Effect of subset size and analysis step interval on strain and multiple crack characterization using digital image correlation
Abstract
Within the scope of this article, the unit strain, crack number, and crack width properties of engineered cementitious composites were calculated both by conventional measurement method and by digital image correlation (DIC) analysis using different subset size and analysis step intervals values. In the analysis, the variation of the results obtained by using seven different subset sizes and seven different analysis step intervals was examined comparatively. In conclusion, it was determined that while the analysis step intervals did not have a significant effect on the accumulated error and strain capacity values, closer values were obtained with conventional measurements as the subset size increased. However, when both subset size and analysis step spacing parameters are selected at relatively low levels, the crack number and crack width calculated via DIC have more accurate results compared to the calculation method applied from the literature, and it is more reliable than existing methods with the supporting visual content provided by DIC.
Keywords
Project Number
115R012
References
- M. A. Sutton, J.J. Orteu, and H. Schreier, Image correlation for shape, motion and deformation measurements: Basic concepts, theory and applications. Springer Science & Business Media, 2009.
- A. Hedayat and S. Ashur, Digital image correlation and its application in an undergraduate civil engineering materials laboratory, US: Fort Wayne, 2015.
- B. Pan, H. Xie, Z. Wang, K. Qian and Z. Wang, Study on subset size selection in digital image correlation for speckle patterns. Optics Express, 16 (10), 7037-7048, 2008. https://doi.org/10.1364/OE.16.007037
- N. Mashiwa, T. Furushima and K. Manabe, Novel non-contact evaluation of strain distribution using digital image correlation with laser speckle pattern of low carbon steel sheet. Procedia Engineering,184, 16-21, 2017. https://doi.org/10.1016/ bj.proeng.2017.04.065
- S. W. Khoo, S. Karuppanan and C. S. Tan, A review of surface deformation and strain measurement using two-dimensional digital image correlation. Metrology and Measurement Systems, 23 (3), 461-480, 2016. https://doi.org/10.1515/mms-2016-0028
- V. C. Li, Can concrete be bendable?. American Scientist, 100 (6), 484-493, 2012.
- J. I. Choi, B. Y. Lee, R. Ranade, V. C. Li and Y. Lee, Ultra-high-ductile behavior of a polyethylene fiber-reinforced alkali-activated slag-based composite. Cement and Concrete Composites, 70, 153-158, 2016. https://doi.org/10.1016/j.cemconcomp.2016.04.002
- B. Felekoğlu, K. Tosun-Felekoğlu and E. Gödek, A novel method for the determination of polymeric micro-fiber distribution of cementitious composites exhibiting multiple cracking behavior under tensile loading. Construction and Building Materials,86, 85-94, 2015. https://doi.org/10.1016/ j.conbuildmat.2015.03.094
- M. Ohno and V. C. Li, A feasibility study of strain hardening fiber reinforced fly ash-based geopolymer composites. Construction and Building Materials, 57, 163-168, 2014. https://doi.org/10.1016/ j.conbuildmat.2014.02.005
- Japan Society of Civil Engineers (JSCE), Recommendations for Design and Construction of High Performance Fiber Reinforced Cement Composites with Multiple Fine Cracks (HPFRCC). JSCE: 1-88, Japan, 2008.
- B. Felekoglu and M. Keskinates, Multiple cracking analysis of HTPP-ECC by digital image correlation method. Computers and Concrete,17 (6), 831-848. 2016. http://dx.doi.org/10.12989/cac.2016.17.6.831
- M. Mahal, T. Blanksvärd, B. Täljsten and G. Sas, Using digital image correlation to evaluate fatigue behavior of strengthened reinforced concrete beams.Engineering Structures,105, 277-288, 2015. https://doi.org/10.1016/j.engstruct.2015.10.017
- Y. Ding, K. Q. Yu, J. T. Yu and S. L. Xu, Structural behaviors of ultra-high performance engineered cementitious composites (UHP-ECC) beams subjected to bending-experimental study. Construction and Building Materials, 177, 102-115, 2018. https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2018.05.122
- K. Q. Yu, J. T. Yu, J. G. Dai, Z. D. Lu and S. P. Shah, Development of ultra-high performance engineered cementitious composites using polyethylene (PE) fibers. Construction and Building Materials, 158, 217-227, 2018. https://doi.org/10.1016/ j.conbuildmat.2017.10.040
- A. Tambusay, B. Suryanto and P. Suprobo, Digital image correlation for cement-based materials and structural concrete testing.Civil Engineering Dimension,22 (1), 6-12, 2020. https://doi.org/ 10.9744/ced.22.1.6-12
- J. Zhou, S. Qian, M. G. Sierra Beltran, G. Ye, K. van Breugel and V. C. Li, Development of engineered cementitious composites with limestone powder and blast furnace slag. Materials and structures, 43(6), 803-814, 2010. https://doi.org/10.1617/s11527-009-9549-0
- S. Wang and V. C. Li, Tailoring of pre-existing flaws in ECC matrix for saturated strain hardening. Fracture Mechanics of Concrete Structures, 1005-1012, 2004.
