Research Article

Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme

Number: 47 August 9, 2026
TR EN

Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Mali bir ibadet olan zekât, fakirlerin hakkıdır. Günümüzde bu hakkın nasların gösterdiği doğrultuda müstahaklara ulaştırılmasında bazı problemlerin yaşandığı bir gerçektir. Zira bilim ve teknolojinin hızla geliştiği; bunun neticesinde ulaşım imkânlarının arttığı, dünyanın globalleşerek bir köy hâline geldiği bir çağdayız. Büyük imkânlar doğuran çağımızın teknolojik şartları, coğrafi sınırları kaldırmış ve sosyal yapının da değişmesine zemin hazırlamıştır. Özellikle bu mevcut şartların getirdiği imkânlar, maddi ve manevi açıdan birbirlerinden sorumlu olan akraba ve yakınların farklı şehirlerde veya ülkelerde yaşamasına olanak tanımıştır. Akraba ve yakınların farklı şehirlerde yaşamalarını gerekli kılan bu şartlar, mali bir ibadet olan zekâtın dağıtım tertibini, bir beldeden diğer bir beldeye naklini ve fakirlere temlikini de etkilemiştir. Ayrıca, başta fakir akraba ve komşular olmak üzere, ilkesel olarak yerelin hakkı olan zekâtın Somali, Filistin, Arakan ve Suriye gibi daha uzak beldelere gönderilmesi; zekâtın tahakkuk ettiği beldede sosyal ve ekonomik problemlerin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu nedenle, zekâtın nakline ve verileceği yerin tertibine dair konuların; klasik mezheplerin ve çağdaş âlimlerin görüşleri perspektifinden yeniden ele alınması önem arz etmektedir. Dolayısıyla bu çalışma, Tevbe Sûresi’nin 60. âyetinde belirtilen zekâtın sarf yerleri, bu sınıflar arasında bir öncelik sıralamasının olup olmadığına dair mezhepler arasındaki görüş ayrılıklarını; ayrıca zekâtın temlik ve dağıtım esasları ile farklı beldelere nakli konusunu, hem klasik literatür hem de çağdaş yorumlar ışığında incelemeyi amaç edinmektedir. Çalışma, klasik fıkıh literatürünün karşılaştırmalı analizi ile çağdaş yorumların değerlendirmesi yöntemine dayalı olarak yürütülmüştür. Bu çerçevede yapılan inceleme sonucunda, mali bir ibadet niteliği taşıyan zekâtın başka beldelere naklinin mümkün olup olmadığına dair ulaşılan bulgular, sonuç ve öneriler bölümünde sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur.

Keywords

Fıkıh, Zekât, Zekâtın Nakli, Temlik, Sosyoekonomi

References

  1. Algül, Hüseyin. İlmihal. Ankara: TDV Yayınları, 1998.
  2. Ali el-Karî, Ebül’l-Hasen Nûrüddîn b. Sultan Muhammed el-Herevî. Mirkâtü’l-mefâtîh şerhû Mişkâti’l-mesâbih. Beyrut: Daru’l-Fikr, 2002.
  3. Atılgan, Ahmet. İslâm’ın Ekonomik Politikaları. İstanbul: Nesil Yayınları, 1996.
  4. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu’fî. el-Câmi’u’s-sahîh. thk. Muhammed Züheyir. Beyrut: Dâru Tavkû’l-Neccâr, 1422.
  5. Cezîrî, Abdurrahmân b. Muhammed b. İvaz. el-Fıkh alâ mezâhibi’l-erba’a. çev. Mehmet Keskin. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1989.
  6. Desûkî, Şemsüddîn Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Arfete. Hâşîyetü’d-Desûkî alâ Şerhi’l-kebir. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
  7. Dihlevî, Şâh Veliyullah. Hüccetullâhi’l-Bâliğâ. çev. Mehmet Erdoğan. İstanbul: İmaj Baskı, 2003.
  8. Döndüren, Hamdi. İslâmi Ölçülerle Ticaret Rehberi. İstanbul: Erkam Yayınları, 1998.
  9. Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş’as b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. es-Sünen (Hattâbî’nin Me’âlimü’s-Sünen’i ile birlikte). Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1997.
  10. Erkal, Mehmet. İman ve İbadetler. Ankara: TDV Yayınları, 2010.
APA
Şavlı, M. (2026). Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 47, 177-204. https://doi.org/10.59777/ihad.1840904
AMA
1.Şavlı M. Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;(47):177-204. doi:10.59777/ihad.1840904
Chicago
Şavlı, Medeni. 2026. “Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, nos. 47: 177-204. https://doi.org/10.59777/ihad.1840904.
EndNote
Şavlı M (August 1, 2026) Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 47 177–204.
IEEE
[1]M. Şavlı, “Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, no. 47, pp. 177–204, Aug. 2026, doi: 10.59777/ihad.1840904.
ISNAD
Şavlı, Medeni. “Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 47 (August 1, 2026): 177-204. https://doi.org/10.59777/ihad.1840904.
JAMA
1.Şavlı M. Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;:177–204.
MLA
Şavlı, Medeni. “Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, no. 47, Aug. 2026, pp. 177-04, doi:10.59777/ihad.1840904.
Vancouver
1.Medeni Şavlı. Zekâtın Nakli Meselesi Bağlamında Günümüz Uygulamaları Üzerine Bir Değerlendirme. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026 Aug. 1;(47):177-204. doi:10.59777/ihad.1840904