Research Article

Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz

Volume: 19 Number: 7 October 6, 2026
EN TR

Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz

Abstract

Türkiye'de erişilebilirliğe ilişkin kapsamlı bir yasal çerçeve bulunmaktadır. Buna rağmen, bu düzenlemelerin kamu kurumlarında uygulamaya aynı ölçüde yansımadığı ve mevzuat ile uygulama arasında önemli bir ayrışmanın sürdüğü görülmektedir. Bu araştırma, söz konusu ayrışmayı incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, engelliliği bireysel bir durumdan çok toplumsal ve yapısal bir olgu olarak ele alan sosyal model ile kamu politikalarının uygulanmasını açıklayan sokak düzeyi bürokrasisi yaklaşımını kuramsal temel olarak benimsemektedir. Çalışma, araştırmacının uzun yıllara yayılan kişisel deneyimlerini daha geniş toplumsal ve kurumsal süreçlerle ilişkilendirerek analiz etmeye dayanan analitik otoetnografi desenine dayalı nitel bir çalışmadır. Araştırmacının ortopedik engelli bir birey ve hak temelli bir aktivist olarak yaklaşık yirmi yıl boyunca kamu kurumlarıyla yürüttüğü erişilebilirlik deneyimlerinden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, erişilebilirlik uygulamalarının çoğu zaman sembolik düzeyde kaldığını, bürokratik erteleme ve kurumsal oyalama mekanizmalarının çözüm süreçlerini geciktirdiğini, hak arama süreçlerinin büyük ölçüde bireysel takip yüküne dönüştüğünü ve erişilebilirliğin uygulamada bağlayıcı bir hak yerine yönetsel takdir alanı içerisinde değerlendirildiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, erişilebilirlik sorununun yalnızca teknik veya fiziksel yetersizliklerden kaynaklanmadığını; kamu politikalarının uygulanma biçimi, kurumsal işleyiş ve yönetsel önceliklerle yakından ilişkili yapısal bir kamu yönetimi sorunu olduğunu göstermektedir.

Keywords

Supporting Institution

Finansal destek bulunmamaktadır.

Ethical Statement

Bu çalışma, araştırmacının kendi deneyimleri, erişilebilirlik başvuruları, mevcut kurumsal yazışmalar ve yerinde gözlemlerinin analitik otoetnografi yaklaşımıyla incelenmesine dayanmaktadır. Araştırma kapsamında insan katılımcılardan araştırma amacıyla görüşme, anket, deney veya benzeri yollarla veri toplanmamıştır. Kamu kurumlarıyla gerçekleştirilen telefon ve yüz yüze temaslar araştırma görüşmesi değil, daha önce yapılan erişilebilirlik başvurularının idari takip süreçleridir. Üçüncü kişilere ait ifadeler doğrudan alıntı olarak kullanılmamıştır. Bu araştırma tasarımı nedeniyle çalışma için etik kurul izni gerekmemektedir. Etik kurul izni gerektirmediğine ilişkin yazar tarafından imzalanan beyan formu makale süreç dosyasına eklenmiştir.

Thanks

Teşekkür edilecek kişi veya kurum bulunmamaktadır.

References

  1. Adler, P. A. ve Adler, P. (1987). Membership roles in field research. Sage Publications.
  2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2014). Engelli ve yaşlı hizmetleri genel müdürlüğü: Erişilebilirlik. https://www.aile.gov.tr/sss/engelli-ve-yasli-hizmetleri-genelmudurlugu/erisilebilirlik/
  3. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2023). Engelli hakları ulusal eylem planı (2023–2025).
  4. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Erişilebilirlik kılavuzu: Binalar (2. bs.). Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
  5. Akbulut, S. (2018). “Türkiye’de Engellilik Hareketi Paneli”. 2. Engellilik Araştırmaları Konferansı: Dünden Bugüne Engellilik, İstanbul.
  6. Akşehirlioğlu, F. G. (2021). The construction of disabled as needy and invisible through help-only approach: The case of visually disabled living in Ankara, Turkey. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Middle East Technical University.
  7. Anderson, L. (2006). Analytic autoethnography. Journal of Contemporary Ethnography, 35(4), 373–395. https://doi.org/10.1177/0891241605280449
  8. Ardahanlıoğlu, B. ve Burcu, E. (2023). Engelli haklarına ilişkin mücadele sürecinde engelli aktivistlerin aktivizme yükledikleri anlamlar ve deneyimleri. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 40(2), 369–389. https://doi.org/10.32600/huefd.1189178

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Welfare, Insurance, Disability and Social Security Law, Public Policy, Public Administration, Policy and Administration (Other), Disabled Groups, Urban Sociology and Community Studies, Public Participation and Community Engagement, Urban Field Management, Urban Design, Physical Environment Control, Landscape Design

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 6, 2026

Submission Date

July 19, 2026

Acceptance Date

September 21, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 19 Number: 7

APA
Yazıcı, H. T. (2026). Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz. Kent Akademisi, 19(7), 1-20. https://doi.org/10.35674/kent.1998798
AMA
1.Yazıcı HT. Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz. Urban Academy. 2026;19(7):1-20. doi:10.35674/kent.1998798
Chicago
Yazıcı, Hasan Tahsin. 2026. “Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz”. Kent Akademisi 19 (7): 1-20. https://doi.org/10.35674/kent.1998798.
EndNote
Yazıcı HT (October 1, 2026) Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz. Kent Akademisi 19 7 1–20.
IEEE
[1]H. T. Yazıcı, “Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz”, Urban Academy, vol. 19, no. 7, pp. 1–20, Oct. 2026, doi: 10.35674/kent.1998798.
ISNAD
Yazıcı, Hasan Tahsin. “Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz”. Kent Akademisi 19/7 (October 1, 2026): 1-20. https://doi.org/10.35674/kent.1998798.
JAMA
1.Yazıcı HT. Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz. Urban Academy. 2026;19:1–20.
MLA
Yazıcı, Hasan Tahsin. “Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz”. Kent Akademisi, vol. 19, no. 7, Oct. 2026, pp. 1-20, doi:10.35674/kent.1998798.
Vancouver
1.Hasan Tahsin Yazıcı. Kamu Kurumlarında Erişilebilirlik: Mevzuat–Uygulama Ayrışmasına İlişkin Bir Otoetnografik Analiz. Urban Academy. 2026 Oct. 1;19(7):1-20. doi:10.35674/kent.1998798

Urban Academy | Journal of Urban Culture and Management
Information, Communication, Art and Media Network (ICAM Network) | www.icamnetwork.net
Address: Ahmet Emin Fidan Culture and Research Center, Evkaf Neigh. No: 34 Fatsa Ordu
Tel: +90452 310 20 30 | Publication Group Mail: info@icamnetwork.net | Journal Mail:  editor@kentakademisi.com