Research Article

Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme

Volume: 9 Number: 2 June 1, 2026
TR EN

Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’nin modernleşme sürecinde siyasal sembollerin oynadığı kurucu rolü Ayasofya örneği üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ayasofya; Doğu Roma İmparatorluğu, Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti dönemleri boyunca geçirdiği kimlik değişiklikleriyle sadece mimari bir yapı olmanın ötesine geçmiş, farklı ideolojik fikriyatların meşruiyet devşirdiği bir ‘bellek mekânı’ haline gelmiştir. Çalışma kapsamında, mukaddesatçı düşüncenin en önemli figürlerinden Necip Fazıl Kısakürek’in ‘Ayasofya Hitabesi’ başlıklı metni değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda; Necip Fazıl’ın Ayasofya’yı tarihsel bir ‘emanet’, ‘vasiyet’ ve ‘fetih sembolü’ olarak kurguladığı, bu sembol üzerinden keskin bir ‘biz’ ve ‘öteki’ inşası gerçekleştirdiği saptanmıştır. Bu çalışma, Ayasofya’nın Cumhuriyet’in sekülerleşme politikaları ile mukaddesatçı kesimin tarihsel iade talepleri arasında stratejik bir mücadele alanı olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak Ayasofya, Türkiye’deki siyasal sembolizmin ve kimlik mücadelelerinin merkezinde yer alan dinamik bir araç olarak güncelliğini korumaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Araştırmanın ortaya konulmasında herhangi bir mali destek alınmamıştır.

Ethical Statement

Bu makale Araştırma ve Yayın Etiğine uygundur. Beyan edilecek herhangi bir çıkar çatışması yoktur. Araştırmanın ortaya konulmasında herhangi bir mali destek alınmamıştır. Makale yazım ve intihal/benzerlik açısından kontrol edilmiştir. Makale, “en az iki dış hakem” ve “çift taraflı körleme” yöntemi ile değerlendirilmiştir. Yazar(lar), dergiye imzalı “Telif Devir Formu” belgesi göndermişlerdir. Mevcut çalışma için mevzuat gereği etik izni alınmaya ihtiyaç yoktur. Bu konuda yazarlar tarafından dergiye “Etik İznine Gerek Olmadığına Dair Beyan Formu” gönderilmiştir. Bu çalışmanın hazırlanması sırasında yazarlar yazma süreçlerinde yapay zekâ ve yapay zekâ destekli teknolojiler kullanmadıklarını beyan etmişlerdir. Yazarlar, bu çalışmanın yayınlanmadığını veya herhangi bir yayın kuruluşuna yayınlanmak üzere gönderilmediğini kabul etmektedir.

References

  1. AKAN, Erkin (2008), “Cumhuriyet Döneminde Ayasofya”, Yayımlanmamış Yükseklisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
  2. ALTHUSSER, Louis (2019), İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları, İthaki Yayınları, İstanbul.
  3. BERKES, Niyazi (2017), Türkiye’de Çağdaşlaşma, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 19. Baskı.
  4. BORA, Tanıl (2020), “Milliyetçi-Muhafazakâr ve İslâmcı Düşünüşte Negatif Batı İmgesi”, Modernleşme ve Batıcılık: Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce (Ed. Tanıl Bora, Murat Gültekingil), İletişim Yayınları, İstanbul, ss.251-256.
  5. BOURDİEU, Pierre (2015), Pratik Nedenler: Eylem Kuramı Üzerine, Kesit Yayınları, İstanbul, 2. Baskı.
  6. EAGLETON, Terry (2015), İdeoloji, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 4. Baskı.
  7. EKİNCİ, Ekrem Buğra (2015), “Ayasofya Efsaneleri”, Ekrem Buğra Ekinci Kişisel Web Sitesi, https://www.ekrembugraekinci.com/article/?ID=596&ayasofya-efsaneleri (Erişim Tarihi: 01.04.2026).
  8. EYİCE, Semavi (1993), “Ayasofya”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi I, Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Yayını, İstanbul, ss.446-457.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political Movement

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 1, 2026

Submission Date

April 17, 2026

Acceptance Date

June 1, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 2

APA
Yıldırım, O., & Ayyıldız, H. B. (2026). Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 9(2). https://doi.org/10.33712/mana.1932480
AMA
1.Yıldırım O, Ayyıldız HB. Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026;9(2). doi:10.33712/mana.1932480
Chicago
Yıldırım, Onur, and Hasan Burak Ayyıldız. 2026. “Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9 (2). https://doi.org/10.33712/mana.1932480.
EndNote
Yıldırım O, Ayyıldız HB (June 1, 2026) Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9 2
IEEE
[1]O. Yıldırım and H. B. Ayyıldız, “Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, vol. 9, no. 2, June 2026, doi: 10.33712/mana.1932480.
ISNAD
Yıldırım, Onur - Ayyıldız, Hasan Burak. “Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 9/2 (June 1, 2026). https://doi.org/10.33712/mana.1932480.
JAMA
1.Yıldırım O, Ayyıldız HB. Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026;9. doi:10.33712/mana.1932480.
MLA
Yıldırım, Onur, and Hasan Burak Ayyıldız. “Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, vol. 9, no. 2, June 2026, doi:10.33712/mana.1932480.
Vancouver
1.Onur Yıldırım, Hasan Burak Ayyıldız. Mukaddesatçılık Düşüncesinde Ayasofya Sembolizmi: Ayasofya Hitabesi Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi. 2026 Jun. 1;9(2). doi:10.33712/mana.1932480

Creative Commons Lisansı
This work (journal) is lisenced under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-No Derivative 4.0 International License.