Research Article

Yeni kurumsalcı perspektiften yerel planlama pratikleri ve enformalite bağlamında Türkiye’nin planlama rejimi

Number: 51 April 6, 2026
TR EN

Yeni kurumsalcı perspektiften yerel planlama pratikleri ve enformalite bağlamında Türkiye’nin planlama rejimi

Abstract

Bu çalışma, kent planlamasını yerel siyasetin kurucu kurumlarından biri olarak ele almış ve yeni kurumsalcı bir perspektifle Türkiye’de planlama rejiminin enformaliteyle kurduğu ilişkiyi incelemiştir. Çalışmada, Türkiye’de kent planlamasının yalnızca kurallara aykırı uygulamalarla değil, esneklik, muğlaklık ve istisnalar üzerinden işleyen kurumsallaşmış bir deregülasyon durumu olarak kavranabileceği tartışılmıştır. Makalenin ilk bölümünde Türkiye’de kentleşme ve planlama pratiği tarihsel bir çerçevede ele alınmış, planlama rejimini kuran temel pratikler ve patikalar ortaya konmuştur. İkinci bölümde ise Adana’da gerçekleştirilen saha araştırmasından hareketle, Türkiye’nin planlama rejiminin yerel düzeyde hangi mekanizmalar, araçlar, stratejiler ve siyaset yapma biçimleriyle işlediği analiz edilmiştir. Nitel bir çalışma olarak tasarlanan saha araştırmasında derinlemesine görüşmelerden, imar planları ve plan notlarının incelenmesinden ve yerel basın arşiv taramasından yararlanılmıştır. Bulgular, Adana’da planlamanın büyük ölçüde imar davaları sonucunda oluşan plan iptal kararlarına karşı belediyelerin geliştirdiği parçacıl stratejiler üzerinden işlediğini göstermiştir. Belediyelerin plan iptallerinin yarattığı belirsizliği bütüncül planlama yaklaşımları yerine stratejik ve pragmatik uygulamalarla yönettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, enformaliteyi yerel düzeyde ortaya çıkan bir sapma değil, planlama rejiminin merkezî ve yerel düzeylerde yeniden üretilen kurucu bir unsuru olarak değerlendirmiştir.

Keywords

Supporting Institution

TÜBİTAK

Project Number

114K778

Ethical Statement

Çalışmada sunulan Adana saha araştırması bulguları, TÜBİTAK tarafından desteklenen 114K778 numaralı “Türkiye’de Kentsel Konut Rejimi: Yapı, Aktörler ve Değişim” başlıklı proje kapsamında elde edilmiştir. Ancak makale, proje kapsamının ötesinde bir kuramsal çerçeve ve tartışma perspektifi sunmaktadır.

References

  1. Aksu Çam, Ç. (2020). Kentsel rejim kentsel dönüşüme karşı: Kentsel dönüşümde konut sunum biçimleri. İdealkent, 11(29), 454–484. https://doi.org/10.31198/idealkent.618984
  2. Alsayyad, N. (2004). Urban informality as a “new” way of life. M. Roy ve N. Alsayyad (Eds.), Urban informality: Transnational perspectives from the Middle East, Latin America, and South Asia (ss. 7–30) içinde. Lanham, MD: Lexington Books.
  3. Davies, J. S. & Trounstine, J. (2012). Urban politics and the new institutionalism. J. P., K. Mossberger, ve S. E. Clarke (Eds.), The Oxford handbook of urban politics içinde (ss. 51–70). Oxford University Press.
  4. De Soto, H. (2000). The mystery of capital: Why capitalism triumphs in the West and fails everywhere else. New York, NY: Basic Books.
  5. Demirtaş-Milz, N. (2013). The regime of informality in neoliberal times in Turkey: The case of the Kadifekale urban transformation project. International Journal of Urban and Regional Research, 37(2), 689–714. https://doi.org/10.1111/1468-2427.12005
  6. Durak, A. (2015). Söyleyeceklerim var. Bilgi Yayınevi.
  7. Erder, S. (2006, January–February). Forum: Kentsel politika. Mimarlık, 327.http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=41&RecID=1016
  8. Ersavaş Kavanoz, S. & Erdem, N. (2022). İmar barışı uygulamasının değerlendirilmesi: Trabzon örneği. Planlama, 32(2), 205–220. https://doi.org/10.14744/planlama.2021.92259

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urban Policy

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 6, 2026

Submission Date

January 4, 2026

Acceptance Date

April 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 51

APA
Aksu Çam, Ç., & Yoloğlu, A. C. (2026). Yeni kurumsalcı perspektiften yerel planlama pratikleri ve enformalite bağlamında Türkiye’nin planlama rejimi. İDEALKENT, 51, 1-19. https://doi.org/10.31198/idealkent.1855719
AMA
1.Aksu Çam Ç, Yoloğlu AC. Yeni kurumsalcı perspektiften yerel planlama pratikleri ve enformalite bağlamında Türkiye’nin planlama rejimi. İDEALKENT. 2026;(51):1-19. doi:10.31198/idealkent.1855719
Chicago
Aksu Çam, Çiğdem, and Ali Cenap Yoloğlu. 2026. “Yeni Kurumsalcı Perspektiften Yerel Planlama Pratikleri Ve Enformalite Bağlamında Türkiye’nin Planlama Rejimi”. İDEALKENT, nos. 51: 1-19. https://doi.org/10.31198/idealkent.1855719.
EndNote
Aksu Çam Ç, Yoloğlu AC (April 1, 2026) Yeni kurumsalcı perspektiften yerel planlama pratikleri ve enformalite bağlamında Türkiye’nin planlama rejimi. İDEALKENT 51 1–19.
IEEE
[1]Ç. Aksu Çam and A. C. Yoloğlu, “Yeni kurumsalcı perspektiften yerel planlama pratikleri ve enformalite bağlamında Türkiye’nin planlama rejimi”, İDEALKENT, no. 51, pp. 1–19, Apr. 2026, doi: 10.31198/idealkent.1855719.
ISNAD
Aksu Çam, Çiğdem - Yoloğlu, Ali Cenap. “Yeni Kurumsalcı Perspektiften Yerel Planlama Pratikleri Ve Enformalite Bağlamında Türkiye’nin Planlama Rejimi”. İDEALKENT. 51 (April 1, 2026): 1-19. https://doi.org/10.31198/idealkent.1855719.
JAMA
1.Aksu Çam Ç, Yoloğlu AC. Yeni kurumsalcı perspektiften yerel planlama pratikleri ve enformalite bağlamında Türkiye’nin planlama rejimi. İDEALKENT. 2026;:1–19.
MLA
Aksu Çam, Çiğdem, and Ali Cenap Yoloğlu. “Yeni Kurumsalcı Perspektiften Yerel Planlama Pratikleri Ve Enformalite Bağlamında Türkiye’nin Planlama Rejimi”. İDEALKENT, no. 51, Apr. 2026, pp. 1-19, doi:10.31198/idealkent.1855719.
Vancouver
1.Çiğdem Aksu Çam, Ali Cenap Yoloğlu. Yeni kurumsalcı perspektiften yerel planlama pratikleri ve enformalite bağlamında Türkiye’nin planlama rejimi. İDEALKENT. 2026 Apr. 1;(51):1-19. doi:10.31198/idealkent.1855719