- T. Yıldırım, M. Keskinateş, E. Gödek, K. Tosun Felekoğlu, B. Felekoğlu, O. Önal, Strain analysis of multiple cracking fiber reinforced composites by digital image correlation: Evaluation of parameter effects. Teknik Dergi, 31(1), 2020. https://doi.org/10.18400/tekderg.397681
Dijital görüntü korelasyonu ile şekil değiştirme ve çoklu çatlak karakterizasyonuna alt küme boyutunun ve analiz adım aralığının etkisi
Abstract
Bu makale kapsamında, mühendislik uygulanmış çimento esaslı kompozitlerin birim şekil değiştirme, çatlak sayısı ve çatlak genişliği özellikleri hem geleneksel ölçüm yöntemiyle hem de farklı alt küme ve adım aralığı değerleri kullanılarak dijital görüntü korelasyonu (DIC) analizleri aracılığıyla hesaplanmıştır. Analizlerde, yedi farklı alt küme boyutu ve yedi farklı analiz adım aralığı boyutu kullanılarak elde edilen sonuçların değişimi kıyaslamalı olarak incelenmiştir. Sonuç olarak, adım boyutunun birikmiş hata ve gerinim kapasitesi değerleri üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı, alt küme boyutu arttıkça geleneksel ölçümlerle daha yakın değerler elde edildiği tespit edilmiştir. Ancak, hem alt küme boyutu hem de analiz adım aralığı parametreleri göreceli olarak düşük seviyelerde seçildiğinde, DIC aracılığıyla hesaplanan çatlak sayısı ve çatlak genişliğinin literatürden alınarak uygulanan hesap yöntemine kıyasla daha doğru sonuçlar içerdiği ve DIC’nin sağladığı destekleyici görsel içeriklerle mevcut yöntemlere kıyasla daha güvenilir olduğu belirlenmiştir.
Keywords
Ethical Statement
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.
Supporting Institution
TÜBİTAK
Project Number
115R012
Thanks
Bu çalışma doktora tezi kapsamında hazırlanmış olup, tez kapsamında kullanılan cihazlar için TUBİTAK’a (proje no:115R012) teşekkürlerimizi sunarız.
References
- M. A. Sutton, J.J. Orteu, and H. Schreier, Image correlation for shape, motion and deformation measurements: Basic concepts, theory and applications. Springer Science & Business Media, 2009.
- A. Hedayat and S. Ashur, Digital image correlation and its application in an undergraduate civil engineering materials laboratory, US: Fort Wayne, 2015.
- B. Pan, H. Xie, Z. Wang, K. Qian and Z. Wang, Study on subset size selection in digital image correlation for speckle patterns. Optics Express, 16 (10), 7037-7048, 2008. https://doi.org/10.1364/OE.16.007037
- N. Mashiwa, T. Furushima and K. Manabe, Novel non-contact evaluation of strain distribution using digital image correlation with laser speckle pattern of low carbon steel sheet. Procedia Engineering,184, 16-21, 2017. https://doi.org/10.1016/ bj.proeng.2017.04.065
- S. W. Khoo, S. Karuppanan and C. S. Tan, A review of surface deformation and strain measurement using two-dimensional digital image correlation. Metrology and Measurement Systems, 23 (3), 461-480, 2016. https://doi.org/10.1515/mms-2016-0028
- V. C. Li, Can concrete be bendable?. American Scientist, 100 (6), 484-493, 2012.
- J. I. Choi, B. Y. Lee, R. Ranade, V. C. Li and Y. Lee, Ultra-high-ductile behavior of a polyethylene fiber-reinforced alkali-activated slag-based composite. Cement and Concrete Composites, 70, 153-158, 2016. https://doi.org/10.1016/j.cemconcomp.2016.04.002
- B. Felekoğlu, K. Tosun-Felekoğlu and E. Gödek, A novel method for the determination of polymeric micro-fiber distribution of cementitious composites exhibiting multiple cracking behavior under tensile loading. Construction and Building Materials,86, 85-94, 2015. https://doi.org/10.1016/ j.conbuildmat.2015.03.094
- M. Ohno and V. C. Li, A feasibility study of strain hardening fiber reinforced fly ash-based geopolymer composites. Construction and Building Materials, 57, 163-168, 2014. https://doi.org/10.1016/ j.conbuildmat.2014.02.005
- Japan Society of Civil Engineers (JSCE), Recommendations for Design and Construction of High Performance Fiber Reinforced Cement Composites with Multiple Fine Cracks (HPFRCC). JSCE: 1-88, Japan, 2008.
- B. Felekoglu and M. Keskinates, Multiple cracking analysis of HTPP-ECC by digital image correlation method. Computers and Concrete,17 (6), 831-848. 2016. http://dx.doi.org/10.12989/cac.2016.17.6.831
- M. Mahal, T. Blanksvärd, B. Täljsten and G. Sas, Using digital image correlation to evaluate fatigue behavior of strengthened reinforced concrete beams.Engineering Structures,105, 277-288, 2015. https://doi.org/10.1016/j.engstruct.2015.10.017
- Y. Ding, K. Q. Yu, J. T. Yu and S. L. Xu, Structural behaviors of ultra-high performance engineered cementitious composites (UHP-ECC) beams subjected to bending-experimental study. Construction and Building Materials, 177, 102-115, 2018. https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat.2018.05.122
- K. Q. Yu, J. T. Yu, J. G. Dai, Z. D. Lu and S. P. Shah, Development of ultra-high performance engineered cementitious composites using polyethylene (PE) fibers. Construction and Building Materials, 158, 217-227, 2018. https://doi.org/10.1016/ j.conbuildmat.2017.10.040
- A. Tambusay, B. Suryanto and P. Suprobo, Digital image correlation for cement-based materials and structural concrete testing.Civil Engineering Dimension,22 (1), 6-12, 2020. https://doi.org/ 10.9744/ced.22.1.6-12
- J. Zhou, S. Qian, M. G. Sierra Beltran, G. Ye, K. van Breugel and V. C. Li, Development of engineered cementitious composites with limestone powder and blast furnace slag. Materials and structures, 43(6), 803-814, 2010. https://doi.org/10.1617/s11527-009-9549-0
- S. Wang and V. C. Li, Tailoring of pre-existing flaws in ECC matrix for saturated strain hardening. Fracture Mechanics of Concrete Structures, 1005-1012, 2004.
