Araştırma Makalesi

Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi

Sayı: 23 23 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi

Öz

Bu araştırma, akıcı yazma kavramının kuramsal çerçevesini ortaya koymak ve ulusal alan yazındaki birikimi tematik bir bakış açısıyla değerlendirmek amacıyla derleme yöntemiyle yürütülmüştür. “Akıcı yazma”, “yazma akıcılığı”, “fluent writing” ve “writing fluency” anahtar kelimeleriyle Google Akademik ve YÖK Tez Merkezi üzerinden ulaşılan kitaplar, makaleler, lisansüstü tezler ve bilimsel yayınlar; kavramın tanımı, bileşenleri, gelişim süreçleri, yazma performansıyla ilişkisi ve öğretimsel boyutları açısından incelenmiştir. Alan yazın incelemesi akıcı yazmanın yalnızca yazma hızıyla açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. Kavram; yazma miktarı, doğruluk, otomatiklik, işleklik,  düşüncelerin düzenlenmesi ve kelime çeşitliliği gibi birbirini tamamlayan çok boyutlu bileşenlerden oluşmaktadır. Biçim boyutu ve motor becerilerine ilişkin süreçlerin otomatikleşmesi, zihnin kavrama/işleme kapasitesi ve üst düzey yazma süreçleri arasındaki etkileşimle doğrudan ilişkilidir. Ulusal araştırmalar dört tema altında ele alınmıştır: akıcı yazmanın ölçülmesi ve değerlendirilmesi, ilişkisel değişkenler, öğretim uygulamaları ve müdahale programları ile öğretim programlarındaki görünüm. Bulgular okul öncesi eğitim ve sosyoekonomik değişkenlerin akıcı yazma gelişimini etkilediğini; geri bildirim, akran dönütü ve yapılandırılmış müdahale programlarının beceriyi geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte kavramın 2006’dan 2024’e kadar kullanılan Türkçe öğretim programlarında sistematik biçimde yer almadığı görülmektedir. Ulusal alan yazında standartlaştırılmış ölçme araçları, ortaöğretim ve dijital yazma bağlamına yönelik araştırmalar ile program temelli çalışmaların artırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. 

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmada etik ilkelere uygun hareket edilmiştir.

Kaynakça

  1. Abdel Latif, M. M. M. (2013). What do we mean by writing fluency and how can it be validly measured?. Applied Linguistics, 34(1), 99-105. https://doi.org/10.1093/applin/ams073
  2. Ahıskalı, E. E., & Alves, R. (2025). Akıcı el yazısı yazma becerisini ölçme ve değerlendirmede yazmanın gerçek zamanlı ölçümü ve bir ölçme aracı olarak HandSpy. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 11(1), 1-15. https://doi.org/10.31464/jlere.1628481
  3. Altundal Ökdem, B. (2025). İlkokul ikinci sınıf öğrencilerinin kelime hazinesi ve akıcı yazma becerilerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. (Yayın No. 977260) [Yüksek lisans tezi, Kafkas Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  4. Atasoy, A. (2015). Ortaokul öğrencilerinin akıcı yazma becerilerinin değerlendirilmesi. (Yayın No. 426424) [Yüksek lisans tezi, Mustafa Kemal Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  5. Berninger, V. W., & Fuller, F. (1992). Gender differences in orthographic, verbal, and compositional fluency: implications for assessing disabilities in primary grade children. Journal of School Psychology, 30, 363-382. https://doi.org/10.1016/0022-4405(92)90004-O
  6. Berninger, V. W., & Swanson, H. L. (1994). Modifying Hayes and Flower’s model of skilled writing to explain beginning and developing writing. E. Butterfield (Ed.), Children’s writing: Toward a process theory of development of skilled writing içinde (s. 57-81). JAI Press.
  7. Bilge, H. (2019). Okuma, yazma ve konuşmada akıcılık ile okuduğunu anlama ve kelime hazinesi arasındaki ilişki (Yayın No. 598375) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  8. Bilge, H. (2022). 2006-2019 yılları arasında kullanılan Türkçe öğretim programlarının akıcı yazma becerisi açısından karşılaştırılması. Journal of Mother Tongue Education/Ana Dili Egitim Dergisi, 10(1), 199-215. https://doi.org/10.16916/aded.980671

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkçe Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

5 Haziran 2026

Kabul Tarihi

15 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA
Karakoç, Z., & Özdemir, B. (2026). Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 23, 1025-1058. https://doi.org/10.47994/usbad.1964708
AMA
1.Karakoç Z, Özdemir B. Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. USBAD. 2026;(23):1025-1058. doi:10.47994/usbad.1964708
Chicago
Karakoç, Zarife, ve Banu Özdemir. 2026. “Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, sy 23: 1025-58. https://doi.org/10.47994/usbad.1964708.
EndNote
Karakoç Z, Özdemir B (01 Eylül 2026) Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 23 1025–1058.
IEEE
[1]Z. Karakoç ve B. Özdemir, “Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi”, USBAD, sy 23, ss. 1025–1058, Eyl. 2026, doi: 10.47994/usbad.1964708.
ISNAD
Karakoç, Zarife - Özdemir, Banu. “Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 23 (01 Eylül 2026): 1025-1058. https://doi.org/10.47994/usbad.1964708.
JAMA
1.Karakoç Z, Özdemir B. Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. USBAD. 2026;:1025–1058.
MLA
Karakoç, Zarife, ve Banu Özdemir. “Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, sy 23, Eylül 2026, ss. 1025-58, doi:10.47994/usbad.1964708.
Vancouver
1.Zarife Karakoç, Banu Özdemir. Yazma Eğitiminde Akıcı Yazma: Kuramsal Çerçeve ve Alan Yazınının Tematik Değerlendirmesi. USBAD. 01 Eylül 2026;(23):1025-58. doi:10.47994/usbad.1964708

16494  16495  16496  16503  16570 16633   16823 

 16824 17564  19288 22730 22803 

 23495     

   25002    30847     35540 

             Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi (USBAD), İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Yerleşke / Malatya 

Telefon: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com 18414