Research Article

Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme

Volume: 19 Number: 4 April 28, 2026
TR EN

Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Kültürel miras açısından zengin bir şehir olan Şanlıurfa, pek çok medeniyetin izlerini barındıran tarihî bir kenttir. Öte yandan doğal ve beşerî afetlere bağlı olarak şehir dokusundan kopan tarihî yapılar nedeniyle kentin tarihî mirasına dair çok az bilgi günümüze ulaşabilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın temel kaygısı, özgün kent mimarisinde yer alan yapıların korunarak gelecek nesillere aktarılmasının gerekliliğinin ortaya konulması olmuştur. Bundan hareketle araştırmada, 6 Şubat 2023 yılında meydana gelen Kahramanmaraş merkezli iki büyük depremin tarihî Şanlıurfa yapılarına olan tarihsel, mekânsal ve yapısal etkisine odaklanılmıştır. Çalışmada, somut veriler saha gözlemi yapılıp kayda alınarak; soyut veriler ise literatürden faydalanılarak bir arada ele alınmış ve araştırmaya derinlik kazandırılmıştır. Gözlem, analiz, veri toplama ve sentez metotları izlenerek oluşturulan araştırmada, eski Urfa kent merkezini betimleyen sembol noktalar örneklem alınarak, mekânın geleneksel doku ile bütünlük arz ettiği mimarî yapılar incelemeye tabi tutulmuştur. Bu yapıların şehir dinamiklerindeki önemlerini göstermek amacıyla tarihçelerine değinilmiş, şehir misyonundaki yerleri açıklanmış ve inşa durumları ile nihai vaziyetleri resmedilmiştir. İlaveten Şanlıurfa’nın çok kültürlü ve çok dinli geçmişine dair bağlamsal anlatım yapılarak hasarlı yapıların tarihsel ve kültürel önemlerini anlayabilmek için bir zemin hazırlanmıştır. Tüm bilgi ve veriler sentezlendikten sonra, kent dokusu hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışma konusunun afet olması ve bazı yapılarda ağır hasar bulunması göz önünde bulundurularak, depremin yol açtığı yıkım nedeniyle tehlike arz eden yapıların deprem sonrası durumları ile ilgili sınırlı bilgi ve gözleme yer verilmiştir.

Keywords

Ethical Statement

Yazarın bu araştırma ile ilgili herhangi başka bir yazar ile çıkar çatışması yoktur. Makale, özgün bir çalışmanın ürünü olup hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davranılmış ve kullanılan tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterilmiştir. Bu bağlamda makalede akademik etik görev ve sorumluluklara riayet edildiğini sorumlu yazar olarak beyan ederim.

Thanks

Akademik rehberliği ile desteklerinden ötürü danışman hocam Prof. Dr. Mehmet Emin ÜNER’e teşekkür ederim.

References

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2023). 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri Raporu.
  2. Ak, S. (1988). Şanlı Urfa. Bayrak Yayımcılık.
  3. Akkoyunlu, Z. (1998). Geleneksel Urfa evlerinin mimari özellikleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  4. Akman, K. (2020). Kent meydanlarının önemi ve değişen işlevi. Akademik Düşünce Dergisi, 1, 17–33.
  5. Alan, H., vd. (2011). Van Depremleri (Tabanlı-Edremit) Raporu. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası.
  6. Asoğlu, İ. (2021). Osmanlı Urfası’nda kahve, kahvehaneler ve müdâvimleri. History Studies, 13(1), 99–112.
  7. Asoğlu, İ. (2022). Osmanlı arkeolojisinin yerel tarihi üzerine bir gözlem: Urfa’da idareciler, arkeologlar ve bulgular. İstanbul Üniversitesi Art-Sanat Dergisi, 17, 35–58. https://doi.org/https://doi.org/10.26650/artsanat.2022.17.983246.
  8. Başkanlık Osmanlı Arşivi [BOA], MVL. 23/14.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Cultural Geography, Urban Sociology and Community Studies, Urban History, Architectural Heritage and Conservation, Cultural Heritage and Conservation

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 28, 2026

Submission Date

March 1, 2025

Acceptance Date

April 21, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 4

APA
Kılıç, B. (2026). Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme. Kent Akademisi, 19(4), 1-35. https://doi.org/10.35674/kent.1648935
AMA
1.Kılıç B. Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme. Urban Academy. 2026;19(4):1-35. doi:10.35674/kent.1648935
Chicago
Kılıç, Berces. 2026. “Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal Ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme”. Kent Akademisi 19 (4): 1-35. https://doi.org/10.35674/kent.1648935.
EndNote
Kılıç B (April 1, 2026) Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme. Kent Akademisi 19 4 1–35.
IEEE
[1]B. Kılıç, “Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme”, Urban Academy, vol. 19, no. 4, pp. 1–35, Apr. 2026, doi: 10.35674/kent.1648935.
ISNAD
Kılıç, Berces. “Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal Ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme”. Kent Akademisi 19/4 (April 1, 2026): 1-35. https://doi.org/10.35674/kent.1648935.
JAMA
1.Kılıç B. Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme. Urban Academy. 2026;19:1–35.
MLA
Kılıç, Berces. “Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal Ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 4, Apr. 2026, pp. 1-35, doi:10.35674/kent.1648935.
Vancouver
1.Berces Kılıç. Afetlerin Tarihî Yapılara Etkisi: 2023 Kahramanmaraş Depremleri Işığında Şanlıurfa’da Hasar Gören Yapıların Tarihsel, Mekânsal ve Yapısal Özellikleri Üzerine Bir İnceleme. Urban Academy. 2026 Apr. 1;19(4):1-35. doi:10.35674/kent.1648935

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management / Kent Akademisi | Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com