Research Article

II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri

Volume: 19 Number: 4 April 28, 2026
TR EN

II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri

Abstract

Osmanlı Devleti’nde vergi sistemi, devletin temel gelir kaynaklarından biri olduğu gibi devletin devamlılığının sağlanmasında da hayati bir rol üstlenmiştir. Ancak bu sistemin uygulanması sırasında halkın içinde bulunduğu sosyoekonomik koşullar, doğal afetler, savaşlar, kıtlıklar ve yöneticilerin keyfî uygulamaları gibi etkenler, çeşitli sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu çalışmada, II. Mahmud Dönemi odağa alınarak, vergi tahsilatı sürecinde yaşanan aksaklıklar ve bu sürecin halk üzerindeki etkileri incelenmektedir. Söz konusu dönemde, tahsildarların halktan gerektiğinden fazla vergi talep etmeleri, çeşitli adlar altında haksız vergiler almaya çalışmaları ve halkın ağır vergi yükü karşısında ödeme güçlüğü çekmeleri gibi birçok olay kayıtlara yansımıştır. Bazı durumlarda ise halk, vergi yükümlülüklerine karşı çıkarak itirazda bulunmuş, vergilerden muaf tutulmayı ya da vergi oranlarının düşürülmesini talep etmiştir. Bu çalışma, Osmanlı reayasının karşı karşıya kaldığı vergi sorunlarını, bu sorunlara verdikleri tepkileri ve devletin bu tepkilere karşı geliştirdiği çözüm arayışlarını kapsamlı biçimde ele almaktadır. Ayrıca vergi toplama sürecinde yaşanan problemlerden devletin mi, vergiye direnen halkın mı yoksa uygulayıcı konumundaki tahsildarların mı sorumlu olduğu sorusuna da yanıt aranmaktadır. Araştırma sürecinde, Osmanlı arşiv belgeleri arasında yer alan Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, Hatt-ı Hümayun, Cevdet Hariciye, Cevdet Maliye, Meşihat Fetvaları ile Ali Emiri Sultan Mahmud II vesaire fonlarına ait belgelerden ve konuyla ilgili tetkik eserlerden yararlanılmıştır.

Keywords

References

  1. Ali Emiri Mahmud II (AE. SMHD. II), 22/1352; 24/1468; 24/1469; 26/1586; 32/1986; 53/3494; 63/4467; 91/7559.
  2. Cevdet Dahiliye (C. DH.), 6/298; 49/2435; 76/3781.
  3. Cevdet Evkaf (C. EV.), 25/1207; 353/17943.
  4. Cevdet Maliye (C. ML.), 2/52; 93/4165; 103/4574; 569/23253; 749/30508.
  5. Cevdet Nafia (C. NF.), 6/273.
  6. Cevdet Saray (C. SM.), 48/2433; 76/3815; 86/4350.
  7. Hatt-ı Hümayun (HAT), 300/17820; 419/21674; 419/21675; 1163/46030.
  8. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı (TS. MA. e.), 458/31; 1133/30; 1206/6; 1216/30; 1224/20; 1307/32; 1395/62.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Cultural Heritage and Conservation

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 28, 2026

Submission Date

February 16, 2026

Acceptance Date

April 27, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 4

APA
Demir Kırayit, K. (2026). II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri. Kent Akademisi, 19(4), 1-14. https://doi.org/10.35674/kent.1890594
AMA
1.Demir Kırayit K. II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri. Urban Academy. 2026;19(4):1-14. doi:10.35674/kent.1890594
Chicago
Demir Kırayit, Kader. 2026. “II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları Ve Reaya Şikâyetleri”. Kent Akademisi 19 (4): 1-14. https://doi.org/10.35674/kent.1890594.
EndNote
Demir Kırayit K (April 1, 2026) II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri. Kent Akademisi 19 4 1–14.
IEEE
[1]K. Demir Kırayit, “II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri”, Urban Academy, vol. 19, no. 4, pp. 1–14, Apr. 2026, doi: 10.35674/kent.1890594.
ISNAD
Demir Kırayit, Kader. “II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları Ve Reaya Şikâyetleri”. Kent Akademisi 19/4 (April 1, 2026): 1-14. https://doi.org/10.35674/kent.1890594.
JAMA
1.Demir Kırayit K. II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri. Urban Academy. 2026;19:1–14.
MLA
Demir Kırayit, Kader. “II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları Ve Reaya Şikâyetleri”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 4, Apr. 2026, pp. 1-14, doi:10.35674/kent.1890594.
Vancouver
1.Kader Demir Kırayit. II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri. Urban Academy. 2026 Apr. 1;19(4):1-14. doi:10.35674/kent.1890594

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management / Kent Akademisi | Kent Kültürü ve Yönetimi Dergisi
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com