Mekânın Anlam Arayışında Yerel ve Yerellik Kavramları Üzerinden Bibliyometrik Analiz

Öz

Bu çalışma; küreselleşme süreciyle birlikte giderek daha fazla önem kazanan "mekân", "yerel" ve "yerellik" kavramlarını, kavramsal bir çerçevede ele almayı ve kavramların tarihsel gelişimiyle ilgili literatürdeki çalışmaların genel bir haritasını çıkarmayı amaçlamaktadır. Disiplinler arası bir nitelik taşıyan bu kavramların hangi akademik alanlarda ele alındığı; özellikle peyzaj mimarlığı, mimarlık ve şehir ve bölge planlama disiplinlerinin bu kavramlara nasıl yaklaştığı araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, ulusal düzeyde YÖK Tez Merkezi veri tabanı aracılığıyla lisansüstü tezler taranmış; uluslararası düzeyde ise Web of Science veri tabanı üzerinden makale taraması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen yayınlar, VOSviewer yazılımı kullanılarak; yayın sayısı, atıf sayısı, yazarların kurumsal bağlantıları, iş birlikleri ve anahtar kelime analizleri gibi bibliyometrik ölçütler doğrultusunda analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, söz konusu kavramların yalnızca sosyal bilimlerde değil; aynı zamanda çevre tasarımı, sanat, kültürel çalışmalar ve hatta mühendislik gibi farklı alanlarda da çeşitli bağlamlarda ele alındığını göstermektedir. Araştırma, kavramların disiplinler arası etkileşim içinde nasıl çeşitlendiğini ve anlamlarının bağlamsal olarak nasıl dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Bununla birlikte mekânın yalnızca fiziksel ya da coğrafi bir alan değil; aynı zamanda toplumsal, kültürel ve politik süreçler tarafından inşa edilen ve sürekli olarak yeniden anlamlandırılan dinamik bir olgu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle çalışma, mekânın çok katmanlı doğasına dikkat çekerek, yerellik kavramının günümüzün karmaşık sosyal yapıları içerisindeki rolünü yeniden düşünmeye olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yer
• Yerel
• Yerellik
• Kent
• Peyzaj Mimarlığı

Bibliometric Analysis Through the Concepts of the Local and Locality in the Quest for the Meaning of Place

Öz

This study aims to examine the concepts of “space,” “local,” and “locality,” which have gained increasing significance in the context of globalization, within a comprehensive conceptual framework. It further seeks to map the historical development of these concepts and the overall structure of the existing literature. Given their interdisciplinary nature, the study investigates the academic fields in which these concepts have been addressed, with particular emphasis on how disciplines such as landscape architecture, architecture, and urban and regional planning engage with them. In line with this objective, graduate theses were reviewed through the National Thesis Center database of YÖK at the national level, while article scanning was conducted through the Web of Science database at the international level. The collected publications were analyzed using the VOSviewer software based on bibliometric indicators such as the number of publications, citation counts, institutional affiliations of authors, research collaborations, and keyword analysis. The results indicate that the studied concepts are addressed not only within the social sciences but also in various other disciplines, including environmental design, art, cultural studies, and even engineering, across a wide range of contexts. The research reveals how these concepts have evolved through interdisciplinary interactions and how their meanings have been contextually transformed. Moreover, it concludes that space is not merely a physical or geographical entity but a dynamic phenomenon constructed and continuously redefined through social, cultural, and political processes. In this respect, the study highlights the multi-layered nature of space and provides a critical perspective for rethinking the role of locality within the complex structures of contemporary society.

Anahtar Kelimeler

• Place
• Local
• Locality
• Urban
• Landscape Architecture

Kaynakça

1. Aytaç, Ö. (2017). Kent, Metropol ve Değişen Yer/Mekân İmajları. Mukaddime, 8(1), 1-23. https://doi.org/10.19059/mukaddime.325935
2. Aytan, O. A. (2021). Hareketli Avcı-Toplayıcı Grupların Yaşam Biçimiyle Yerleşik Çiftçi Toplulukların Yaşam Biçimi Arasındaki İnsan-Mekân İlişkisinin Mukayesesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 979-1012. https://doi.org/10.33437/ksusbd.780605
3. Bağcı, A. (2025). Sürdürülebilir Kalkınma Yolunda Türkiye: Kentleşme, Yenilenebilir Enerji ve Çevresel Kalite İlişkisi. TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi, (43), 11-28.
4. Bayram, G. (2018). Güneydoğu Anadolu’nun Neolitik Çağ Totemleri ve Ritüel Nesneleri. Amisos, 3(4), 67-89.
5. Bolak Hisarlıgil, B. (2008). Martin Heidegger’de “Mekân” Düşüncesi: Hermeneutik-Fenomenolojik Bir Yaklaşım. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(25), 1-13.
6. Cambridge Dictionary (2025). https://dictionary.cambridge.org/, Erişim Tarihi: 07.01.2025.
7. Can, A. (2018). Latife Tekin’in Romanlarında Doğa ve İnsan İlişkisi [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
8. Chao, S. (2012). Forest Peoples: Numbers Across The World, Peoples Program. Forest Peoples Programme Report. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.21192.14088

