Research Article

Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri ve Yaşanan Değişim

Volume: 9 Number: 2 June 30, 2026
TR EN

Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri ve Yaşanan Değişim

Abstract

Toplumsal hareketler, ortak amaç etrafında bir araya gelen insanların kolektif eylemleri olarak tanımlanmaktadır. 19. yüzyılda sosyal eşitsizliklere karşı bir tepki olarak ortaya çıkan klasik toplumsal hareketler, yerini 1960’lı yıllarda kimlik ve kültür ekseninde tanımlanan yeni toplumsal hareketlere bırakmıştır. Bu çalışmada, toplumsal hareketlerin bir türü olan kadın hareketlerinin tarihsel süreci, ilgili literatür bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın sınırları gereği, kadın hareketleri ve geçirdiği dönüşümler, klasik ve yeni toplumsal hareketler çerçevesinde incelenmiştir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, kadın hareketlerinde yaşanan değişimi ve bu değişime neden olan etkenleri irdelemektir. Geçirdiği değişimler açısından kadın hareketleri dört dalgaya ayrılmaktadır. Çalışmanın bulgularına göre, her bir dalga bir önceki dalganın içerdiklerini kapsamakla birlikte dönemin sosyal ve siyasal konjonktürünün de etkisiyle yeni söylem ve yeni talepleri içermektedir. Birinci dalga kadın hareketleri, klasik toplumsal hareketler içinde değerlendirilirken; ikinci, üçüncü ve dördüncü dalga kadın hareketleri yeni toplumsal hareketler içinde değerlendirilmektedir. Çalışmada, kadın hareketlerinin ilk ortaya çıktığı yıllardan günümüze kadar uzanan süreçte yaşadıkları dönüşümler, yani talep edilen haklar, eylem biçimleri, vurgulanan sorunlar analiz edilmiştir. Çalışmada, toplumsal hareketler çerçevesinde gelişen kadın hareketlerinin, toplumsal hareketlerin geçirdiği dönüşümlerden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre dünya çapındaki bağımsızlık talepleri, kapitalist üretim tarzı, küreselleşme ve dijitalleşme gibi konjonktürlerin etkisiyle kadın hareketleri de dönüşüme uğramıştır.

Keywords

Supporting Institution

Araştırmanın ortaya konulmasında herhangi bir mali destek alınmamıştır.

Ethical Statement

Bu makale Araştırma ve Yayın Etiğine uygundur. Beyan edilecek herhangi bir çıkar çatışması yoktur. Araştırmanın ortaya konulmasında herhangi bir mali destek alınmamıştır. Makale yazım ve intihal/benzerlik açısından kontrol edilmiştir. Makale, “en az iki dış hakem” ve “çift taraflı körleme” yöntemi ile değerlendirilmiştir. Yazar(lar), dergiye imzalı “Telif Devir Formu” belgesi göndermişlerdir. Mevcut çalışma için mevzuat gereği etik izni alınmaya ihtiyaç yoktur. Bu konuda yazarlar tarafından dergiye “Etik İznine Gerek Olmadığına Dair Beyan Formu” gönderilmiştir. Yazar, çalışmanın tüm bölümlerine ve aşamalarına tek başına katkıda bulunmuştur. Bu çalışmanın hazırlanması sırasında yazar yazma süreçlerinde yapay zekâ ve yapay zekâ destekli teknolojiler kullanmadığını beyan etmektedir. Yazar, bu çalışmanın yayınlanmadığını veya herhangi bir yayın kuruluşuna yayınlanmak üzere gönderilmediğini kabul etmektedir.

References

  1. ARRIGHI, Giovanni, HOPKINS, Terence K. ve WALLERSTEIN, Immanuel (2020), Sistem Karşıtı Hareketler (Çev. Celal Kanat, Bülent Somay, Semih Sökmen), Metis Yayınları, İstanbul.
  2. BECWITH, Karen (2005), “The Comparative Politics of Women’s Movements”, Perspective on Politics, S.3(3), ss.583-596, https://doi.org/10.1017/S153759270505036X
  3. BERKTAY, Fatmagül (2004), “Kadınların İnsan Haklarının Gelişimi ve Türkiye”, Sivil Toplum ve Demokrasi Konferans Yazıları, S.(7), ss.1-30.
  4. BEUCHLER, Steven M. (1995), “New Social Movement Theories”, The Sociological Quarterly, S.36(3), ss.441-464, https://doi.org/10.1111/j.1533-8525.1995.tb00447
  5. BLUMER, Herbert (1969), Symbolic Interactionism: Perspective and Method, Univesity of California Press, London.
  6. BOLAT, Eren (2023), “Feminizm Tüm Kadınlar İçin mi? Gölgede Kalan Kadınlar”, Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, S.VI(1), ss.263-281, https://doi.org/10.33708/ktc.1227811
  7. COHEN, Jean (2016), “Strateji ya da Kimlik: Yeni Teorik Paradigmalar ve Sosyal Hareketler”, Yeni Sosyal Hareketler (Ed. Kenan Çayır), Kaknüs Yayınları, İstanbul, ss.101-120.
  8. CRENSHAWT, Kimberle (1989), “Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics”, University of Chicago Legal Forum, S.1, ss.139-167.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Administration, Gender and Politics, Women's Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

February 4, 2026

Acceptance Date

June 19, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 2

APA
Küçük, A. (2026). Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri ve Yaşanan Değişim. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 9(2). https://doi.org/10.33712/mana.1881321
AMA
1.Küçük A. Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri ve Yaşanan Değişim. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026;9(2). doi:10.33712/mana.1881321
Chicago
Küçük, Ayşe. 2026. “Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri Ve Yaşanan Değişim”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9 (2). https://doi.org/10.33712/mana.1881321.
EndNote
Küçük A (June 1, 2026) Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri ve Yaşanan Değişim. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9 2
IEEE
[1]A. Küçük, “Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri ve Yaşanan Değişim”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, vol. 9, no. 2, June 2026, doi: 10.33712/mana.1881321.
ISNAD
Küçük, Ayşe. “Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri Ve Yaşanan Değişim”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9/2 (June 1, 2026). https://doi.org/10.33712/mana.1881321.
JAMA
1.Küçük A. Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri ve Yaşanan Değişim. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026;9. doi:10.33712/mana.1881321.
MLA
Küçük, Ayşe. “Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri Ve Yaşanan Değişim”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, vol. 9, no. 2, June 2026, doi:10.33712/mana.1881321.
Vancouver
1.Ayşe Küçük. Toplumsal Hareketler İçinde Kadın Hareketlerinin Gelişim Seyri ve Yaşanan Değişim. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026 Jun. 1;9(2). doi:10.33712/mana.1881321

Creative Commons Lisansı
This work (journal) is lisenced under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-No Derivative 4.0 International License.