Research Article

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı

Number: 24 October 28, 2026
TR EN

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı

Abstract

Bu araştırmada, 2024 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabında (1. ve 2. kitap) yer alan metin sonu etkinlikler, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında tanımlanan "Yetkin ve Erdemli İnsan" öğrenci profili bağlamında incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniğinin kullanıldığı çalışmada, kitaplarda yer alan metin sonu etkinlikler veri kaynağı olarak ele alınmış ve veriler betimsel analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Etkinlikler, TYMM'nin öngördüğü ontolojik, epistemolojik, aksiyolojik ve zamansal bütünlük alanlarına göre kodlanmış ve frekansları hesaplanmıştır. Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, etkinliklerin çoğunun aksiyolojik olgunluk alanında, ahlaklı (f=86) ve merhametli (f=43) profil özelliklerinde yoğunlaşmasıdır. Epistemolojik bütünlük alanına ait etkinliklerde sorgulayıcı, (f=11) ve bilge, (f=7) profil özelliğine ait bileşenler belirlenirken bütün temalar incelendiğinde: Sorgulayıcı, (f=32) ve bilge, (f=23) profil özelliği ortaya çıkmıştır. Ontolojik bütünlük alanına ait etkinlikler bütün temalarda: İradeli, (f= 37), Cesaretli, (f= 32) ve Sağlıklı (f=23) profil özelliğine ait bileşenle desteklenmiştir. Değerlere bakışı önceleyen zamansal bütünlük alanında tüm temalarda üretken profil özelliğine ait (f=47) adet bileşen belirlenmiştir. Bu dağılım, ders kitabının değer aktarımı işlevini güçlü biçimde yerine getirirken, sorgulama, eleştirel düşünme, araştırma ve üretkenlik gibi üst düzey becerileri geliştirmeye yönelik etkinliklerin belirgin biçimde sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, 5. sınıf Türkçe ders kitabının "yetkin ve erdemli insan" hedefini büyük ölçüde yansıttığı, ancak bütünlük alanları arasındaki dengesizliğin giderilmesi amacıyla epistemolojik ve zamansal bütünlük alanlarına yönelik etkinliklerin artırılması gerektiği önerilmektedir.

Keywords

References

  1. Akpınar, B., Özer, B., Oral, B., & Köksalan, M. E. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarının değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 49(220), 1–28. https://doi.org/10.15390/EB.2024.14000
  2. Ateş, H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde bahsedilen öğrenci profili “Yetkin ve Erdemli İnsan”a ulaşmanın yolu. Sosyal Bilimler Dergisi, 11(71), 13-35. Doi.org/10.29228/Sobider.77101
  3. Aydın, Z. N. (2025). Oz Büyücüsü’nün maarif modeli öğretim programları ortak metni’nde belirtilen ‘yetkin ve erdemli insan’ öğrenci profili açısından incelenmesi. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 4(1),11-21, http://dx.doi.org/10.56987/bezgek.1638870
  4. Aydın, M. S. (2000). İnsân-ı kâmil. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 22, s. 331-335). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi.
  5. Armut, M., & Başar, T. (2025). Türkçe 5. sınıf ders kitabındaki etkinliklerin işlev temelli dil yapıları / söz varlığı ve taksonomik düzeyleri. Milli Eğitim, 54(1), 709-758. Doi: 10.37669/milliegitim.1710286
  6. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
  7. Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programı’nın dijital okuryazarlık açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 279-290. Doi: 10.48066/kusob.1483671
  8. Can Aran, Ö., & Melanlıoğlu, D. (2025). 2019 ve 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının 21. yüzyıl becerileri kapsamında incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 54(1), 385-412. Doi: 10.37669/milliegitim.1709567

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 28, 2026

Submission Date

July 13, 2026

Acceptance Date

October 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 24

APA
Yegen, Ü. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 24, 1840-1868. https://doi.org/10.47994/usbad.1993543
AMA
1.Yegen Ü. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;(24):1840-1868. doi:10.47994/usbad.1993543
Chicago
Yegen, Ümit. 2026. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, nos. 24: 1840-68. https://doi.org/10.47994/usbad.1993543.
EndNote
Yegen Ü (October 1, 2026) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 24 1840–1868.
IEEE
[1]Ü. Yegen, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı”, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 24, pp. 1840–1868, Oct. 2026, doi: 10.47994/usbad.1993543.
ISNAD
Yegen, Ümit. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 24 (October 1, 2026): 1840-1868. https://doi.org/10.47994/usbad.1993543.
JAMA
1.Yegen Ü. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;:1840–1868.
MLA
Yegen, Ümit. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 24, Oct. 2026, pp. 1840-68, doi:10.47994/usbad.1993543.
Vancouver
1.Ümit Yegen. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğrenci Profili Bağlamında 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026 Oct. 1;(24):1840-68. doi:10.47994/usbad.1993543

16494  16495  16496  16503  16570 16633  16823  16824 17564 19288 2273022803 23495  30847 24896 24899 24900  24902 24903 24904     

35540 24915  34832  25002

International Journal of Social Sciences Academy USBAD, Inonu University Faculty of Education Department of Turkish and Social Sciences Education Campus Battalgazi / MALATYA, Phone: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com