9. CNSA (The China National Space Administration) (2025). https://www.cnsa.gov.cn/english/, Erişim Tarihi: 04.01.2025.
10. Corbin, J. ve Strauss, A. (2015). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. (4. Baskı), Sage.
11. Demir, E. (2018). Antropoloji Alanındaki Yayınların Bibliyometrik Analizi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 1512-1527. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.458588
12. Dirik, D., Eryılmaz, İ. ve Erhan, T. (2023). Post-Truth Kavramı Üzerine Yapılan Çalışmaların VOSviewer ile Bibliyometrik Analizi. Sosyal Mucit Academic Review, 4(2), 164-188. https://doi.org/10.54733/smar.1271369
13. Ergun, C. ve Dericioğulları Ergun, A. (2020). Harvey’in Mekân Tartışmaları Ekseninde Yaşlıların Gözünden Kentsel Dönüşüm. Akademik Hassasiyetler, 7(14), 121-145.
14. Fratkin, E. (2019). Sedentarization Among Nomadic Peoples In Asia And Africa, Nomadic Peoples, 23(2), 327-330.
15. Karabulut, F. (2017). Zaman ve Mekân Kavramları Çerçevesinde Ahmed Yesevi’de Varlık Meselesi. Kesit Akademi Dergisi, (11), 1-31.
16. Karslı, Ö. (2023). Yerellik Kavramını Tartışmak: İçerik, Sorunlar ve Öneri. Felsefe Dünyası Dergisi, (77-EK), 74-102. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1252836
17. Katzenstein, P. J. (2015). A World of Regions: Asia And Europe in the American Imperium. Cornell University Press.
18. Latifah, S., Purwoko, A., Rambey,R. ve Tarigan, R. H. (2020). The Form of Local Wisdom of Society in Maintaining the Sustainability of Forest Ecosystems in Lake Toba Region. Proceedings of the International Conference of Science, Technology, Engineering, Environmental and Ramification Researches 2018, Medan: Scitepress, 14-19. DOI: 10.5220/0010073200140019
19. Lisdiyono, E. (2017). Exploring the Strength of Local Wisdom In Efforts to Ensure the Environmental Sustainability. International Journal of Civil Engineering and Technology (IJCIET), 8(11), 340–347.
20. NASA (2025). https://science.nasa.gov/mission/mars-2020-perseverance/, Erişim Tarihi: 04.01.2025.
21. Oxford Learner's Dictionaries (2025). https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/, Erişim Tarihi: 07.01.2025.
22. Özsoy, Z. ve Demir, E. (2018). Which Bariatric Procedure Is the Most Popular in the World? A Bibliometric Comparison. Obes Surg, (28), 2339. https://doi.org/10.1007/s11695-018-3163-6
23. Patterson, C. (1956). Age of Meteorites and The Earth. Geochimica et Cosmochimica Acta, 10, 230-237.
24. Rahim, M., Munir, A., Marasabessy, F. ve Darmawijaya (2023). Local Wisdom and Sustainable Features of Tidore Vernacular Architecture. Civil Engineering and Architecture, 11(2), 531-549. DOI: 10.13189/cea.2023.110201
25. Sulak, H. (2018). İnsan-Doğa İlişkisinin Dönüşümü: Tarihsel Bir Perspektif. Kent Akademisi, 11(1), 117-124.
26. Stringer, C. (2002). Modern Human Origins: Progress and Prospects. The Royal Society, 357, 563-579.
27. Tekeli, İ. (2010). Gündelik Yaşam, Yaşam Kalitesi ve Yerellik Yazıları. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
28. Tunç, A. ve Özpolat, A. R. (2024). Duygusal Tepkiselliğin Bibliyometrik Analizi. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 69-80. https://doi.org/10.55044/meusbd.1446689
29. Turan, E. ve Aydilek, E. (2017). Modernite ve Postmodernite Ekseninde Kamusal Yaşamın Dönüşümü. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 6(17), 279-290.
30. Türk Dil Kurumu (TDK) (2025). https://sozluk.gov.tr/, Erişim Tarihi: 07.01.2025.
31. Van Eck, N.J. ve Waltman, L. (2017). Citation-Based Clustering of Publications Using CitNetExplorer and VOSviewer. Scientometrics, 111, 1053–1070. DOI: 10.1007/s11192-017-2300-7
32. YÖK Tez Merkezi (2025). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/, Erişim Tarihi: 13.02.2025.
33. Zhang, X. Q. (2016). The Trends, Promises and Challenges of Urbanisation in the World. Habitat International, 54, 241-252. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2015.11.018