- T. Yıldırım, M. Keskinateş, E. Gödek, K. Tosun Felekoğlu, B. Felekoğlu, O. Önal, Strain analysis of multiple cracking fiber reinforced composites by digital image correlation: Evaluation of parameter effects. Teknik Dergi, 31(1), 2020. https://doi.org/10.18400/tekderg.397681
Details
| Primary Language | Turkish |
|---|---|
| Subjects | Construction Materials, Composite and Hybrid Materials |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Project Number | 115R012 |
| Submission Date | August 1, 2025 |
| Acceptance Date | November 4, 2025 |
| Early Pub Date | December 12, 2025 |
| Publication Date | January 15, 2026 |
| Published in Issue | Year 2026 Volume: 15 |
Cite
Aim & Scope
Author Guidelines
** NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi'nin Makale Şablonu dosyasına bu bağlantı üzerinden ulaşılabilir.
** NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi'nin Taahhütname dosyasına bu bağlantı üzerinden ulaşılabilir.
ÖNEMLİ NOT: NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi’ne gönderilecek makalenin literatürdeki benzerlik oranının (kaynaklar hariç) orijinal araştırma makaleleri için %20’yi, derleme makaleleri için ise %30’u ve tek bir kaynaktaki benzerlik oranın da %5'i geçmemesi gerekir.
Makale; Öz, İngilizce öz, Giriş, Materyal ve metot, Bulgular ve tartışma, Sonuçlar ve Kaynaklar gibi ana başlıkları içermelidir.
Öz: 200 kelimeyi geçmeyecek şekilde çalışmanın amacını, önemli bulgularını ve sonuçlarını kısaca içermelidir. Öz, tek başına anlam bütünlüğüne sahip olmalıdır. Özde kaynaklar verilmemelidir. Özde kısaltma verilecek ise, kısaltma ilk geçtiği yerde tanımlanmalıdır ve daha sonra, makalede bu kısaltma kullanılmalıdır. Türkçe ve İngilizce öz tek paragrafta yazılmalı ve sayfayı taşmamalıdır. Türkçe makalelerde öz, İngilizce makalelerde abstract solda yer almalıdır. Özde, 10 punto ve Times New Roman yazı tipi kullanılmalıdır. Daha detaylı bilgi için Makale Şablonu dosyasına bakılabilir.
Anahtar kelimeler: Türkçe ve İngilizce özün devamında en az 3 en fazla 5 adet anahtar kelime tanımlanmalı ve 10 punto Times New Roman yazı tipi kullanılmalıdır.
Giriş bölümü ve diğer bölümlerin ana metinleri, 10 punto Times New Roman yazı tipi ile hazırlanmalıdır. Paragraf başlarına 0.50 cm girinti bırakılarak başlanmalıdır. Paragraflar arasında satır aralığı veya paragraf boşluğu kullanılmamalıdır.
1 Giriş (10 punto- sonra 3nk boşluk
Giriş bölümü, çalışma ile ilgili temel bilgilerin verildiği, çalışmanın amacı ve öneminin anlatıldığı, literatürdeki çalışmaların sunulduğu ve çalışma sonucunda elde edilmesi beklenen sonuçların ifade edildiği bölümdür. Giriş bölümünde alt başlıklar kullanılmamalıdır. Giriş bölümü istenildiği kadar uzun tutulabilir. Giriş bölümünde anlatımı kolaylaştırmak için şekiller ve tablolar kullanılabilir.
Giriş bölümü literatür çalışmaları ile desteklenmelidir. Giriş ve diğer bölümlerde kullanılacak kaynaklara; … [1], … [1, 2, 5], … [1, 2, 4-6], … [3-9] vb. şeklindeki numaralı yazımlar ile sıralı bir şekilde atıf yapılmalıdır. Giriş ve diğer bölümlerde başkası veya başkaları tarafından yapılmış bir çalışma hakkında bilgi verilecekse kaynaklara; Altun [8] …, Kimour ve Meslati [7] …, Nelson vd. [1] …, şeklinde atıf yapılmalı ve kaynak numaraları mavi renkte olmalıdır.
Giriş ve diğer bölümlerde kullanılan kısaltmalar ilk kullanıldığı yerde uzun yazımından hemen sonra parantez içerisinde verilmeli ve sonraki kullanımlarda hep bu kısaltmalar kullanılmalıdır. Daha detaylı bilgi için Makale Şablonu dosyasına bakılabilir.
2 Materyal ve metot (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Çalışmada kullanılmış olan materyaller ve tercih edilen metot giriş bölümünde belirtilen amaca göre açık bir şekilde bu bölümde sunulmalıdır. Çalışmanın tekrarlanabilmesi için yeteri kadar bilgi verilmelidir. Bu bölüm istenirse alt başlıklar halinde daha ayrıntılı bir şekilde sunulabilir.
2.1 Sayfa düzeni (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Makale hazırlarken Makale Şablonu dosyasının kullanılması, dergi yazım formatının yerine getirilmesinde kolaylık sağlar. Makale sayfa düzeni aşağıda belirtilen kurallara göre olmalıdır.
2.1.1 Sayfa temel düzeni (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Hazırlanan makale sayfaları, A4 (210 x 297 mm) kağıt boyutunda olmalıdır. Sayfanın sol ve sağ kenarlarında 1.5 cm, üst kenarında 3 cm ve alt kenarında 2.5 cm boşluk bırakılmalıdır. Makale başlık bölümü ve iki sütunu da kaplayan şekiller ve tablolar dışında, makale ana metni 8.5 cm genişliğinde iki sütundan oluşmalıdır. İki sütun arasında 1 cm boşluk bırakılmalıdır.
