Research Article

Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda esnaflık pratiklerinin dönüşümü: Nitel bir araştırma

Number: 51 September 21, 2026
TR EN

Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda esnaflık pratiklerinin dönüşümü: Nitel bir araştırma

Abstract

Bu çalışma, geleneksel çarşı esnaflığının dünden bugüne geçirdiği dönüşümü Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda faaliyet gösteren esnafın gündelik pratikleri üzerinden incelemektedir. Çarşı’nın vakıf mülkiyetine dayanan düzeninde, ortak bir statü grubu oluşturan tanınma, meslek onuru ve pratiklerin kuşaklar arası aktarımı esnafı bir arada tutmaktadır. Araştırma, nitel bir saha çalışması olarak tasarlanmıştır. Çarşı’da uzun süredir faaliyet gösteren 15 esnafla derinlemesine görüşmeler ve katılımlı gözlem yapılmış ve veriler tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgularda öne çıkan en önemli vurgu, Çarşı’da esnaf sayılmanın mülk sahipliğinden çok, uzun yıllara yayılan mesleki sürekliliğe dayanmasıdır. 1992 yangını ve dükkân devirlerindeki hızlanma bu tanınma zeminini aşındırırken, sınıfsal konum ile statü grubunun iç içe işlediğini de görünür kılmıştır. Veresiye gibi güvene dayalı pratiklerin kredi kartı çağında sürmesi, esnaflığı piyasa mantığına indirgenemeyecek bir ilişki biçimi olarak ortaya koymaktadır. Ancak bu pratikleri sürdürebilmek belirli bir mali güç gerektirdiğinden, esnaf arasındaki sınıfsal farkı da yeniden üretmektedir. Dijital tüketim esnaflığı zorlasa da, yüz yüze etkileşim ve güvene dayalı ilişkiler Çarşı’nın ayırt edici niteliğini korumaktadır. Çalışma, Çarşı’nın çokkültürlü hafızasının aşınmasıyla dijitalleşme ve alışveriş merkezlerinin yarattığı baskıyı, esnaflığın dayandığı statü ve tanınma zemininin aşınması olarak ele almaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Yok

References

  1. Akar, T. (2009). Osmanlı kentinde ticari mekânlar: Bedesten-han-arasta-çarşı mekânları literatür değerlendirmesi. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 7(13), 267–292. https://izlik.org/JA35SW79CJ
  2. Akçakaya, N. & Bağrıyanık, M. F. (2019). Esnaflara dair çalışmaların kayıp halkası: Sosyal sermaye. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (SEFAD), (41), 313–342. https://doi.org/10.21497/sefad.586621
  3. Akyurt, M. A. (2020). Sosyo-ekonomik değişmeyle başa çıkmak: Küçük esnafın taktikleri. Journal of Economy Culture and Society, Supplement 1, 291–314. https://doi.org/10.26650/JECS2019-0093
  4. Arslan, F. M. (2011). Mağazacılıkta atmosfer (1. baskı). Beta Yayıncılık.
  5. Aslanapa, O. (2013). Edirne’de Osmanlı devri âbideleri (2. baskı). Edirne Valiliği Kültür Yayınları.
  6. Bal, F. & Taşdemir, M. (2020). Tarihî kapalı çarşılara alışveriş merkezleri literatüründen bir bakış. İnsan ve Toplum, 10(2), 1–34. https://izlik.org/JA78FL29AN
  7. Bechhofer, F. & Elliott, B. (1968). An approach to a study of small shopkeepers and the class structure. European Journal of Sociology, 9(2), 180–202. https://doi.org/10.1017/S0003975600004835
  8. Bektaş Ata, L. (2020). Çocukluk mahallesinin kapısını feminist bakışla aralamak. E. Erdoğan & N. Gündoğdu (Eds.), Türkiye’de feminist yöntem içinde (ss. 251–277). Metis Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urban Sociology and Community Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 21, 2026

Submission Date

May 14, 2026

Acceptance Date

August 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 51

APA
Bayazit, E. (2026). Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda esnaflık pratiklerinin dönüşümü: Nitel bir araştırma. İDEALKENT, 51, 1-17. https://doi.org/10.31198/idealkent.1950870
AMA
1.Bayazit E. Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda esnaflık pratiklerinin dönüşümü: Nitel bir araştırma. İDEALKENT. 2026;(51):1-17. doi:10.31198/idealkent.1950870
Chicago
Bayazit, Ebru. 2026. “Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda Esnaflık Pratiklerinin Dönüşümü: Nitel Bir Araştırma”. İDEALKENT, nos. 51: 1-17. https://doi.org/10.31198/idealkent.1950870.
EndNote
Bayazit E (September 1, 2026) Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda esnaflık pratiklerinin dönüşümü: Nitel bir araştırma. İDEALKENT 51 1–17.
IEEE
[1]E. Bayazit, “Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda esnaflık pratiklerinin dönüşümü: Nitel bir araştırma”, İDEALKENT, no. 51, pp. 1–17, Sept. 2026, doi: 10.31198/idealkent.1950870.
ISNAD
Bayazit, Ebru. “Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda Esnaflık Pratiklerinin Dönüşümü: Nitel Bir Araştırma”. İDEALKENT. 51 (September 1, 2026): 1-17. https://doi.org/10.31198/idealkent.1950870.
JAMA
1.Bayazit E. Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda esnaflık pratiklerinin dönüşümü: Nitel bir araştırma. İDEALKENT. 2026;:1–17.
MLA
Bayazit, Ebru. “Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda Esnaflık Pratiklerinin Dönüşümü: Nitel Bir Araştırma”. İDEALKENT, no. 51, Sept. 2026, pp. 1-17, doi:10.31198/idealkent.1950870.
Vancouver
1.Ebru Bayazit. Edirne Ali Paşa Çarşısı’nda esnaflık pratiklerinin dönüşümü: Nitel bir araştırma. İDEALKENT. 2026 Sep. 1;(51):1-17. doi:10.31198/idealkent.1950870