Research Article

15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme

Number: 2026 September 19, 2026
EN TR

15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme

Abstract

Bu çalışma, Bayrâmiyye tarîkatinin iç dinamiklerinin sistemli hâle gelme sürecinde birincil kaynak niteliği taşıyan ve araştırmalarımıza göre literatürde henüz neşri bulunmayan Hacı Bayrâm-ı Velî’ye atfedilen bir tarîkatnâme nüshasını bilim dünyasına kazandırmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın hareket noktasını, erken dönem Anadolu tasavvufunun usul ve esaslarına ışık tutan bu tür metinlerin günümüz okuyucusu tarafından anlaşılabilmesi için güncel Türkçeye aktarılma gerekliliği ve dönemin tasavvufi anlayışının günümüzde daha iyi kavranması ihtiyacı oluşturmaktadır. Araştırmada, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar Koleksiyonu (03035-001, 1b-10a) içinde yer alan Eski Anadolu Türkçesi özellikli metnin çeviriyazısı ve muhteva analizi yapılmıştır. Eserin; mürşid-mürid münasebeti ve tekke adabını ayet ve hadislerle temellendirerek Kur'an ve Sünnet eksenli bir tasavvuf anlayışıyla ele aldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, sade bir Türkçe ile kaleme alınan metnin, Bayrâmiyye’nin hiyerarşik yapısını yansıtan özgün bir kaynak olduğu ve Türk tarîkatnâme literatürüne önemli bir katkı sunduğu görülmüştür.

Keywords

Ethical Statement

Cümle yapılarının düzenlenmesi ve tablo oluşturma süreçlerinde Gemini 3 Flash modeli kullanılmıştır.

References

  1. Abanoz, Süleyman. “Ziyaret Dindarlığı Üzerine Psikososyolojik Bir Araştırma: Hacı Bayram-ı Veli Örneği”. Kocatepe İslami İlimler Dergisi 6/1 (15 Haziran 2023), 20-39. https://doi.org/10.52637/kiid.1239566
  2. Aksoy, Ömer Asım - Dilçin, Dehri. Tarama Sözlüğü: XIII. Yüzyıldan Beri Türkiye Türkçesiyle Yazılmış Kitaplardan Toplanan Tanıklarıyla. 8 Cilt. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009.
  3. Ayverdi, İlhan. Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat, 2020.
  4. Azamat, Nihat. “Hacı Bayrâm-ı Velî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 14/422-447. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
  5. Baş, Emrah. Himmetiyye’nin Âdâb ve Erkânı. Ankara: Fecr Yayınları, 2021.
  6. Bayramoğlu, Fuat. Hacı Bayram-ı Veli: Yaşamı, Soyu, Vakfı. 2 Cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2. Basım, 1989.
  7. Bayramoğlu, Fuat - Azamat, Nihat. “Bayramiyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 5/269-273. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
  8. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Buhârî. thk. Mustafa Dîb el-Buğâ. 7 Cilt. Dımaşk: Dâru İbn Kesîr, 1993.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Islamic Literature, Sufism

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 19, 2026

Submission Date

April 7, 2026

Acceptance Date

August 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 2026

APA
Taşkır, A. (2026). 15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 2026. https://doi.org/10.20486/imad.1925008
AMA
1.Taşkır A. 15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026;(2026). doi:10.20486/imad.1925008
Chicago
Taşkır, Abdullah. 2026. “15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb Ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, nos. 2026. https://doi.org/10.20486/imad.1925008.
EndNote
Taşkır A (September 1, 2026) 15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 2026
IEEE
[1]A. Taşkır, “15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme”, İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, no. 2026, Sept. 2026, doi: 10.20486/imad.1925008.
ISNAD
Taşkır, Abdullah. “15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb Ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026 (September 1, 2026). https://doi.org/10.20486/imad.1925008.
JAMA
1.Taşkır A. 15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026. doi:10.20486/imad.1925008.
MLA
Taşkır, Abdullah. “15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb Ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, no. 2026, Sept. 2026, doi:10.20486/imad.1925008.
Vancouver
1.Abdullah Taşkır. 15. Yüzyıl Anadolu Tasavvufunda Âdâb ve Erkân: Hacı Bayrâm-ı Velî’ye Atfedilen Bir Tarîkatnâme. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026 Sep. 1;(2026). doi:10.20486/imad.1925008