2.1.2. Yazar ve bilgileri (10 punto- sonra 3nk boşluk)
Yazarların tüm isim ve soy isimlerinin sadece ilk harfleri büyük olarak, 12 punto ve kalın yazılmalıdır. Yazar isimlerinden sonra 6 nk boşluk bırakılmalıdır. Yazar sırası üst indisle verilmeli, adres satırında ve alt bilgide bulunan ORCID numaralarında bu sıralama gözetilmelidir. Yazarların adres bilgileri yazar sırasına göre her bir yazarın adresi bir satırda olacak şekilde yazılmalıdır. Adres alanındaki bilgiler, üst indis ile numaralandırılmalı ve italik 8 punto yazı karakteri ile yazılmalıdır. Yazarlar ile ilgili tüm gerekli bilgiler ilgili tabloda yerlerine yazılmalı ve tablonun kenarlıkları kaldırılmalıdır. Sorumlu yazar * üst indisi ile işaretlenmeli, yazara ait e-posta bilgisi ilk sayfanın altında bulunan alt bilgi kısmında verilmelidir. E-posta adresinden sonraki yazar ismi ve soy ismi parantez içerisinde verilmelidir.
2.1.3. Başlıklar (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Makalenin ana başlığı, Türkçe yazılmış makalelerde sırasıyla Türkçe ve İngilizce, İngilizce yazılmış makalelerde ise İngilizce ve Türkçe olarak verilmelidir. Makale ana başlıkları 14 punto yazılmalı ve ortalanmalıdır. Türkçe ve İngilizce makale başlığından sonra 6 nk boşluk bırakılmalıdır. Başlıktaki harflerden sadece ilk harf büyük olmalı, diğer tüm harfler küçük yazılmalıdır. İngilizce makale başlığının yazı rengi yazı tipi rengine göre %50 koyulukta seçilmelidir.
Başlıklarda Times New Roman yazı tipi kullanılmalıdır. Bölüm başlıklarından birinci seviye olanlar kalın, sola hizalı ve 10 punto olmalıdır. Başlıklardaki harflerden sadece ilk harf büyük olmalı, diğer harflerin tümü küçük harfle yazılmalıdır. İkinci (2.1, 2.2, 3.1 vb.), üçüncü (2.1.1, 2.2.2, 3.1.2 vb.) ve dördüncü (2.1.1.1, 2.2.2.1, 3.1.2.3 vb.) seviye alt başlıklar, italik 10 punto ve sola hizalı yazılmalıdır. Alt başlıklar dördüncü seviyeyi geçmemelidir. Makale başlığı ve diğer başlıklarda kısaltma kullanımından kaçınılmalıdır.
2.1.4. Yazı tipi (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Makale ana metninde düz ve iki yana yaslanmış metin şeklinde 10 punto “Times New Roman” yazı tipi kullanılmalıdır. Vurgularda kalın veya italik yazı karakterleri kullanılabilir.
3 Bulgular ve tartışma (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Bulgular ve tartışma bölümde çalışma sonucunda elde edilen bulgular açık bir şekilde sunulmalıdır. Sonuçların açık olarak sunulabilmesi için şekiller ve tablolardan faydalanılabilir. Elde edilen sonuçlarla ilgili ham sonuçlardan daha çok, sonuçların önemine vurgu yapılmalı ve literatür ile desteklenerek yorumlanmalıdır. Bu bölüm istenirse alt başlıklar halinde sunulabilir.
3.1. Denklemler (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Her denklem ayrı satıra yazılmalıdır. Denklemlere numara verilmelidir. Denklemler, 1x2 boyutlu tabloda verilmeli ve daha sonra tablonun kenarlıkları gizlenmelidir. Tablodaki denklem hücresinin genişliği %90, denklem numarası hücresi genişliği %10 olmalıdır. Denklem hücresindeki formül sağa yastanmış, denklem numarası ise sağa hizalanmış olmalıdır. Tablodaki hücrelerin sol ve sağ kenarları sıfırlanmalıdır. Denklemden önce ve sonra tek boşluk bırakılmalıdır. Denklem yazmak için MS-Word® 2007 ve daha sonraki sürümlerin denklem düzenleyicileri veya MathType kullanılabilir. Metin içerisinde denklemlere atıf yapılmalı ve metin içerisindeki denklem yazısı ile numarası (örneğin Denklem (1)) mavi renkli olmalıdır.
Eğer denklem tek satıra sığmıyorsa birden fazla satırda verilebilir. Gerekli durumlarda ana metinde de denklem verilebilir. Ancak, metinde yazılan denklemin tek bir satırda yazılması gereklidir.
Ana metinde verilen sayı ve biriminin aynı satırda olmasına özen gösterilmelidir. Sayılarda ondalık ayıracı olarak nokta kullanılmalıdır (örneğin 0.51, 5.51 vb.). Binler basamağı boşluksuz veya boşluklu olabilir (1000000 veya 1 000 000).
3.2. Şekiller (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Tek sütundaki şekiller sütuna göre, iki sütundaki şekiller sayfaya göre ortalı olmalıdır. Şekillerin başlıkları her şeklin altına ortalı yazılmalıdır. Şekil yazısından önce 3nk boşluk bırakılmalıdır. Tek sütundaki şekiller, kenarlıkları gizlenmiş 2x1 boyutlu tablo içerisinde verilmelidir. Şeklin sayfa başında ve sonunda olması hariç şekilden önce ve sonra tek boşluk bırakılmalıdır. Ana metin içerisinde şekle atıf yapılmalı ve metin içerisindeki şekil yazısı ile numarası (örneğin Şekil 1) mavi renkli olmalıdır. Şekiller iki sütunda da sunulacak ise sayfa başı veya sayfa sonunda verilmelidir.
Resim olarak verilen şekiller en az 300 dpi çözünürlüğünde olmalı ve net olarak görünmelidir. Şekil içerisindeki yazılar net ve okunaklı olmalıdır. Şekil içerisindeki yazıların boyutu metin yazı boyutunu geçmemelidir. Düzenlenebilir şekillerde 8 punto yazı ile “Times New Roman” yazı tipi kullanılmalıdır. Şekillerdeki sayılarda ondalık ayıracı olarak nokta kullanılmalıdır. Alıntı veya yeniden düzenlenmiş şekiller için mutlaka kaynak gösterilmelidir. Şekiller ile ilgili daha detaylı bilgi için Makale Şablonu dosyasına bakılabilir.
