Research Article

İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma ve Analiz

Number: 2026 July 20, 2026
EN TR

İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma ve Analiz

Abstract

Yirminci yüzyılda tıp teknolojisindeki ilerlemeler ve 1968 yılında beyin ölümünün tanımlanması, ölümün tespiti tartışmalarında bütün dünyada bir dönüm noktası olmuştur. Beyin ölümü tanımlanmadan önce ölüm teşhisinde kullanılan kalp ve solunum temelli ölüm kriterlerinin yanında nörolojik kriterlerin de ortaya çıkması, Batı’da olduğu gibi İslam dünyasında da hukukî ve fıkhî tartışmaları beraberinde getirmiştir. Bu makale, beyin ölümünün ölüm kriteri olarak kabulü ve kadavradan organ nakli meselelerinin resmi dini merciler ve yasal mevzuatlar tarafından nasıl ele alındığını beş İslam ülkesi (Türkiye, Suudi Arabistan, İran, Mısır ve Malezya) bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmada ilgili mevzuat, fetva metinleri ve ikincil literatür metin analizi yöntemi kullanılarak nitel bir yaklaşım benimsenmiştir. Araştırma sonucunda incelenen ülkelerin büyük çoğunluğunda resmi fetva kurullarının ve devlet otoritelerinin beyin ölümünü tanıma eğiliminde olduğu görülse de yasalaşma süreçlerinde, teşhis protokollerinin uygulanması gibi konularda belirgin farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca hukuki ve dini meşruiyetin sağlanmasının toplumun farklı hassasiyetleri sebebiyle kadavradan organ bağışı oranlarını artırmada tek başına yeterli olmadığı sonucuna varmıştır.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma, TÜBİTAK tarafından “123K765” numaralı proje ile desteklenmiştir.

Ethical Statement

Bu makale, devam etmekte olan “Beyin Ölümünün Fıkhî Analizi” adlı doktora tezinden üretilmiştir. Makalede yer alan grafikler, Claude Sonnet 4.6 kullanılarak oluşturulmuştur.

Thanks

Verdiği destekten ötürü TÜBİTAK’a teşekkürlerimizi sunarız.

References

  1. Akrami, Seyed Mohammad vd. “Brain Death: Recent Ethical and Religious Considerations in Iran”. Transplantation Proceedings 36/10 (2004), 2883-2887. https://doi.org/10.1016/j.transproceed.2004.10.046
  2. Al-Hashim, Abdul Hakeem - Al-Busaidi, Mujahid. “Understanding the Concept of Brain Death in the Middle East”. Oman Medical Journal 30/2 (2015), 75-76. https://doi.org/10.5001/omj.2015.17
  3. Ali, Mansur - Maravia, Usman. “Seven Faces of a Fatwa: Organ Transplantation and Islam”. Religions 11/2 (2020), 99. https://doi.org/10.3390/rel11020099
  4. Altınörs, Nur - Haberal, Mehmet. “Brain Death and Transplant in Islamic Countries”. Experimental and Clinical Transplantation 14/Suppl 3 (2016), 48-52. https://doi.org/10.6002/ect.tondtdtd2016.P2
  5. Atighetchi, Dariusch. Islamic Bioethics: Problems and Perspectives. Dordrecht: Springer, 2007. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-4962-0
  6. Attamimi, Zaidani Ekram vd. “Challenges and Barriers of Brain Death Reporting in Malaysia”. International Journal of Public Health and Clinical Sciences 8/4 (2021), 87-98.
  7. Bukhari, Muhammad A. “Willingness for Solid-Organ Donation in Saudi Arabia: A Skyscape View”. Experimental and Clinical Transplantation 20/5 (2022), 500-513. https://doi.org/10.6002/ect.2020.0180
  8. Bûtî, Muhammed Saîd Ramazan el-. Kazâyâ Fıkhiyye Muâsıra. Dımaşk: Mektebetü’l-Fârûkî, 1. Basım, 1991.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Islamic Law

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 20, 2026

Submission Date

March 18, 2026

Acceptance Date

April 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 2026

APA
Karapınar, M. (2026). İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma ve Analiz. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 2026. https://doi.org/10.20486/imad.1912536
AMA
1.Karapınar M. İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma ve Analiz. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026;(2026). doi:10.20486/imad.1912536
Chicago
Karapınar, Mustafa. 2026. “İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler Ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma Ve Analiz”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, nos. 2026. https://doi.org/10.20486/imad.1912536.
EndNote
Karapınar M (July 1, 2026) İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma ve Analiz. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 2026
IEEE
[1]M. Karapınar, “İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma ve Analiz”, İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, no. 2026, July 2026, doi: 10.20486/imad.1912536.
ISNAD
Karapınar, Mustafa. “İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler Ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma Ve Analiz”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026 (July 1, 2026). https://doi.org/10.20486/imad.1912536.
JAMA
1.Karapınar M. İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma ve Analiz. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026. doi:10.20486/imad.1912536.
MLA
Karapınar, Mustafa. “İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler Ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma Ve Analiz”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, no. 2026, July 2026, doi:10.20486/imad.1912536.
Vancouver
1.Mustafa Karapınar. İslam Dünyasında Beyin Ölümü: Yasal Düzenlemeler ve Resmi Dini Otoriteler Üzerine Karşılaştırma ve Analiz. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026 Jul. 1;(2026). doi:10.20486/imad.1912536