Research Article

Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi

Number: 23 September 23, 2026
EN TR

Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi

Abstract

Bu araştırma, akıcı yazma kavramının kuramsal çerçevesini ortaya koymak ve ulusal alan yazındaki birikimi tematik bir bakış açısıyla değerlendirmek amacıyla derleme yöntemiyle yürütülmüştür. “Akıcı yazma”, “yazma akıcılığı”, “fluent writing” ve “writing fluency” anahtar kelimeleriyle Google Akademik ve YÖK Tez Merkezi üzerinden ulaşılan kitaplar, makaleler, lisansüstü tezler ve bilimsel yayınlar; kavramın tanımı, bileşenleri, gelişim süreçleri, yazma performansıyla ilişkisi ve öğretimsel boyutları açısından incelenmiştir. Alan yazın incelemesi akıcı yazmanın yalnızca yazma hızıyla açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. Kavram; yazma miktarı, doğruluk, otomatiklik, işleklik,  düşüncelerin düzenlenmesi ve kelime çeşitliliği gibi birbirini tamamlayan çok boyutlu bileşenlerden oluşmaktadır. Biçim boyutu ve motor becerilerine ilişkin süreçlerin otomatikleşmesi, zihnin kavrama/işleme kapasitesi ve üst düzey yazma süreçleri arasındaki etkileşimle doğrudan ilişkilidir. Ulusal araştırmalar dört tema altında ele alınmıştır: akıcı yazmanın ölçülmesi ve değerlendirilmesi, ilişkisel değişkenler, öğretim uygulamaları ve müdahale programları ile öğretim programlarındaki görünüm. Bulgular okul öncesi eğitim ve sosyoekonomik değişkenlerin akıcı yazma gelişimini etkilediğini; geri bildirim, akran dönütü ve yapılandırılmış müdahale programlarının beceriyi geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte kavramın 2006’dan 2024’e kadar kullanılan Türkçe öğretim programlarında sistematik biçimde yer almadığı görülmektedir. Ulusal alan yazında standartlaştırılmış ölçme araçları, ortaöğretim ve dijital yazma bağlamına yönelik araştırmalar ile program temelli çalışmaların artırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. 

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmada etik ilkelere uygun hareket edilmiştir.

References

  1. Abdel Latif, M. M. M. (2013). What do we mean by writing fluency and how can it be validly measured?. Applied Linguistics, 34(1), 99-105. https://doi.org/10.1093/applin/ams073
  2. Ahıskalı, E. E., & Alves, R. (2025). Akıcı el yazısı yazma becerisini ölçme ve değerlendirmede yazmanın gerçek zamanlı ölçümü ve bir ölçme aracı olarak HandSpy. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 11(1), 1-15. https://doi.org/10.31464/jlere.1628481
  3. Altundal Ökdem, B. (2025). İlkokul ikinci sınıf öğrencilerinin kelime hazinesi ve akıcı yazma becerilerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. (Yayın No. 977260) [Yüksek lisans tezi, Kafkas Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  4. Atasoy, A. (2015). Ortaokul öğrencilerinin akıcı yazma becerilerinin değerlendirilmesi. (Yayın No. 426424) [Yüksek lisans tezi, Mustafa Kemal Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  5. Berninger, V. W., & Fuller, F. (1992). Gender differences in orthographic, verbal, and compositional fluency: implications for assessing disabilities in primary grade children. Journal of School Psychology, 30, 363-382. https://doi.org/10.1016/0022-4405(92)90004-O
  6. Berninger, V. W., & Swanson, H. L. (1994). Modifying Hayes and Flower’s model of skilled writing to explain beginning and developing writing. E. Butterfield (Ed.), Children’s writing: Toward a process theory of development of skilled writing içinde (s. 57-81). JAI Press.
  7. Bilge, H. (2019). Okuma, yazma ve konuşmada akıcılık ile okuduğunu anlama ve kelime hazinesi arasındaki ilişki (Yayın No. 598375) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  8. Bilge, H. (2022). 2006-2019 yılları arasında kullanılan Türkçe öğretim programlarının akıcı yazma becerisi açısından karşılaştırılması. Journal of Mother Tongue Education/Ana Dili Egitim Dergisi, 10(1), 199-215. https://doi.org/10.16916/aded.980671

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 23, 2026

Submission Date

June 5, 2026

Acceptance Date

July 15, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 23

APA
Karakoç, Z., & Özdemir, B. (2026). Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 23, 1025-1058. https://doi.org/10.47994/usbad.1964708
AMA
1.Karakoç Z, Özdemir B. Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;(23):1025-1058. doi:10.47994/usbad.1964708
Chicago
Karakoç, Zarife, and Banu Özdemir. 2026. “Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve Ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, nos. 23: 1025-58. https://doi.org/10.47994/usbad.1964708.
EndNote
Karakoç Z, Özdemir B (September 1, 2026) Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 23 1025–1058.
IEEE
[1]Z. Karakoç and B. Özdemir, “Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi”, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 23, pp. 1025–1058, Sept. 2026, doi: 10.47994/usbad.1964708.
ISNAD
Karakoç, Zarife - Özdemir, Banu. “Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve Ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 23 (September 1, 2026): 1025-1058. https://doi.org/10.47994/usbad.1964708.
JAMA
1.Karakoç Z, Özdemir B. Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;:1025–1058.
MLA
Karakoç, Zarife, and Banu Özdemir. “Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve Ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 23, Sept. 2026, pp. 1025-58, doi:10.47994/usbad.1964708.
Vancouver
1.Zarife Karakoç, Banu Özdemir. Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026 Sep. 1;(23):1025-58. doi:10.47994/usbad.1964708

16494  16495  16496  16503  16570 16633  16823  16824 17564 19288 2273022803 23495  30847 24896 24899 24900  24902 24903 24904     

35540 24915  34832  25002

International Journal of Social Sciences Academy USBAD, Inonu University Faculty of Education Department of Turkish and Social Sciences Education Campus Battalgazi / MALATYA, Phone: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com