3.3 Tablolar (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Tek sütundaki tablolar sütuna göre, iki sütundaki tablolar sayfaya göre ortalı olmalıdır. Tabloların başlıkları her tablonun üstünde olmalı ve tablo çizgisi ile başlamalıdır. Tablonun sayfa başında ve sonunda olması hariç tablodan önce ve sonra tek boşluk bırakılmalıdır. Tablo başlığından sonra ise 3 nk boşluk bırakılmalıdır.
Tablo iki sütunu da kaplıyorsa sayfanın başında veya sonunda verilmelidir. Tablodaki yazılar 8 punto “Times New Roman” yazı tipi olmalıdır. Gerekli durumlarda tablodaki yazıların boyutu 7 punto olabilir. Tablodaki denklemlerin yazımında MS-Word® 2007 ve daha sonraki sürümlerin denklem düzenleyicileri ve MathType tercih edilmelidir. Ana metin içerisinde tabloya atıf yapılmalı ve metin içerisindeki tablo yazısı ile numarası (örneğin Tablo 2) mavi renkli olmalıdır. Tablolar ile ilgili daha detaylı bilgi için Makale Şablonu dosyasına bakılabilir.
Birden fazla denklem, şekil veya tabloya aynı yerde atıf yapılacaksa “,” ve “-” noktalama işaretleri kullanılabilir. Burada “,” “ve”, “-” ise “aralık” anlamlarını ifade eder. Makalede kullanılan her denklem, şekil ve tabloya ana metinde bulunduğu yerden önce atıf yapılmalıdır.
3.3.1 Köprüler (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Makalede köprüler kullanılabilir. Köprülerin yazı biçimi metinle aynı olmalı ve altı çizili olarak verilmelidir.
3.3.2 Sayfa numaraları (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Makaleye sayfa numaraları verilebilir. Sayfa numaraları sayfanın sağında ve alttan 1.5 cm yukarıda olmalıdır. Sayfa numaraları mizanpaj sürecinde yeniden düzenlenecektir. Makalelerde üst ve alt bilgilerde başlık veya yazar isimleri kullanılmamalıdır.
3.3.3 Diğer yazım kuralları (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Diğer yazım kuralları ile ilgili daha detaylı bilgi için Makale Şablonu dosyasına bakılabilir.
4 Sonuçlar (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Sonuçlarda çalışmadan elde edilen önemli bilgiler kısa kısa verilmeli ve çalışmanın temel sonuçlarının etkisi açık bir şekilde ifade edilmelidir
Makale şablonuna Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi web sayfasındaki (https://dergipark.org.tr/tr/pub/ngumuh/writing-rules) Makale Şablonu bağlantısından ulaşabilirsiniz.
Teşekkür (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Hakem değerlendirmesinin ardından yayımlanmak üzere kabul edilen makalelerde eğer varsa destek alınan kurum, proje, kişi, vb. bilgiler bu bölümde belirtilmelidir.
Çıkar çatışması (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmektedir.
Benzerlik oranı (iThenticate): %…
Burada makalenin benzerlik oranı beyan edilmelidir.
Kaynaklar (10 punto-önce 6nk ve sonra 3nk boşluk)
Metin içerisinde verilen atıflar köşeli parantez içerisinde sıraya göre verilmelidir. Kaynaklar listesi makalenin sonunda metin içerisindeki sırasına göre sunulmalıdır. Metin içerisinde birden fazla yayına atıf yapılacaksa “ve” anlamında “,”, “arası tüm yayınlar” anlamında “-“ kullanılmalıdır. Örneğin kaynaklar [1] şeklindeki yazımlar ile 1 numaralı yayına, [1, 2, 5] şeklindeki yazımlar ile 1, 2 ve 5 numaralı yayınlara, [1, 2, 4-6] şeklindeki yazımlar ile 1, 2, 4, 5 ve 6 numaralı yayınlara, [3-9] şeklindeki yazım ile 3 ve 9 dâhil olmak üzere 3 ve 9 arasındaki tüm yayınlara atıf yapar.
Metin içerisinde başkası veya başkaları tarafından yapılmış bir çalışma hakkında bilgi verilecekse kaynaklar Altun [8] …, Kimour ve Meslati [7] …, Nelson vd. [1] …, şeklinde ifade edilmelidir (kaynak numaraları mavi renkte olmalıdır).
Kaynaklar bölümü aşağıdaki formatlara göre hazırlanmalıdır. Metinde verilen atıf sıralamasına göre kaynaklar bu bölümde sıraya konmalıdır. Kaynak yazım formatları başlıklar halinde aşağıdaki gibidir. Kaynaklar ile ilgili daha detaylı bilgi için Makale Şablonu dosyasına bakılabilir.
Dergi kaynakları
[1] M. Korkanç, Deterioration of different stones used in historical buildings within Nigde province, Cappadocia. Construction and Building Materials, 48, 789-803, 2013. https://doi.org/10.1016/j.conbuildmat .2013.07.033.
[2] M. Sarıdemir and S. Çelikten, Investigation of fire and chemical effects on the properties of alkali-activated lightweight concretes produced with basaltic pumice aggregate. Construction and Building Materials, 260, 119969, 1-16, 2020. https://doi.org/10.1016/ j.conbuildmat.2020.11996.
[3] T. Bakharev, J.G. Sanjayan, Y.B. Cheng, Resistance of alkali-activated slag concrete to acid attack, Cement and Concrete Research, 33 (10), 1607–1611, 2003. https://doi.org/10.1016/S0008-8846(03)00125-X.
[4] N. P. Mansuroğlu, E. Yazıcı, S. Önder ve A. C. Karaça, Maltodekstrin-nohut proteini izolatı matrisinde karabiber tohumu yağının püskürtmeli kurutma metodu ile enkapsülasyonu. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 9 (2), 877-882, 2020. https://doi.org/10.28948/ngumuh.649969.
