKENT. 2026;(51):1-20. doi:10.31198/idealkent.1642968
Chicago
Bayazıt, Esra, Şule Kısakürek, and Sebahat Açıksöz. 2026. “Kadınların Mekânsal Deneyimleri: Kahramanmaraş Depremi üzerine Bir Araştırma”. İDEALKENT, nos. 51: 1-20. https://doi.org/10.31198/idealkent.1642968.
EndNote
Bayazıt E, Kısakürek Ş, Açıksöz S (March 1, 2026) Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma. İDEALKENT 51 1–20.
IEEE
[1]E. Bayazıt, Ş. Kısakürek, and S. Açıksöz, “Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma”, İDEALKENT, no. 51, pp. 1–20, Mar. 2026, doi: 10.31198/idealkent.1642968.
ISNAD
Bayazıt, Esra - Kısakürek, Şule - Açıksöz, Sebahat. “Kadınların Mekânsal Deneyimleri: Kahramanmaraş Depremi üzerine Bir Araştırma”. İDEALKENT. 51 (March 1, 2026): 1-20. https://doi.org/10.31198/idealkent.1642968.
JAMA
1.Bayazıt E, Kısakürek Ş, Açıksöz S. Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma. İDEALKENT. 2026;:1–20.
MLA
Bayazıt, Esra, et al. “Kadınların Mekânsal Deneyimleri: Kahramanmaraş Depremi üzerine Bir Araştırma”. İDEALKENT, no. 51, Mar. 2026, pp. 1-20, doi:10.31198/idealkent.1642968.
Vancouver
1.Esra Bayazıt, Şule Kısakürek, Sebahat Açıksöz. Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma. İDEALKENT. 2026 Mar. 1;(51):1-20. doi:10.31198/idealkent.1642968