Research Article

Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi

Volume: 19 Number: 4 May 4, 2026
TR EN

Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi

Abstract

Urfa kenti tarih boyunca ev sahipliği yaptığı birçok uygarlığın izleri ile çok katmanlı (palimpsest) bir yapıya sahip olmuştur. Bu çalışmada amaç, Urfa kentinin palimpsest yapısını kentteki Neolitik Dönem kutsal mekânları üzerinden tipomorfolojik bir yaklaşım ile analiz etmektir. Kentin Mezopotamya toprakları dahilinde olması ve önemli coğrafi konumu, antik dönemlerden beri inanç sistemleri ve kutsal mekânlar için bir merkez olmasını da beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda kentin Neolitik Dönem höyüklerindeki kutsal mekânları, tipomorfoloji ve kentsel morfoloji kavramları çerçevesinde, sadece dini işlevleri ile değil mekânsal organizasyonları ve mimari bileşenleri ile de ele alınacaktır. Bu sayede, kentteki kutsal mekânların tip ve biçim ilişkisinin nasıl olduğu ortaya konmuş olacaktır. Çalışma, Urfa’nın Neolitik Dönem höyüklerindeki kutsal mekânlarının belirlenmesi ve haritalanması ile başlamıştır. Çalışma kent için kutsal mekânları tipomorfolojik bir yaklaşım ile analizi hedeflediğinden, her höyük mekânsal form, mimari elemanlar, figüratif elemanlar, malzeme-buluntu verileri ve mekânsal büyüklükler başlıklarında detaylı şekilde ele alınmıştır. Yapılan bu sınıflandırmadan elde edilen bulgular tablolaştırılarak, kutsal mekanların ortak tipolojiler üzerinden mekânsal okuması yapılmıştır.

Keywords

References

  1. Al, M. (2011). Kentte bellek yıkımı ve kimlik inşası – palimpsest: Ankara Atatürk Bulvarı bağlamında bir inceleme. İdealkent, 4, 22–36.
  2. Apaydın, B. (2019). Palimpsest kavramı ve mekânsal dönüşüm. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication (TOJDAC).
  3. Benedict, P. (1980). Güneydoğu Anadolu yüzey araştırması. H. Çambel & R. J. Braidwood (Ed.), Güneydoğu Anadolu tarihöncesi araştırmaları (ss. 107–149). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  4. Çalğan, G. (2015). Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan Seramiksiz Neolitik Dönem’e ait bir buluntu merkezi: Karahan Tepe (Yüksek lisans tezi, [Dokuz Eylül Üniversitesi]). İzmir.
  5. Çelik, B. (2000). A new early-Neolithic settlement: Karahan Tepe. NeoLithics, 2–3, 6–8.
  6. Çelik, B. (2016). Eski kaynaklar ışığında Balıklıgöl Höyüğü. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Kültür Yayınları.
  7. Drijvers, H. J. W. (1980). Cults and beliefs at Edessa. Leiden: Brill.
  8. Ekinci, A. Paydaş, K. (2008) Taş Devrinden Osmanlıya Urfa Tarihi, Şanlıurfa Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, Şehir Kitaplığı Dizisi:46.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urban Morphology, Architectural Heritage and Conservation, Architectural History, Theory and Criticism

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 4, 2026

Submission Date

May 21, 2025

Acceptance Date

May 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 4

APA
Sadi, E. Y., & Özgen Kösten, E. Y. (2026). Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi. Kent Akademisi, 19(4), 1-18. https://doi.org/10.35674/kent.1703559
AMA
1.Sadi EY, Özgen Kösten EY. Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi. Urban Academy. 2026;19(4):1-18. doi:10.35674/kent.1703559
Chicago
Sadi, Efruz Yarennur, and Elif Yeşim Özgen Kösten. 2026. “Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi”. Kent Akademisi 19 (4): 1-18. https://doi.org/10.35674/kent.1703559.
EndNote
Sadi EY, Özgen Kösten EY (May 1, 2026) Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi. Kent Akademisi 19 4 1–18.
IEEE
[1]E. Y. Sadi and E. Y. Özgen Kösten, “Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi”, Urban Academy, vol. 19, no. 4, pp. 1–18, May 2026, doi: 10.35674/kent.1703559.
ISNAD
Sadi, Efruz Yarennur - Özgen Kösten, Elif Yeşim. “Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi”. Kent Akademisi 19/4 (May 1, 2026): 1-18. https://doi.org/10.35674/kent.1703559.
JAMA
1.Sadi EY, Özgen Kösten EY. Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi. Urban Academy. 2026;19:1–18.
MLA
Sadi, Efruz Yarennur, and Elif Yeşim Özgen Kösten. “Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 4, May 2026, pp. 1-18, doi:10.35674/kent.1703559.
Vancouver
1.Efruz Yarennur Sadi, Elif Yeşim Özgen Kösten. Palimpsest Bir Kent Olan Urfa’daki Neolitik Dönem Kutsal Mekânlarının Tipomorfolojik Analizi. Urban Academy. 2026 May 1;19(4):1-18. doi:10.35674/kent.1703559

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management / Kent Akademisi | Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com