II. Mahmud Döneminde Vergi Tahsilatı Sorunları ve Reaya Şikâyetleri

Osmanlı Devleti’nde vergi sistemi, devletin temel gelir kaynaklarından biri olduğu gibi devletin devamlılığının sağlanmasında da hayati bir rol üstlenmiştir. Ancak bu sistemin uygulanması sırasında halkın içinde bulunduğu sosyoekonomik koşullar, doğal afetler, savaşlar, kıtlıklar ve yöneticilerin keyfî uygulamaları gibi etkenler, çeşitli sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu çalışmada, II. Mahmud Dönemi odağa alınarak, vergi tahsilatı sürecinde yaşanan aksaklıklar ve bu sürecin halk üzerindeki etkileri incelenmektedir. Söz konusu dönemde, tahsildarların halktan gerektiğinden fazla vergi talep etmeleri, çeşitli adlar altında haksız vergiler almaya çalışmaları ve halkın ağır vergi yükü karşısında ödeme güçlüğü çekmeleri gibi birçok olay kayıtlara yansımıştır. Bazı durumlarda ise halk, vergi yükümlülüklerine karşı çıkarak itirazda bulunmuş, vergilerden muaf tutulmayı ya da vergi oranlarının düşürülmesini talep etmiştir. Bu çalışma, Osmanlı reayasının karşı karşıya kaldığı vergi sorunlarını, bu sorunlara verdikleri tepkileri ve devletin bu tepkilere karşı geliştirdiği çözüm arayışlarını kapsamlı biçimde ele almaktadır. Ayrıca vergi toplama sürecinde yaşanan problemlerden devletin mi, vergiye direnen halkın mı yoksa uygulayıcı konumundaki tahsildarların mı sorumlu olduğu sorusuna da yanıt aranmaktadır. Araştırma sürecinde, Osmanlı arşiv belgeleri arasında yer alan Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı, Hatt-ı Hümayun, Cevdet Hariciye, Cevdet Maliye, Meşihat Fetvaları ile Ali Emiri Sultan Mahmud II vesaire fonlarına ait belgelerden ve konuyla ilgili tetkik eserlerden yararlanılmıştır.

In the Ottoman Empire, the tax system was one of the state's primary sources of revenue and played a vital role in ensuring the state's continuity. However, during the implementation of this system, various problems arose due to factors such as the socioeconomic conditions of the people, natural disasters, wars, famines, and arbitrary actions of the administrators. This study focuses on the reign of Mahmud II and examines the irregularities in the tax collection process and their effects on the public. During that period, numerous incidents were recorded, including tax collectors demanding excessive taxes from the public, attempts to collect unfair taxes under various pretexts, and the public's difficulty in paying the heavy tax burden. In some cases, the public has protested against tax obligations, demanding exemption from taxes or a reduction in tax rates. This study comprehensively examines the tax problems faced by the Ottoman subjects, their reactions to these problems, and the state's efforts to find solutions to these reactions. The study also seeks to answer the question of whether the state, the tax-resistant public, or the tax collectors responsible for implementing the tax collection process are to blame for the problems encountered. The study has made use of archival materials from the Topkapı Palace Museum Archive Documents, Hatt-ı Hümayun, Cevdet Hariciye, Cevdet Maliye, Meşihat Fetvaları, and Ali Emiri Sultan Mahmud II fonds, as well as relevant scholarly works on the subject