Research Article

Robert Koldewey’in Babil Kazıları ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917)

Volume: 19 Number: 7 October 10, 2026
TR EN

Robert Koldewey’in Babil Kazıları ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917)

Abstract

19. yüzyılın sonlarında İngiltere, Fransa, İtalya ve Almanya arasında Ortadoğu mücadele alanı haline geldi. Bu devletler siyasi, askeri rekabetin yanı sıra sistematik ve modern arkeolojik kazılar gerçekleştirerek burada kültürel hegemonya kurmak istediklerini gösterdiler. Bu mücadele merkezlerinden biri de Babil antik kentiydi. Bu bağlamda çalışma Alman Robert Koldewey’in 1899-1917 arasında Babil’deki kazılarını ele almaktadır. Araştırma; bu süreçte Osmanlı Eski Eserler Nizamnamelerine (1884, 1906) göre çıkarılan eserlerin muhafazası, paylaşımı, nakliyatı nasıl gerçekleşti? Kazı ekibi-yerel halk ve yöneticiler arasındaki münasebetler nasıl şekillendi ve nihayetinde yurt dışına çıkarılan eserlerin akıbeti ne oldu? sorularına cevap aramaktadır. Konu hakkında bilgiler içeren eserler mevcuttur. Fakat Koldewey’in mevcut nizamnamelerin esaslarına riayet etmemesi, Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu siyasi, askeri ve ekonomik bunalımlardan istifade ederek çalışmalarını kendisi ve devletinin menfaatlerine uygun olarak yürütmesi, Almanya’ya eserlerin hangi yasal boşluklardan istifade edilerek götürüldüğü ve eserlerin akıbeti hakkındaki bilgileri muhtevi bir çalışma bulunmamaktadır. Araştırma bu eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır. Yorumlayıcı ve metin analizi metodu takip edilerek hazırlanan araştırma makalesinin kaynaklarını Osmanlı arşiv vesikaları, süreli yayınlar ve literatür eserler oluşturmaktadır. Bu kaynakların verdiği bilgiler doğrultusunda hazırlanan çalışmayla hafirin mevcut nizamnameleri açıkça ihlal ederek yükümlülüklerinden kaçtığı tespit edilmiştir. Ayrıca Alman imparatoru, hükümet yetkilileri; iş adamlarının siyasi, askeri, ekonomik desteklerine matuf olarak kazıları yoğun bir şekilde yürüttüğü kaynaklar sayesinde ortaya çıkarılmıştır. Osmanlı Devleti’nin verdiği izinler doğrultusunda pek çok eserin deniz, karayolu ve demiryolu vasıtasıyla Berlin’deki Pergamon Müzesi’ne ulaştırıldığı, bunun yanında pek çok eserin de sayıma ya da paylaşıma (partage) tabi tutulmadan yine aynı müzeye kaçırıldığı ve günümüzde halen aynı müzede sergilenmekte olduğu bilgisine ulaşılmıştır.Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi’nde bulunan konu ile alakalı arşiv vesikaları, kazı başkanı Koldewey’in literatüre geçen ve 1915’te İngilizce’ye tercüme edilen çalışması, süreli yayınlar ve araştırma/inceleme eserler ışığında hazırlanan bu çalışma; Osmanlı Devleti’nin kültürel mirası koruma yönündeki çabalarına rağmen, dönemin jeopolitik, lojistik, siyasi imkanlarının nasıl seferber edildiğini ve Alman devletinin desteğiyle bir antik kentin uzun yıllar boyunca nasıl sistematik bir biçimde tasfiye edilerek Almanya’ya nakledildiğini ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Destekleyen bir kurum yoktur.

Project Number

Proje numarası yoktur.

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kurul iznine gerek yoktur.

Thanks

Teşekkür edilmesi gereken herhangi bir kurum ya da kişi yoktur.

References

  1. Akar-Noei, T., (2018). Babil İştar Kapısı Sırlı Tuğlaların Karakterizasyonu ve Korumaya Yönelik Öneriler, [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kadir Has Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
  2. Bottero J. ve Steve M. J. (2004). Evvel Zaman İçinde Mezopotamya, YKY, İstanbul.
  3. Cezar, M. (1971). Sanatta Batıya Açılış ve Osman Hamdi Bey, İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul.
  4. Christensen, P. H. (2017). Germany and The Ottoman Railways, Yale University Press, New Haven, USA.
  5. Cooper, L. (2016). In Search Of Kings and Conquerors, I.B. Tauris, London.
  6. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  7. (1898, 14 Kasım). Maarif Nezâreti Mektûbi Kalemi (MF, MKT), No: 422-54
  8. (1899, 12 Mart). No: 438-10

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urban Archeology

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 10, 2026

Submission Date

July 17, 2026

Acceptance Date

September 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 7

APA
Doğançay, S. (2026). Robert Koldewey’in Babil Kazıları ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917). Kent Akademisi, 19(7), 1-20. https://doi.org/10.35674/kent.1997071
AMA
1.Doğançay S. Robert Koldewey’in Babil Kazıları ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917). Urban Academy. 2026;19(7):1-20. doi:10.35674/kent.1997071
Chicago
Doğançay, Sungur. 2026. “Robert Koldewey’in Babil Kazıları Ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917)”. Kent Akademisi 19 (7): 1-20. https://doi.org/10.35674/kent.1997071.
EndNote
Doğançay S (October 1, 2026) Robert Koldewey’in Babil Kazıları ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917). Kent Akademisi 19 7 1–20.
IEEE
[1]S. Doğançay, “Robert Koldewey’in Babil Kazıları ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917)”, Urban Academy, vol. 19, no. 7, pp. 1–20, Oct. 2026, doi: 10.35674/kent.1997071.
ISNAD
Doğançay, Sungur. “Robert Koldewey’in Babil Kazıları Ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917)”. Kent Akademisi 19/7 (October 1, 2026): 1-20. https://doi.org/10.35674/kent.1997071.
JAMA
1.Doğançay S. Robert Koldewey’in Babil Kazıları ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917). Urban Academy. 2026;19:1–20.
MLA
Doğançay, Sungur. “Robert Koldewey’in Babil Kazıları Ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917)”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 7, Oct. 2026, pp. 1-20, doi:10.35674/kent.1997071.
Vancouver
1.Sungur Doğançay. Robert Koldewey’in Babil Kazıları ve Eserlerin Berlin’e Nakil Süreci (1899-1917). Urban Academy. 2026 Oct. 1;19(7):1-20. doi:10.35674/kent.1997071

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com