Research Article

İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Number: 48 September 2, 2026
EN TR

İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Abstract

Bu çalışmada, Türk Borçlar Kanunu’nda “Destekten Yoksun Kalma (DYK) tazminatı” olarak isimlendirilen tazminat türünün İslam hukuku çerçevesinde değerlendirmesi yapılmıştır. Destekten yoksun kalma tazminatı haksız bir fiille ölen kişinin hayattayken destek verdiği veya gelecekte destek verebileceği kişilerin, bu desteklerinin ölüm sonrasında sonlanması ile meydana gelen zararları içermektedir. İslam hukuk eserlerinde doğrudan “destekten yoksun kalma tazminatı” terimi bulunmamakla birlikte, haksız bir şekilde öldürülen kişinin geriye kalanlarının uğrayacağı zararı gidermeye yönelik bazı uygulamalar mevcuttur. Bunların başında diyet, ta‘zir cezası ve zararı gidermeye yönelik tazminatlar gelir. Meydana gelen mağduriyetin bir şekilde giderilmesi ön görülmüştür. Dolayısıyla modern anlamdaki DYK tazminatı ile klasik fıkıhtaki bazı uygulamalar arasında benzerlikler olduğu görülmektedir. Klasik fıkıh eserlerinde DYK tazminatına benzetilebilecek meselelerden birisi diyet uygulamasıdır. İslam hukukundaki diyet uygulaması ile DYK tazminatı arasında birçok benzerlik bulunmakla birlikte bunların birebir örtüştüğünü söylemek güçtür. Diyet ve DYK tazminatında en açık benzerlik haksız fiilde failin cezasız kalmaması ve mağdurların zararlarının giderilmesidir. Fakat diyet ile DYK tazminatı arasında benzerliklerin yanında ciddi farklılıklar da bulunmaktadır. Bu farklılıklardan en önemlisi DYK tazminatında destek görecek kişilerin alacağı tazminatın tamamen tahmine dayanmasıdır. Oysa diyet Şâri‘ tarafından belirlenmiş bir miktardır. Diğer bir sorun ise DYK tazminatının sadece mirasçılara değil kanunen desteğin bakmakla yükümlü olmadığı kişilere de verilebilmesidir. Oysa diyet mirasa dahil olur ve varislere paylarına göre dağıtılır. DYK tazminatı ta‘zir cezası bağlamında veya mali tazmin bağlamında İslam hukukundaki bazı uygulamalara da benzetilebilir. Dolayısıyla hukuk sisteminin, sosyal yapının değiştiği günümüz hukukunda haksız fiille öldürülen kişilerin geride kalan yakınlarının uğradığı zararları telafi bağlamında ele alınan DYK tazminatı, İslam hukukunda doğrudan olmasa da her iki sistemde yer alan hukukî uygulamalar ve temel amaçlar açısından benzerlik arz etmektedir. Bu doğrultuda mağduriyetlerin giderilmesi bağlamında, şer‘î ilkelere aykırılık teşkil eden bazı yönler düzeltildiğinde Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen DYK tazminatı uygulaması meşru görülebilir.

Keywords

İslam Hukuku, Tazminat Hukuku, Haksız Fiil, Diyet, Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

References

  1. Akıntürk, Turgut - Karaman, Derya Ateş. Borçlar Hukuku Genel Hükümler Özel Borç İlişkileri. İstanbul: Beta Yayınevi, 18. Basım, 2012.
  2. Ali Hafîf. ed-Damân fi’l-fıkhi’l-İslâmî. Bulak: el-Matbaatü’l-Fenniyye, 1971.
  3. Ali Haydar Efendi. Dürerü’l-hukkam şerhu Mecelleti’l-ahkâm. çev. Fehmi el-Hüseynî. Riyad: Dâru Âlemi’l-Kütüb, 2003.
  4. Ammârî, Abdulkadir Muahmmed. “Hevâdisu’s-seyr”. Mecelletü Mecmai’l-fıkhi’l-İslâmî 8/2 (1994), 245-316.
  5. Araz, Yunus. İslam Hukukunda Menfaatin Tazmini. Bursa: Emin Yayınları, 2016.
  6. Ardıç, Oğuzhan - Ersol, Emel. Borçlar Hukuku. Ankara: Seçkin Yayınları, 2002.
  7. Aslan, Zübeyir. “İslâm Hukukunda Ta‘zîr Kapsamında Mali Cezaların Uygulanması Üzerine Bir İnceleme”. Tokat İlmiyat Dergisi 13/1 (30 Haziran 2025), 183-205. https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1630679
  8. Avad, Ahmed İdrîs. ed-Diyetu beyne’l-ukûbeti ve’t-ta’vîd fi’l-fıkhi’l-İslâmiyyi’l-mukâren. Beyrut: Dâru ve Mektebetü’l-Hilal, 1986.
  9. Avcı, Mustafa. “Suç Mağdurlarına Tazminat Ödenmesi Anlayışının Tarihi Gelişimi”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 24/1 (2016), 7-36. https://doi.org/10.15337/SUH.2017.5
  10. Aybakan, Bilal. “Zarar”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 44/130-134. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
APA
Araz, Y. (2026). İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 48, 31-64. https://doi.org/10.59777/ihad.1925033
AMA
1.Araz Y. İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;(48):31-64. doi:10.59777/ihad.1925033
Chicago
Araz, Yunus. 2026. “İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, nos. 48: 31-64. https://doi.org/10.59777/ihad.1925033.
EndNote
Araz Y (September 1, 2026) İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 48 31–64.
IEEE
[1]Y. Araz, “İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, no. 48, pp. 31–64, Sept. 2026, doi: 10.59777/ihad.1925033.
ISNAD
Araz, Yunus. “İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 48 (September 1, 2026): 31-64. https://doi.org/10.59777/ihad.1925033.
JAMA
1.Araz Y. İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;:31–64.
MLA
Araz, Yunus. “İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, no. 48, Sept. 2026, pp. 31-64, doi:10.59777/ihad.1925033.
Vancouver
1.Yunus Araz. İslam Hukuku Açısından Destekten Yoksun Kalma Tazminatı. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026 Sep. 1;(48):31-64. doi:10.59777/ihad.1925033