Bildiri/Sempozyum kaynakları
[5] A. Arslan, M. H. Severcan, M. Sarıdemir ve K. Akçaözoğlu, Tek eğrilikli uzay kafes sistemlerde yapı malzemesi olarak cam elyaf takviyeli polyester profillerin kullanımı. 8. Uluslararası Çelik Yapılar Sempozyumu, sayfa 30-39, Konya, Türkiye, 24-26 Ekim 2019.
[6] M. A. Elgawady, , P. Lestuzzi, and M. Badoux, Retrofitting of masonry walls using shotcrete. Proceedings of 2006 New Zealand Society for Earthquake Engineering Conference, pp. 45-53, Napier, New Zealand, 2006.
Kitap kaynakları
[7] C. Shi, P.V. Krivenko, and D.M. Roy, Alkali-Activated Cements and Concretes. Taylor and Francis, Abingdon, 2006.
Tez kaynakları
[8] D. Verma, Design of polymer biopolymer hydroxyapatite biomaterials for bone tissue engineering: through molecular control of interfaces. Ph.D. Thesis, North Dakota State University, North Dakota, USA, 2008.
[9] S. Çelikten, Çelik fiber içeren yüksek dayanımlı beton özellikleri üzerine metakaolin ve öğütülmüş pomzanın etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Niğde Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye, 2014.
[10] H. Zhang, Delay-Insensitive Networks. Master Thesis, University of Chicago, Chicago, IL, 2007.
Diğer tür kaynakların yazım kuralları ile ilgili daha detaylı bilgi için Makale Şablonu dosyasına bakılabilir.
Ekler
Eklerin kullanımı isteğe bağlıdır. Ekler kaynaklardan sonra verilmelidir. Ekler yeni bir sayfadan başlayabilir.
Ethical Principles and Publication Policy
Etik İlkeler
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi’nin yazarlar, editörler, hakemler ve yayıncı için benimsediği etik ilkeler; ulusal “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” ve uluslararası “COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors” ve “COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors” ve "Code of Conduct for Journal Publishers” kılavuzları esas alınarak hazırlanmıştır.
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi (NÖHÜ) Mühendislik Bilimleri Dergisi sistemine yüklenen makaleler, yayın politikası gereğince tarafsız süreçlerden geçirildikten sonra yayımlanır. Tarafsız süreçlerde görev alan paydaşların yayın politikasına uyması, dergimizin en önemli ilkelerindendir. NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi DergiPark sistemini kullanarak yayım yapar. Makale ile ilgili süreçler DergiPark sistemi üzerinden gerçekleştirilir.
Yayın Dili
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi Türkçe ve İngilizce yazılmış makaleleri yayımlar.
Yayın Sıklığı
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi yılda dört defa olmak üzere Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında “online” olarak yayımlanır. Editör Kurulu’nun uygun görmesi durumunda Özel Sayı da yayımlanabilir.
Ücret Politikası
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi’nde kabul edilmiş tüm makaleler, makale gönderim, değerlendirme veya baskı ücreti alınmadan yayımlanır.
Gizlilik Politikası
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi sitesine girilen kişisel bilgiler yalnızca bu derginin belirtilen amaçları için kullanılır, başka amaçlar için kullanılamaz ve paylaşılamaz.
Açık Erişim Politikası
Açık Erişim (Open Access-OA), okuyucunun, araştırmacının ve uygulayıcının hukuki veya teknik herhangi bir engelle karşılaşmadan internet ortamında tüm makale içeriklerine çevrimiçi olarak ulaşmasıdır. Açık Erişim, sınırsız erişim ve yeniden kullanım imkânları sunar. Bu şekilde çok geniş kitleye ulaşma ve tüm makaleleri paylaşma imkânı oluşturur.
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi Açık Erişim dergisidir. Okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcı, herhangi bir kişiden izin almadan, bu dergideki tüm makaleleri okuma, indirme, kopyalama, dağıtma ve yazdırma iznine sahiptir.
Bu bağlamda NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi “Budapeşte Açık Erişim Girişimi” ile tanımlanan açık erişim prensiplerini benimsemiştir.
Taahhütname
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi yazardan/yazarlardan, dergiye gönderilen her bir makale için dergi sitesinde sunulan “Taahhütname” belgesini doldurup imzalamak suretiyle sisteme yüklemesini ister. İmzalı taahhütname göndermeyen yazarın/yazarların makalesi değerlendirmeye alınmaz.
Benzerlik Raporu
01.11.2019 tarihinden itibaren NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi'nde yayımlanmak üzere değerlendirilen tüm makalelerde benzerlik raporu zorunludur.
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi yazardan/yazarlardan, dergiye gönderilen her bir makalenin kaynaklar bölümü hariç tüm metnini “iThenticate®” programı ile kontrol etmelerini ve bu programda taranmış makaleyi benzerlik raporu birlikte sistemdeki “Makale Üst Veri” sekmesinde bulunan “Benzerlik Raporları” alanına yüklemelerini ister. Ayrıca, makalede, benzerlik raporu oranının kaynaklarından önce belirtilmesini ister.
Editör Kurulunca belirlenen benzerlik oranı araştırma makaleleri için en fazla %20, derleme makaleleri için en fazla %30, bu sınırlar içinde olsa dahi tek bir kaynaktaki benzerlik oranı en fazla %5’tir. Benzerlik oranı belirtilen değerlerin üzerinde olan makaleler değerlendirmeye alınmayacaktır.
Telif Hakkı
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi’nde yayınlanan makaleler “Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 (Atıf-GayriTicari 4.0)” uluslararası lisansına sahiptir. Buna göre dergide makalelerini yayımlayan yazarlar aşağıdaki şartları kabul etmiş sayılır:
• Yazar/yazarlar, makalenin dergide yayımlanmış halini tam yetki vermeden dağıtımı (kurumsal bir veri tabanına gönderilmesi veya bir kitapta yayımlanması gibi) için ayrı sözleşme yapabilir.
