Research Article

Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi

Volume: 19 Number: 3 March 26, 2026
TR EN

Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi

Abstract

Günümüzde hızla artan kentleşme süreci, kentlerin yalnızca nüfus yoğunluğu açısından değil; çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik boyutlarıyla da değerlendirilmesini zorunlu hâle getirmiştir. Ancak Türkiye’de, kentsel sürdürülebilirliği bütüncül bir yaklaşımla ölçmeye olanak tanıyan, ulusal düzeyde kullanılabilir ortak bir ölçüt sisteminin bulunmaması, karar alma süreçlerinde ve kentler arası karşılaştırmalarda önemli boşluklar yaratmıştır. Bu doğrultuda yürütülen bu çalışmada, Türkiye’nin tüm illerine uygulanabilir, veri temelli ve çok boyutlu bir Kentsel Sürdürülebilirlik Değerlendirme Modeli (KSDM) geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında, ulusal ve uluslararası ölçekte oluşturulmuş 18 farklı sürdürülebilirlik ölçüt seti analiz edilmiş; sosyal yapı, çevre, ekonomi, ulaşım, enerji, yapılı çevre, yönetişim, inovasyon ve afet yönetimi gibi temalar altında ana ve alt göstergeler ile bu göstergelere yönelik amaçlar belirlenmiştir. Literatür taraması, veri uygunluğu ve içerik karşılaştırması yoluyla geliştirilen model, ortak göstergelere dayalı bir yapı ile tasarlanmıştır. Geliştirilen KSDM, kentlerin mevcut sürdürülebilirlik düzeylerini analiz edilmesine imkân vererek; aynı zamanda politika yapıcılar, yerel yönetimler ve şehir plancılar için stratejik bir rehber işlevi görmüştür. Modelin temel katkısı, sürdürülebilirlik göstergelerinde bütüncül, karşılaştırılabilir ve uygulanabilir çok boyutlu bir çerçeve sunmasıdır; ayrıca göstergelerin ağırlıklandırılması, çok kriterli karar verme yöntemi modülü olarak tanımlanmıştır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kurul iznine gerek yoktur.

References

  1. Ali-Toudert, F., & Ji, L. (2017). Modeling and measuring urban sustainability in multi-criteria based systems — A challenging issue. Ecological Indicators, 73, 597–611. https://doi.org/10.1016/J.ECOLIND.2016.09.046
  2. Ali-Toudert, F., Ji, L., Fährmann, L., & Czempik, S. (2020). Comprehensive Assessment Method for Sustainable Urban Development (CAMSUD) - A New Multi-Criteria System for Planning, Evaluation and Decision-Making. Progress in Planning, 140, 100430. https://doi.org/10.1016/J.PROGRESS.2019.03.001
  3. Ameen, R. F. M., & Mourshed, M. (2019). Urban sustainability assessment framework development: The ranking and weighting of sustainability indicators using analytic hierarchy process. Sustainable Cities and Society, 44, 356–366. https://doi.org/10.1016/j.scs.2018.10.020
  4. Arkun, A. K. (2020). Türkiye’de Sürdürülebilir Kentsel Tasarım Modeli ve Değerlendirme Sistemi Geliştirmek. Şehir ve Medeniyet, 6(12), 109–134.
  5. Ayık, C., Ayataç, H., & Sertyeşilışık, B. (2021). Türkiye’de Sürdürülebilir Kentleşmenin Ölçülebilmesi İçin Yeni Bir Endeks Model Önerisi. İDEALKENT, 12(32), 385–414. https://doi.org/10.31198/IDEALKENT.847072
  6. Briassoulis, H. (2001). Sustainable Development and its Indicators: Through a (Planner’s) Glass Darkly. Journal of Environmental Planning and Management, 44(3), 409–427. https://doi.org/10.1080/09640560120046142
  7. BÜ. (2011). Türkiye’nin Şehirleri Sürdürülebilirlik Araştırması.
  8. Çoban, G., & Uzun, O. (2023). Determination of Environmental Indicators in the Context of Sustainable Urbanization: The Case of Türkiye. Journal of Architectural Sciences and Applications, 8(1), 301–314. https://doi.org/10.30785/MBUD.1207529

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urban Policy, Regulatory Planning and Development Assessment, Urban Analysis and Development, Urban Design, City and Regional Planning

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 26, 2026

Submission Date

June 24, 2025

Acceptance Date

March 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 3

APA
Selimoğlu, P., & Tokman, L. Y. (2026). Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi. Kent Akademisi, 19(3), 1-25. https://doi.org/10.35674/kent.1718509
AMA
1.Selimoğlu P, Tokman LY. Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi. Urban Academy. 2026;19(3):1-25. doi:10.35674/kent.1718509
Chicago
Selimoğlu, Pınar, and Leyla Yekdane Tokman. 2026. “Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi”. Kent Akademisi 19 (3): 1-25. https://doi.org/10.35674/kent.1718509.
EndNote
Selimoğlu P, Tokman LY (March 1, 2026) Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi. Kent Akademisi 19 3 1–25.
IEEE
[1]P. Selimoğlu and L. Y. Tokman, “Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi”, Urban Academy, vol. 19, no. 3, pp. 1–25, Mar. 2026, doi: 10.35674/kent.1718509.
ISNAD
Selimoğlu, Pınar - Tokman, Leyla Yekdane. “Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi”. Kent Akademisi 19/3 (March 1, 2026): 1-25. https://doi.org/10.35674/kent.1718509.
JAMA
1.Selimoğlu P, Tokman LY. Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi. Urban Academy. 2026;19:1–25.
MLA
Selimoğlu, Pınar, and Leyla Yekdane Tokman. “Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 3, Mar. 2026, pp. 1-25, doi:10.35674/kent.1718509.
Vancouver
1.Pınar Selimoğlu, Leyla Yekdane Tokman. Kentsel Sürdürülebilirlik Göstergelerinin Yeni Bir Taksonomisi. Urban Academy. 2026 Mar. 1;19(3):1-25. doi:10.35674/kent.1718509

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management / Kent Akademisi | Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com