Mekânın Anlam Arayışında Yerel ve Yerellik Kavramları Üzerinden Bibliyometrik Analiz

Bu çalışma; küreselleşme süreciyle birlikte giderek daha fazla önem kazanan "mekân", "yerel" ve "yerellik" kavramlarını, kavramsal bir çerçevede ele almayı ve kavramların tarihsel gelişimiyle ilgili literatürdeki çalışmaların genel bir haritasını çıkarmayı amaçlamaktadır. Disiplinler arası bir nitelik taşıyan bu kavramların hangi akademik alanlarda ele alındığı; özellikle peyzaj mimarlığı, mimarlık ve şehir ve bölge planlama disiplinlerinin bu kavramlara nasıl yaklaştığı araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, ulusal düzeyde YÖK Tez Merkezi veri tabanı aracılığıyla lisansüstü tezler taranmış; uluslararası düzeyde ise Web of Science veri tabanı üzerinden makale taraması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen yayınlar, VOSviewer yazılımı kullanılarak; yayın sayısı, atıf sayısı, yazarların kurumsal bağlantıları, iş birlikleri ve anahtar kelime analizleri gibi bibliyometrik ölçütler doğrultusunda analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, söz konusu kavramların yalnızca sosyal bilimlerde değil; aynı zamanda çevre tasarımı, sanat, kültürel çalışmalar ve hatta mühendislik gibi farklı alanlarda da çeşitli bağlamlarda ele alındığını göstermektedir. Araştırma, kavramların disiplinler arası etkileşim içinde nasıl çeşitlendiğini ve anlamlarının bağlamsal olarak nasıl dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Bununla birlikte mekânın yalnızca fiziksel ya da coğrafi bir alan değil; aynı zamanda toplumsal, kültürel ve politik süreçler tarafından inşa edilen ve sürekli olarak yeniden anlamlandırılan dinamik bir olgu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle çalışma, mekânın çok katmanlı doğasına dikkat çekerek, yerellik kavramının günümüzün karmaşık sosyal yapıları içerisindeki rolünü yeniden düşünmeye olanak tanımaktadır.

This study aims to examine the concepts of “space,” “local,” and “locality,” which have gained increasing significance in the context of globalization, within a comprehensive conceptual framework. It further seeks to map the historical development of these concepts and the overall structure of the existing literature. Given their interdisciplinary nature, the study investigates the academic fields in which these concepts have been addressed, with particular emphasis on how disciplines such as landscape architecture, architecture, and urban and regional planning engage with them. In line with this objective, graduate theses were reviewed through the National Thesis Center database of YÖK at the national level, while article scanning was conducted through the Web of Science database at the international level. The collected publications were analyzed using the VOSviewer software based on bibliometric indicators such as the number of publications, citation counts, institutional affiliations of authors, research collaborations, and keyword analysis. The results indicate that the studied concepts are addressed not only within the social sciences but also in various other disciplines, including environmental design, art, cultural studies, and even engineering, across a wide range of contexts. The research reveals how these concepts have evolved through interdisciplinary interactions and how their meanings have been contextually transformed. Moreover, it concludes that space is not merely a physical or geographical entity but a dynamic phenomenon constructed and continuously redefined through social, cultural, and political processes. In this respect, the study highlights the multi-layered nature of space and provides a critical perspective for rethinking the role of locality within the complex structures of contemporary society.