EKONOMİK BÜYÜME PERSPEKTİFİNDEN AR-GE HARCAMALARI, DİJİTAL KULLANIM VE EĞİTİMİN ÇKKV YÖNTEMLERİ İLE ANALİZİ
Abstract
Bu çalışma, Türkiye’nin Düzey-1 bölgelerinde 2013–2023 döneminde ekonomik büyümenin çok boyutlu dinamiklerini incelemektedir. Analizde kişi başına gayri safi yurt içi hasıla ($ ve TL), Ar-Ge harcamaları, okuma-yazma bilmeyen nüfus, bilgi ve iletişim teknolojileri ithalat ve ihracatı, bilgi ve iletişim teknolojileri sektöründeki girişim sayısı ve yükseköğretim mezunu sayısı gibi ekonomik, teknolojik ve beşerî sermayeyi temsil eden göstergeler birlikte ele alınmıştır. Bu veri seti, bölgesel büyümenin tek bir değişkenle açıklanamayacağını ortaya koyan bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.
Çalışmada Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden yararlanılmış olup kriter ağırlıkları CRITIC yöntemiyle, bölgesel performans sıralaması ise COPRAS yöntemiyle belirlenmiştir. Bulgular, bilgi iletişim teknolojileri ithalatının en yüksek ağırlığa sahip kriter olduğunu, yükseköğretim mezunu sayısı ve kişi başına GSYH’nin görece daha düşük ağırlıklar aldığını göstermektedir. COPRAS sonuçlarına göre en yüksek performans TR1 (İstanbul) bölgesinde gerçekleşmiş olup TR5 (Batı Anadolu) ve TR2 (Batı Marmara) bölgeleri bunu izlemiş, en düşük performans ise TRA2 bölgesinde tespit edilmiştir. Sonuçlar, teknoloji ve beşerî sermaye göstergelerinin bölgesel büyüme üzerindeki belirleyici rolünü vurgulamaktadır.
Keywords
Ar-Ge Harcamaları, Dijital Kullanım, Eğitim, Ekonomik Büyüme
References
- Acar, N., & Bardakçı, S. (2024). İnternet bozukluğu ölçeğinin (ibö-13) Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 9(1), 224-241. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1416247
- Aghion, P. ve Howitt, P. (1992). A model of growth through creative destruction. Econometrica, 60(2): 323-351.
- Aktaş, M. T., & Kutay, T. (2024). Dijital dönüşüm çağında imalat: Sürdürülebilirlik 4.0. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(1), 37-61. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijaws
- Altin, O., & Kaya, A. (2009). Türkiye’de Ar-Ge harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki nedensel ilişkinin analizi. Ege Akademik Bakış, 9(1), 251-259.
- Arslan, R. & Bircan, H. (2018). Alternatif sayısının çok kriterli karar verme yöntemlerinin sonuçlarına etkisi. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(18), 239-264. https://izlik.org/JA98MF65TD
- Arslan, R., & Bircan, H. (2020). Çok kriterli karar verme teknikleriyle elde edilen sonuçların COPELAND yöntemiyle birleştirilmesi ve karşılaştırılması. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 27(1), 109-127. https://doi.org/10.18657/yonveek.540125
- Arslan, R. (2021). Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki havalimanlarının CIRITIC temelli WASPAS yöntemi ile sıralanması. Uluslararası İktisadi ve İdari Akademik Araştırmalar Dergisi, 1(1), 27-38. https://izlik.org/JA95PW27CR
- Aslan, R. (2020). Çok kriterli karar verme problemlerinde kriter ağırlıklandırma yöntemleri, CRITIC Yöntemi), Editör: Prof. Dr. Hüdaverdi Bircan, Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Ş.T.İ. 1. Basım: Ankara.
- Aydın, S., & Artan, S. (2021). İnovasyonların ticaret akımları üzerindeki etkileri: OECD ülkeleri örneği. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 20(3), 1112-1123. https://doi.org/10.21547/jss.925732
- Bardakçı, S., Arslan, R., Sel, A., Demir, G. & Haste, H. (2020). Çok kriterli karar verme problemlerinde kriter ağırlıklandırma yöntemleri, Editör: Prof. Dr. Hüdaverdi Bircan, Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Ş.T.İ., 1. Basım: Ankara.