Research Article

Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler ve Ahlaki Kimlik

Volume: 19 Number: 5 June 16, 2026
TR EN

Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler ve Ahlaki Kimlik

Abstract

Bu çalışma, modern ekonomik gelişmenin ve artan tüketimin yol açtığı çevresel ve sosyal sorunlar karşısında önemi giderek artan sosyal sorumlu tüketim davranışının (SSTD) çok boyutlu yapısını incelemektedir. Araştırmanın kuramsal temelini; tüketici davranışlarını şekillendiren demografik, ekonomik ve psikolojik faktörler oluştururken; özellikle ahlaki kimlik kavramının SSTD üzerindeki etkisi araştırmanın özgün yönünü teşkil etmektedir. Çalışmanın amaç; Türkiye’deki yetişkin tüketiciler örnekleminde demografik (cinsiyet, yaş, eğitim), ekonomik (gelir düzeyi, çalışma durumu, sektör) ve psikolojik (ahlaki kimlik) değişkenlerin SSTD üzerindeki etkilerini bütüncül bir modelle incelemektir. Nicel araştırma yöntemine dayanan çalışmada, kolayda örnekleme yoluyla elde edilen 413 bireyden çevrimiçi anket yoluyla veri toplanmış, veriler hiyerarşik regresyon analizi ile analiz edilmiştir. Bulgular, demografik değişkenlerin açıklayıcı gücünün sınırlı olduğunu, ekonomik değişkenlerin modele önemli katkı sağladığını ve özellikle ahlaki kimliğin duygu boyutunun SSTD üzerinde anlamlı pozitif bir etkide bulunduğunu göstermiştir. Ancak düşünce ve davranış boyutlarında gözlenen negatif etkiler dikkat çekici bir bulgu olarak değerlendirilmiş ve tartışma bölümünde ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak, SSTD'nin çok boyutlu yapısının anlaşılmasında ahlaki kimlik gibi psikolojik faktörlerin önemli rol oynadığı, ancak bu ilişkinin daha derinlemesine ve bağlamsal araştırmalarla desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Keywords

References

  1. Alexander, S., & Ussher, S. (2012). The Voluntary Simplicity Movement: A multi-national survey analysis in theoretical context. Journal of Consumer Culture, 12(1), 66-86. https://doi.org/10.1177/1469540512444019
  2. Antil, J. H. (1984). Socially Responsible Consumers: Profile and Implications for Public Policy. Journal of Macromarketing, 4(2), 18-39. https://doi.org/10.1177/027614678400400203
  3. Aquino, K., & Reed, A. (2002). The self-importance of moral identity. Journal of Personality and Social Psychology, 83(6), 1423-1440. https://doi.org/10.1037/0022-3514.83.6.1423
  4. Arıbaş, K., & Yürüdür, E. (2015). Çevre Sorunları ve Tüketim Kültürü. Elektronik Sosyal Bilgiler Eğitimi Dergisi, 1(2), 30-48.
  5. Arnell, N. W., Lowe, J. A., Challinor, A. J., & Osborn, T. J. (2019). Global and regional impacts of climate change at different levels of global temperature increase. Climatic Change, 155(3), 377-391. https://doi.org/10.1007/s10584-019-02464-z
  6. Azamussan, S., & Shanmugam, M. (2022). An empirical examination of the effects of demographic groups on socially responsible consumption behaviour. Social Responsibility Journal, 18(5), 951-967. https://doi.org/10.1108/srj-06-2020-0253
  7. Becchetti, L., Salustri, F., Pelligra, V., & Vásquez, A. (2018). Gender differences in socially responsible consumption. An experimental investigation. Applied Economics, 50(33), 3630-3643. https://doi.org/10.1080/00036846.2018.1430341
  8. Blasi, A. (1983). Moral cognition and moral action: A theoretical perspective. Developmental Review, 3, 178-210.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environment Policy, Environmental Health

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 16, 2026

Submission Date

July 29, 2025

Acceptance Date

June 15, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 5

APA
Buladi Çubukcu, B. (2026). Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler ve Ahlaki Kimlik. Kent Akademisi, 19(5), 1-17. https://doi.org/10.35674/kent.1753258
AMA
1.Buladi Çubukcu B. Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler ve Ahlaki Kimlik. Urban Academy. 2026;19(5):1-17. doi:10.35674/kent.1753258
Chicago
Buladi Çubukcu, Betül. 2026. “Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler Ve Ahlaki Kimlik”. Kent Akademisi 19 (5): 1-17. https://doi.org/10.35674/kent.1753258.
EndNote
Buladi Çubukcu B (June 1, 2026) Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler ve Ahlaki Kimlik. Kent Akademisi 19 5 1–17.
IEEE
[1]B. Buladi Çubukcu, “Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler ve Ahlaki Kimlik”, Urban Academy, vol. 19, no. 5, pp. 1–17, June 2026, doi: 10.35674/kent.1753258.
ISNAD
Buladi Çubukcu, Betül. “Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler Ve Ahlaki Kimlik”. Kent Akademisi 19/5 (June 1, 2026): 1-17. https://doi.org/10.35674/kent.1753258.
JAMA
1.Buladi Çubukcu B. Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler ve Ahlaki Kimlik. Urban Academy. 2026;19:1–17.
MLA
Buladi Çubukcu, Betül. “Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler Ve Ahlaki Kimlik”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 5, June 2026, pp. 1-17, doi:10.35674/kent.1753258.
Vancouver
1.Betül Buladi Çubukcu. Türkiye’de Sosyal Sorumlu Tüketim Davranışının Çok Boyutlu İncelenmesi: Demografik, Ekonomik Faktörler ve Ahlaki Kimlik. Urban Academy. 2026 Jun. 1;19(5):1-17. doi:10.35674/kent.1753258

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management / Kent Akademisi | Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com