Research Article

Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği

Volume: 19 Number: 3 March 31, 2026
EN TR

Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği

Abstract

Anadolu’da tarıma elverişli topraklar üzerinde gelişen yerleşimler, özellikle kerpiç malzemenin yaygın kullanımıyla özgün bir kırsal konut geleneği oluşturmuştur. Dünyanın en erken yerleşimlerinden biri olan Çatalhöyük çevresinde gelişen kırsal mimari, tarihsel süreklilik ve yerel yapım kültürü açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır. Ancak günümüzde sosyo-ekonomik değişimler, göç ve modern yapılaşma baskıları nedeniyle bu mimari miras giderek yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışma, Çatalhöyük çevresinde yer alan Taşağıl Köyü’nü örnek alarak kırsal kerpiç mimarinin güncel durumunu incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında köyde büyük ölçüde özgün niteliklerini koruyan üç sivil yapı grubu seçilmiş; yapıların kütlesel özellikleri, plan organizasyonu, mekânsal kurgusu, yapım sistemi, malzeme kullanımı ve bozulma durumları yerinde gözlem ve betimleyici analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışmada kullanılan çizimler, ölçüsel kesinlik iddiası taşımayan ve yapıların mekânsal ilişkilerini okumaya yönelik şematik gösterimlerdir. Bulgular, Taşağıl Köyü’ndeki konutların kerpiç yığma yapım tekniği, düz damlı üst örtü ve sınırlı cephe açıklıkları gibi özelliklerle geleneksel kırsal konut karakterini yansıttığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, Taşağıl Köyü örneği üzerinden kırsal kerpiç mimarinin mevcut durumuna dikkat çekerek gelecekte yapılacak kapsamlı koruma ve belgeleme çalışmalarına ön değerlendirme niteliğinde katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Ahunbay, Z. (2019). Kırsal peyzajın korunması ile ilgili ilkeler. ICOMOS Uluslararası Anıtlar ve Sitler Günü 2019 Yılı Etkinlikleri – Kırsal Mimari Miras Sempozyumu (26-27 Nisan 2019, Eskişehir). Editör: Betül Ekimci.
  2. Akkaya, D. H., & Usman, E. E. (2010, September 6–7). Yok olan bir kültürün son izleri: Eskişehir Sakana örnekleri. Green Age Symposium, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
  3. Akyüz Levi, E., & Taşçı, B. (2017). Ege’de kırsal mimari araştırmaları: Bayındır köyleri. Megaron Dergisi, 12(3), 365–384. https://doi.org/10.5505/megaron.2017.12499
  4. Arslan, D. A., & Arslan, G. (2016). Kırsal Türkiye’de, geçmişten geleceğe kadın, evlilik ve aile. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 37, 629-684. https://doi.org/10.21563/sutad.187065
  5. Aydın, D., & Çınar, K. (2009). An analysis of cultural and geographical lasting characteristics through the use of local materials in Anatolia: Dwellings in the Konya Plain, Turkey. Global Built Environment Review (GBER), 7(1), 31–49.
  6. Bektaş, C. (2001). Halk yapı sanatı. Literatür Yayınları.
  7. Berk, F. M. (2014). Neolitik devrim, ilk şehirleşme ve Çatalhöyük. Doğu Batı Düşünce Dergisi, 17(68).
  8. Çekül, (2012). Anadolu’da kırsal mimarlık. İstanbul: Çekül Vakfı.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Interior Architecture , Architectural Heritage and Conservation

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 31, 2026

Submission Date

April 22, 2025

Acceptance Date

March 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 3

APA
Sungur, M. (2026). Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği. Kent Akademisi, 19(3), 1-28. https://doi.org/10.35674/kent.1681429
AMA
1.Sungur M. Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği. Urban Academy. 2026;19(3):1-28. doi:10.35674/kent.1681429
Chicago
Sungur, Mine. 2026. “Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği”. Kent Akademisi 19 (3): 1-28. https://doi.org/10.35674/kent.1681429.
EndNote
Sungur M (March 1, 2026) Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği. Kent Akademisi 19 3 1–28.
IEEE
[1]M. Sungur, “Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği”, Urban Academy, vol. 19, no. 3, pp. 1–28, Mar. 2026, doi: 10.35674/kent.1681429.
ISNAD
Sungur, Mine. “Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği”. Kent Akademisi 19/3 (March 1, 2026): 1-28. https://doi.org/10.35674/kent.1681429.
JAMA
1.Sungur M. Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği. Urban Academy. 2026;19:1–28.
MLA
Sungur, Mine. “Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 3, Mar. 2026, pp. 1-28, doi:10.35674/kent.1681429.
Vancouver
1.Mine Sungur. Çatalhöyük Çevresinde Kırsal Kerpiç Mimarisinin Güncel Durum Analizi: Taşağıl Köyü Örneği. Urban Academy. 2026 Mar. 1;19(3):1-28. doi:10.35674/kent.1681429

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management / Kent Akademisi | Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com