Research Article

Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir ve İnovatif Tasarım Süreçleri

Number: 24 October 6, 2026
TR EN

Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir ve İnovatif Tasarım Süreçleri

Abstract

Bu araştırma, moda tasarımı eğitiminde yapay zekâ destekli sürdürülebilir ve inovatif tasarım uygulamalarının öğrencilerin öğrenme süreçleri ve tasarım yaklaşımları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Çalışma, 2025–2026 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ferizli Meslek Yüksekokulu Tasarım Bölümü Moda Tasarımı Programında yürütülen seçmeli İnovasyon ve Moda dersine kayıtlı beş ikinci sınıf öğrencisi (N=5) ile gerçekleştirilmiştir. Uygulama süreci dört hafta boyunca haftada iki ders saati olmak üzere toplam sekiz ders saati sürmüştür. Bu süreçte öğrencilerden sürdürülebilir moda, doğal ve geri dönüştürülebilir tekstil lifleri, akıllı tekstiller ve giyilebilir teknoloji temaları doğrultusunda ChatGPT ile metinden görsele (text-to-image) üretim gerçekleştiren üretken yapay zekâ araçlarından yararlanarak yenilikçi moda tasarımları geliştirmeleri istenmiştir. Araştırmanın veri setini öğrenciler tarafından hazırlanan beş yapay zekâ destekli tasarım görseli, beş teknik eskiz, beş poster çalışması, araştırmacı gözlem formları ve uygulama sonunda gerçekleştirilen beş yarı yapılandırılmış bireysel görüşme oluşturmuştur. Veriler betimsel analiz ve tematik analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, öğrencilerin yapay zekâyı tasarım sürecinin yerine geçen bir sistem olarak değil, yaratıcı düşünmeyi destekleyen ve alternatif tasarım fikirleri geliştirmeyi kolaylaştıran bir öğrenme aracı olarak değerlendirdiklerini göstermiştir. Ayrıca öğrencilerin sürdürülebilirliği yalnızca çevre dostu malzeme kullanımıyla sınırlı görmedikleri; ergonomi, kullanıcı odaklı tasarım, işlevsellik, akıllı tekstiller ve çevresel sorumluluk boyutlarıyla birlikte ele aldıkları belirlenmiştir. Bulgular, yapay zekâ destekli tasarım uygulamalarının öğrencilerin yaratıcı düşünme, problem çözme, eleştirel değerlendirme, teknoloji okuryazarlığı ve sürdürülebilir tasarım farkındalıklarını geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak araştırma, üretken yapay zekânın moda tasarımı eğitiminde yalnızca görsel üretim sağlayan dijital bir araç olmadığını; sürdürülebilirlik bilincini, disiplinlerarası düşünmeyi ve kullanıcı odaklı tasarım yaklaşımını destekleyen etkili bir öğrenme ortamı sunduğunu göstermektedir. 

Keywords

Ethical Statement

Bu araştırma için etik kurul izni gerekmemektedir.

References

  1. Alkhatlan, A., & Kalita, J. (2018). Intelligent tutoring systems: A comprehensive historical survey with recent developments. International Journal of Computer Applications, 181(43), 1–20.
  2. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zeka ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71–88.
  3. Bocken, N. M. P., Short, S. W., Rana, P., & Evans, S. (2014). A literature and practice review to develop sustainable business model archetypes. Journal of Cleaner Production, 65, 42–56.
  4. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
  5. Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589–597.
  6. Carbonell, J. R. (1970). AI in CAI: An artificial intelligence approach to computer-assisted instruction. IEEE Transactions on Man-Machine Systems, 11(4), 190–202.
  7. Geyik Değerli, N. (2019). Moda endüstrisinin giyilebilir teknoloji tasarımları. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 4(1), 50–65.
  8. Graesser, A. C., VanLehn, K., Rosé, C. P., Jordan, P. W., & Harter, D. (2001). Intelligent tutoring systems with conversational dialogue. AI Magazine, 22(4), 39–51.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Art Education (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 6, 2026

Submission Date

February 21, 2026

Acceptance Date

July 31, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 24

APA
Noyat, Ş. (2026). Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir ve İnovatif Tasarım Süreçleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 24, 1132-1171. https://doi.org/10.47994/usbad.1894362
AMA
1.Noyat Ş. Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir ve İnovatif Tasarım Süreçleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;(24):1132-1171. doi:10.47994/usbad.1894362
Chicago
Noyat, Şebnem. 2026. “Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir Ve İnovatif Tasarım Süreçleri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, nos. 24: 1132-71. https://doi.org/10.47994/usbad.1894362.
EndNote
Noyat Ş (October 1, 2026) Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir ve İnovatif Tasarım Süreçleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 24 1132–1171.
IEEE
[1]Ş. Noyat, “Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir ve İnovatif Tasarım Süreçleri”, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 24, pp. 1132–1171, Oct. 2026, doi: 10.47994/usbad.1894362.
ISNAD
Noyat, Şebnem. “Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir Ve İnovatif Tasarım Süreçleri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 24 (October 1, 2026): 1132-1171. https://doi.org/10.47994/usbad.1894362.
JAMA
1.Noyat Ş. Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir ve İnovatif Tasarım Süreçleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;:1132–1171.
MLA
Noyat, Şebnem. “Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir Ve İnovatif Tasarım Süreçleri”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 24, Oct. 2026, pp. 1132-71, doi:10.47994/usbad.1894362.
Vancouver
1.Şebnem Noyat. Moda Tasarımı Eğitiminde Yapay Zekâ Destekli Sürdürülebilir ve İnovatif Tasarım Süreçleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026 Oct. 1;(24):1132-71. doi:10.47994/usbad.1894362

16494  16495  16496  16503  16570 16633  16823  16824 17564 19288 2273022803 23495  30847 24896 24899 24900  24902 24903 24904     

35540 24915  34832  25002

International Journal of Social Sciences Academy USBAD, Inonu University Faculty of Education Department of Turkish and Social Sciences Education Campus Battalgazi / MALATYA, Phone: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com