Research Article

Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889)

Volume: 19 Number: 3 March 31, 2026
TR EN

Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889)

Abstract

Osmanlı Devleti’nde bulunan ordu karargâhları aynı zamanda bulundukları vilayete demografik anlamda da katkı sağlayan oluşumlardı. Bünyesinde bulundurduğu erat ve subay sınıfına ilaveten bu ordu karargâhlarına bağlı sağlık hizmeti veren hastaneler ve sağlık personeli de bulunurdu. Sağlık hizmetinde bulunan doktor, cerrah, eczacı ve sıhhiye memurları karargâhta görev yapmakla beraber ikametleri itibariyle kentte ki demografik yapıdan ihtiyaç sahiplerine de yardımcı oldukları varsayılabilir. Orduya ait hastanelerde görevli bir sıhhiye memurunun oturduğu mahalle de sağlık sorunu ile karşılaşan komşularına yardımcı olduğunu tasavvur etmek hiçte zor değildir. Benzer şekilde toplum nezdinde saygın bir konuma sahip olan askeri cerrah ve doktorların da sivil hayatlarında irtibat halinde oldukları kent sakinlerinin sağlık sorunlarına yardımcı olduklarını varsaymak mümkündür. Bazı askeri hastanelerde bulunan doktorların sivil memurlar oldukları ve geçici bir süre ile askeri hastanelere gelerek hizmet verdikleri anlaşılmaktadır. Bu doktorlardan hizmeti kabul ve makbul olanların daimi kadroya aktarıldıklarını da belgelendirmek mümkündür. Sivil olarak özel muayenesinde kentteki insanlara sağlık hizmeti veren bu hekim ve cerrahların askeri hastaneler bünyesinde daimi istihdamları ile birlikte sivil hayattan bütünüyle kopmadıklarını iddia etmek yersiz olmayacaktır. Zira kendilerine ait bir sivil hasta portföyü bulunan bu doktorlar tedavilerini üstlendikleri bazı yerel eşraftan muteberlerle hem muhabbet hem de mesleğin gerekliliklerini yerine getirmeye devam etmiş olmalıdırlar. Çalışmamızda Osmanlı ordusunun bir zamanlar Balkanlarda görev icra eden ancak sonradan 1908’lerde Sivas’a merkez karargâhı nakledilen III. Ordu’ya ait hastaneler ve sıhhiye personeli arşiv kayıtları ve salname-i askerilerden elde edilen veriler ışığında tanımlanacaktır.

Keywords

Supporting Institution

Yoktur

Ethical Statement

Bu çalışmada etik kurul iznine gerek yoktur.

References

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA), İrade Dahiliye (İ.DH.), Dosya no: 921, Gömlek o: 73044, Hicrî 28 Şaban 1301.
  2. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA), Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı (TS.MA.e.), Dosya no: 595, Gömlek no: 100, Hicrî 8 Recep 1307.
  3. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA), Dahiliye Nezareti Sicill-i Ahvâl İdaresi Defterleri (DH.SAİD.d.), Defter no: 171, Sayfa/Gömlek no: 399, Hicrî 29 Zilhicce 1303.
  4. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA), İrade Dahiliye (İ.DH.), Dosya no: 906, Gömlek no: 71984, Hicrî 15 Safer 1301.
  5. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Esas Evrakı (YB.021.), no: 68/301, Rumi 22 Temmuz 1289.
  6. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Esas Evrakı (YB.021.), no: 81/153, Rumi 9 Kasım 1301.
  7. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Esas Evrakı (YB.021), no: 101/77, Rumi 19 Mayıs 1309.
  8. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Esas Evrakı (YB.021), no: 85/36, Rumi 11 Mart 1304.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Heritage, Archive and Museum Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 31, 2026

Submission Date

December 18, 2025

Acceptance Date

March 25, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 3

APA
Çetinkaya, B., & Gün Canik, E. (2026). Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889). Kent Akademisi, 19(3), 1-16. https://doi.org/10.35674/kent.1844659
AMA
1.Çetinkaya B, Gün Canik E. Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889). Urban Academy. 2026;19(3):1-16. doi:10.35674/kent.1844659
Chicago
Çetinkaya, Bahar, and Elçin Gün Canik. 2026. “Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-Yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889)”. Kent Akademisi 19 (3): 1-16. https://doi.org/10.35674/kent.1844659.
EndNote
Çetinkaya B, Gün Canik E (March 1, 2026) Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889). Kent Akademisi 19 3 1–16.
IEEE
[1]B. Çetinkaya and E. Gün Canik, “Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889)”, Urban Academy, vol. 19, no. 3, pp. 1–16, Mar. 2026, doi: 10.35674/kent.1844659.
ISNAD
Çetinkaya, Bahar - Gün Canik, Elçin. “Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-Yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889)”. Kent Akademisi 19/3 (March 1, 2026): 1-16. https://doi.org/10.35674/kent.1844659.
JAMA
1.Çetinkaya B, Gün Canik E. Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889). Urban Academy. 2026;19:1–16.
MLA
Çetinkaya, Bahar, and Elçin Gün Canik. “Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-Yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889)”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 3, Mar. 2026, pp. 1-16, doi:10.35674/kent.1844659.
Vancouver
1.Bahar Çetinkaya, Elçin Gün Canik. Osmanlı Kent Yapısında, Üçüncü Ordu-yu Hümayun Karargâhı Bünyesinde Kayıtlı Hastaneler Ve Sağlık Personeli (1888-1889). Urban Academy. 2026 Mar. 1;19(3):1-16. doi:10.35674/kent.1844659

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management / Kent Akademisi | Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com