İstanbul İçin Öneri: Yeşil Altyapı Sistemi
Abstract
Kentleşmenin artması ve kentin hızla yayılması, genellikle şehirlerin doğal ekosistemlerinin tahrip olmasına ve ekosistem işlevlerinin bozulmasına yol açmaktadır. Yeşil-mavi altyapı, kentsel planlamada sürdürülebilir bir yaklaşım olarak kabul edilmektedir. Yeşil altyapı, topluma ekolojik, ekonomik ve sosyal-kültürel fayda sağlayan yeşil-mavi alanlardan oluşan birbirine bağlı ağ sistemidir. Özellikle İstanbul gibi kentleşmenin yoğun olduğu mega şehirlerde gerek doğal ekosistemler üzerinde kentleşme baskıların azaltılması, gerekse kentsel ara yüzde yeşil alan ihtiyacının karşılanmasında, yeşil alan ve yeşil koridorlar önemli yer tutmaktadır. Yeşil altyapı sistemi, kentlerde peyzajın esnek olması, yeşil alan planlama geleneklerinin farklı olması, yeşil alan koruma ve kullanım kültürünün farklılaşması, ekonomik gelişmişlik düzeyinden etkilenerek farklılık göstermektedir. Bu çalışma, İstanbul için öneri yeşil altyapı sistemi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, literatürden elde edilen yeşil altyapı kavramı, kentsel yeşil sistemler, yeşil altyapının kökeni, bölgeler arası yeşil altyapı politikaları, yeşil altyapı unsurlarının analizleri sonucunda İstanbul için yeşil altyapı sisteminde yer alacak unsurlar tayin edilmiştir. Yeşil altyapı sisteminde yer alan doğal bileşenler alansal olarak belirlenmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamında üretilmiş veri setleri kullanılmıştır. İstanbul’un yeşil altyapı sistemi; mevcut geniş ekolojik ekosistemleri; potansiyel ekolojik alanları; bağlantı için geniş yeşil koridorları içermektedir. Mevcut yeşil altyapı alanlarında; ekolojik açıdan önemli büyük doğal alanlar, doğal ve rekreasyon değeri olan kentsel yeşil alanlar bulunmaktadır. Potansiyel yeşil altyapı alanları; işlevini yitirmiş veya ekolojik özelliklerini koruyan kentsel yeşil alan potansiyeli olan alanları kapsamaktadır. İstanbul’da çok sayıda akarsu havzasının bulunmasından dolayı vadi ve dereler önemli yeşil koridorları oluşturmaktadır. Sonuçta potansiyel alanlar geniş alanlardan oluşmaktadır. Bu alanların mekansal olarak eklenmesi kentsel alan içinde yeşil alan eksikliği önemli derecede giderecektir. Vadi ve derelerin yeşil koridor olarak planlanması bağlantı özelliği ile yeşil altyapı sisteminin etkinliğini artıracaktır. Mevcut ekosistemlerin korunması, potansiyel alanların iyileştirilerek eklenmesi ve planlı yeşil ağlar aracılığıyla ekosistem işlevlerinin dayanıklılığının artmasını, doğal ekosistemlerin sürekliliğini ve kentsel açık yeşil alan miktarının artmasını sağlayacaktır.
Keywords
References
- Abhijith, K. V., Kumar, P., Gallagher, J., McNabola, A., Baldauf, R., Pilla, F., … Pulvirenti, B. (2017). Air pollution abatement performances of green infrastructure in open road and built-up street canyon environments – A review. Atmospheric Environment, 162, 71–86.
- AFAD. (2022). İstanbul İl Risk Azaltma Planı (İRAP) 2021-2026. https://istanbul.afad.gov.tr/istanbul-irap-plani-hazirlandi (Erişim tarihi: 22.06.2026).
- Ahern, J. (2007). Green infrastructure for cities: the spatial dimension. Cities of the Future:Towards Integrated Sustainable Water and Landscape Management içinde (ss. 267–283). IWA Publishing: London, UK; Citeseer: Princeton, NJ, USA.
- Ahern, Jack. (1995). Greenways as a planning strategy. Landscape and Urban Planning, 33(1–3), 131–155.
- Ahern, Jack. (2004). Greenways in the USA: theory, trends and prospects. Ecological Networks and Greenways içinde . Cambridge University Press.
- Akkemik, Ü., Tolunay, D., Erdönmez, C., Atmış, E. ve Kurdoğlu, O. (2021). İstanbul’un Yeşil Alan Sorunları Çerçevesinde Yeşil Duvarların İrdelenmesi ve Öneriler. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 23(1), 337–345.
- Andreucci, M. B., Russo, A. ve Olszewska-Guizzo, A. (2019). Designing urban green blue infrastructure for mental health and elderly wellbeing. Sustainability, 11.
- Austin, G. (2014). Green Infrastructure for Landscape Planning. London: Routledge.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Urban and Regional Planning (Other), Landscape Architecture (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Mustafa Var
0000-0002-3996-2608
Türkiye
Publication Date
April 30, 2026
Submission Date
November 25, 2025
Acceptance Date
April 30, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 19 Number: 4