• Yazar/yazarlar, makalenin dergide yayımlanmış halini kurumsal veri tabanında ya da kendi web sitelerinde paylaşabilir. Bu durum, verimli fikir alışverişlerine, makalenin daha erken yayılmasına ve daha çok atıf almasına yol açabilir (bakınız Açık Erişimin Etkisi).
Creative Commons Lisansı ( CC-BY-NC Lisansı)
Makalenin Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 uluslararası lisansına sahip olduğunu gösterir. Makaleniz bu lisansa sahipse aşağıdakileri yapabilirsiniz.
• Dergide yayımlanan makaleyi kaynak göstermek koşuluyla her boyut ve formatta paylaşabilir, kopyalayabilir ve çoğaltabilirsiniz.
• Lisansör, lisans koşullarını koruduğunuz sürece özgürlükleri kısıtlamaz.
Aşağıdaki koşullara uymak koşuluyla;
Atıf: Uygun bilgiyi, lisans linkini ve değişiklik yapıldıysa değişiklik bilgisini vermelisiniz. Kullanımınızı lisansörün onayladığı bilgisi olmadan, uygun bir şekilde bu işlemleri gerçekleştirebilirsiniz.
Gayri ticari: Bu makaleyi ticari amaçla kullanamazsınız.
Türetilmemiş: Eğer materyali karıştırmanız, aktarmanız, ya da materyalin üzerine çalışmanız durumlarında güncellenmiş materyali dağıtamazsınız.
Ek sınırlamalar yoktur: Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyi kullanarak sınırlayamazsınız.
Arşivleme Politikası -LOCKSS
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi, DergiPark tarafından sunulan LOCKSS tabanlı arşivleme hizmetini kullanır. Bu da kütüphanelerin koruması ve restorasyonu için kalıcı arşivler oluşturulmasına izin verir.
LOCKSS programı (https://www.lockss.org/) Stanford Üniversite Kütüphanelerine dayanan ve “çok sayıda kopyanın güvenliğini sağlama" ilkesi üzerine kurulmuş dijital bir koruma sistemidir. Bu program, kütüphanelere ve yayıncılara, kalıcı ve yetkili sayısal içeriğe erişim sağlamak için ödüllü, düşük maliyetli, açık kaynak dijital koruma araçları sunar. Bu program, uç uca dijital koruma yazılımı kullanarak kütüphaneleri geliştirir ve destekler. Program ayrıca, her bir kurumdaki kütüphanecilere, abone oldukları e-içeriğe erişimi ve bunların korunmasını ve kütüphanecilerin tanıdıkları basılı satın alma modelini geri yüklemelerine izin verir.
Global LOCKSS ağı, Stanford Üniversitesi Kütüphaneleri LOCKSS programı tarafından yönetilen, kütüphaneleri ve yayıncıları kendine has bir şekilde güçlendiren kanıtlanmış bir koruma yaklaşımıdır. Bu ağ, güncel e-dergilerini ve e-kitaplarını yarının okuyucuları için korumaktadır. Global LOCKSS ağı, https://www.lockss.org/about/how-it-works linki ile LOCKSS ağlarında korunmanın nasıl çalıştığını daha ayrıntılı olarak açıklar.
Makale Geri Çekme
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi’ne gönderilen makaleler değerlendirme aşaması tamamlanmadan önce geri çekilebilir. “Ön Kontrol”, “Yeniden Gönderim İsteği” veya “Revizyon İsteği” aşamasında bulunan makaleler, makale sayfasında bulunan “Makaleyi Geri Çek” butonu kullanılarak geri çekilebilir. Bu aşamada geri çekme nedeni belirtilmelidir. Eğer makale diğer değerlendirme aşamalarına geçmiş ise bu durum editöre bildirilmelidir.
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi yayın politikalarına göre, bir makalenin geri çekme aşamasında, sorumlu yazar ve editör kuruluna düşen görev ve sorumluluklar aşağıdaki gibidir.
Sorumlu yazar: Yayımlanmış, erken görünüm veya değerlendirme sürecindeki makaleyle ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, geri çekme işlemlerinde dergi editörüyle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunur. Değerlendirme sürecindeki makaleyi geri çekme isteğinde bulunan yazar, geri çekme nedenlerini içeren “Makale Geri Çekme Formu” nu doldurup her bir yazarın ıslak imzası olan taranmış halini mbdergisi@ohu.edu.tr adresine e-posta aracılığıyla editör kuruluna iletmekle yükümlüdür. Editör kurulu geri çekme isteğini inceleyerek 15 gün içerisinde sorumlu yazara cevap verir. Editör kurulu tarafından geri çekme isteği onaylanmayan makaleler, ilk yayımlama hakkı NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi’ne verildiği için başka bir dergiye gönderilemez.
Editör: NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi editör kurulu, yayımlanmış, erken görünümdeki veya değerlendirme sürecindeki bir makaleye ilişkin telif hakkı ve intihal şüphesi oluşması halinde makaleye ilişkin bir soruşturma başlatma yükümlülüğü taşır. Soruşturma sonucunda, değerlendirme sürecindeki makalede telif hakkı ihlali veya intihal yapıldığının belirlenmesi halinde, editör kurulu makaleyi değerlendirmeden geri çeker ve belirlenen durumları detaylı bir şekilde açıklayarak sorumlu yazara iade eder. Yayımlanmış veya erken görünümdeki bir makalede telif hakkı ihlali veya intihal yapıldığının belirlenmesi halinde, editör kurulu 15 gün içinde aşağıda belirtilen geri çekme ve bildirim işlemlerini gerçekleştirir. Etik ihlali veya intihali belirlenen makale için;
• Makalenin elektronik gösterimdeki başlığının başına “Geri Çekildi” ibaresi eklenir.
• Makalenin elektronik gösterimdeki Öz ve Tam Metin içerikleri yerine çalışmanın geri çekilme gerekçeleri, detaylı kanıt kaynakları varsa yazarın/yazarların bağlı olduğu kurum ve kuruluşların konu hakkındaki bildirimleri ile birlikte yayımlanır.
• Dergi internet sitesinin ana sayfasında geri çekme bildirimi ilan edilir.
• Geri çekme tarihinden itibaren ilk yayımlanacak sayının elektronik kopyasının içindekiler listesine “Geri Çekildi: Çalışma Başlığı” şeklinde eklenir. Birinci sayfasından başlamak koşuluyla geri çekme nedenleri ve buna kaynak gösterilen orijinal alıntıları kamuoyu ve araştırmacılarla paylaşılır.
• Yazar/yazarların bağlı olduğu kurum/kuruluşlara geri çekme bildirimleri iletilir.
• Geri çekme bildirimleri derginin dizinlendiği kurum ve kuruluşlar ile Milli Kütüphane Başkanlığı’na dizin sistemleri ve kataloglara kaydedilmesi için iletilir.
Ayrıca editör kurulu, etik ihlal ve intihal yapan makale yazar/yazarlarının daha önce yayımlanmış makalelerinin yayın evlerine veya yayın kurullarına, yayımlanan makalelerin geçerlilik ve güvenilirliğini güvence altına almalarını veya geri çekmelerini önerebilir.
Price Policy
NÖHÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi’nde kabul edilmiş tüm makaleler, makale gönderim, değerlendirme veya baskı ücreti alınmadan yayımlanır.
Indexes
Citation Indexes
Other Indexes
Journal Boards
Dergi Sahibi
Engineering Sciences
Baş Editör
Editör Yardımcıları
Editör Kurulu
Emrah Zerdali, 2009 yılında Pamukkale Üniversitesi, Denizli, Türkiye'den Elektrik ve Elektronik Mühendisliği alanında lisans derecesini, 2011 ve 2016 yıllarında Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Niğde, Türkiye'den Elektrik ve Elektronik Mühendisliği alanında yüksek lisans ve doktora derecelerini aldı.
2016-2021 yılları arasında Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Niğde, Türkiye'de Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesi olarak çalıştı. 2021 yılından bu yana, Ege Üniversitesi, Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. 2023-2024 yılları arasında University of Nottingham, Nottingham, Birleşik Krallık'ta misafir öğretim üyesi olarak görev yaptı.
Şu anki araştırma ilgi alanları arasında elektrik makineleri ve sürücüleri, model öngörülü kontrol, hata toleranslı kontrol, hız sensörsüz kontrol, elektrik makinelerinin durum ve/veya parametre tahmini yer almaktadır.
Sencer Buzrul is currently a Full Professor of Food Engineering at the Department of Food Engineering, Necmettin Erbakan University, Konya, Türkiye. He obtained a Food Engineering degree, M.Sc. (2001) and Ph.D. (2008) in Food Engineering from Middle East Technical University, Türkiye, and also Ph.D. (2008) in Process Engineering from University of Bordeaux, France. He worked as a research assistant in Middle East Technical University, as an expert in Tobacco and Alcohol Market Regulatory Authority, as an expert in Ministry of Agriculture and Forestry and as a faculty member at the Department of Food Engineering, Konya Food and Agriculture University. His current research areas are kinetic modeling in foods, predictive microbiology and non-thermal processing of foods.
Mizanpaj Editörleri
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü'nde Araştırma Görevlisi olarak çalışıyorum. Uzun yıllardır farklı kurumlar (TÜBİTAK, Bilimsel araştırma projesi (BAP) vb.) tarafından desteklenen farklı uzaktan algılama ve CBS uygulamaları üzerinde çalışıyorum. Genellikle Uzaktan Algılama/Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Mekansal Modeller, Arazi Kullanım Yönetimi, Yapay Zeka, Karar Destek Sistemleri, Uydu Verileri ve Uydu Görüntü İşleme üzerinde çalışıyorum.
Disiplinler
• Coğrafi Bilgi Sistemi
• Arazi Yönetimi
• Arazi Kullanım Planlaması
• Arazi Kullanım Yönetimi
• Jeoinformasyon
• Mekansal Analiz
• Mekansal Modelleme
• Yapay Zeka
• Karar Destek Sistemleri
• Uydu Verileri
• Uydu Görüntü İşleme
• Uydu Görüntü Analizi
• Hiperspektral Görüntü Analizi
• Arazi Mühendisliği
• Arazi Analizi
Dil Editörleri
Giriş:
Dr. Çelik şu anda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Geoteknik Anabilim dalında çalışmaktadır. Fatih, Geoteknik Mühendisliği, Temel Mühendisliği ve İnşaat Mühendisliği alanlarında araştırma yapmaktadır. Araştırma konuları; Geomekanik, toprak stabilizasyonu, sığ ve derin temel, organik zeminler, harç reolojisi, istinat yapıları, Zemin-Yapı Etkileşimi (SSI), Zemin dinamiği ve sahaya özel deprem analizi’dir.
Disiplinler:
İnşaat Mühendisliği, Geoteknik Mühendisliği, Zemin mekaniği, Zemin dinamiği
Beceriler ve uzmanlıklar:
Geoteknik Mühendisliği, Geoteknik, Zemin Mekaniği, Zemin İyileştirme, Zemin Stabilizasyonu, Geoteknik Mühendisliğinde Sayısal Modelleme, Şev Stabilitesi, Zemin-Yapı Etkileşimi, Zemin Sıkıştırma, Konsolidasyon, Temeller, Kazıklı temeller, Sonlu Elemanlar Analizi (FEM), Temel Mühendisliği, Zemin iyileştirme, Reoloji, Geoteknik deprem mühendisliği.
