Research Article

Klasik Türk Şiirinde “Neden Sonra” Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme

Number: 23 September 23, 2026
TR EN

Klasik Türk Şiirinde “Neden Sonra” Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Şiirde ses ve ahenk açısından önem arz eden redif, anlam bakımından da beyitlerin birbiriyle olan ilgisini sağlar ve anlatımı kuvvetlendirir. Redif, klasik Türk şiirinde kafiyenin tamamlayıcısı ve zenginleştiricisidir. Bağlı bulundukları geleneğin içinde birçok kalıbı hazır bulan şairler, redif konusunda da hayli zengin bir mirasa sahiptirler. Çalışmamızda 14. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar yazılmış üç yüzün üzerinde divan ve mecmua taranmış ve ilk örneğine 17. yüzyılda rastlanan redifin toplamda 14 gazelde kullanıldığı belirlenmiştir. Tespit ettiğimiz redifler şu şekildedir: “[-den] sonra, ammâ neden sonra, bilür ammâ neden sonra.” Mevcut gazeller arasında redifi “[-den] sonra” şekliyle kullanan dokuz şair (Fehîm-i Kadîm, İshak-zâde Zuhûrî, Mezâkī, Şûhî Bengî-zâde, Vecîhî, Beylikçi İzzet Bey, Kânî, Kâtib-zâde Sâkıb, Mirzâ-zâde Mehmed Sâlim); “ammâ neden sonra” şekliyle kullanan dört şair (Ahmed Nâmî, Âşık Ömer, Hafız Mehmet Tahir Efendi, Benderli Cesârî); “bilür ammâ neden sonra” formuyla kullanan bir şair (Feyzî Efendi) tespit edilmiştir. Çalışmanın amacı, aynı redifi kullanan şairlerin birbirinden şekil ve içerik olarak ne kadar etkilediklerini veya etkilendiklerini ortaya koymaktır. Tarafımızdan tespit edilen gazeller şekil ve içerik açısından incelenmiş; klasik Türk şiiri geleneğinde hayıflandığı, özlemini çektiği veya vaktinin geçtiğini düşündüğü gibi durumlar hakkında beyitler üzerinden çıkarımlarda bulunulmuştur. Ayrıca şairlerin ruh hâllerinin daha iyi anlaşılabilmesi ve vaktinde elde edilemeyen mutluluğun nedeninin görülebilmesi için şairler, âşık/kul ilişkisi içinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada ayrıca tespit edilen gazellerin künye bilgileri ve matla beyitleri tablo halinde gösterilmiştir. Metin merkezli bu çalışmada redifi esas alan bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. 

Keywords

References

  1. Akkaya, Z. (1959) Vecîhî ve eseri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 17/3-4 (1959), 533-560. https://izlik.org/JA94LE92EJ.
  2. Akkuş, Y. (2010). Benderli Cesârî’nin (ölüm: 1829) divanı ve divançesi inceleme-tenkitli metin. (Yayın No. 277558) [Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  3. Akün, Ö. F. (1994). “Divan edebiyatı”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 9/ 389-427. TDV Yayınları.
  4. Aslantaş, G. (1994). Vecîhî hayatı, eserleri ve divanı’nın tenkidli metni. (Yayın No. 30456) [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  5. Atacan, M. (2014). Hafız Mehmet Tahir Efendi divanı (inceleme metin). (Yayın No. 377964) [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  6. Aydın, M. (2018). Mirzâzâde Mehmed Sâlim divanı sözlüğü. (Yayın No. 506814) [Doktora Tezi, Adıyaman Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  7. Beyatlı, Y. K. (1990). Edebiyata dair. İstanbul Fetih Cemiyeti.
  8. Çiçek, Ö. R. (2025). Derviş Vâsıf mecmuası ile 19. yüzyılda tasavvuf. (Yayın No. 121212313) [Yüksek Lisans Tezi, Boğaziçi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Classical Turkish Literature of Ottoman Field

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 23, 2026

Submission Date

July 14, 2026

Acceptance Date

August 20, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 23

APA
Balcı, O. (2026). Klasik Türk Şiirinde “Neden Sonra” Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 23, 1095-1131. https://doi.org/10.47994/usbad.1993932
AMA
1.Balcı O. Klasik Türk Şiirinde “Neden Sonra” Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;(23):1095-1131. doi:10.47994/usbad.1993932
Chicago
Balcı, Orhan. 2026. “Klasik Türk Şiirinde ‘Neden Sonra’ Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, nos. 23: 1095-1131. https://doi.org/10.47994/usbad.1993932.
EndNote
Balcı O (September 1, 2026) Klasik Türk Şiirinde “Neden Sonra” Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 23 1095–1131.
IEEE
[1]O. Balcı, “Klasik Türk Şiirinde ‘Neden Sonra’ Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme”, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 23, pp. 1095–1131, Sept. 2026, doi: 10.47994/usbad.1993932.
ISNAD
Balcı, Orhan. “Klasik Türk Şiirinde ‘Neden Sonra’ Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 23 (September 1, 2026): 1095-1131. https://doi.org/10.47994/usbad.1993932.
JAMA
1.Balcı O. Klasik Türk Şiirinde “Neden Sonra” Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026;:1095–1131.
MLA
Balcı, Orhan. “Klasik Türk Şiirinde ‘Neden Sonra’ Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, no. 23, Sept. 2026, pp. 1095-31, doi:10.47994/usbad.1993932.
Vancouver
1.Orhan Balcı. Klasik Türk Şiirinde “Neden Sonra” Redifli Gazeller Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi. 2026 Sep. 1;(23):1095-131. doi:10.47994/usbad.1993932

16494  16495  16496  16503  16570 16633  16823  16824 17564 19288 2273022803 23495  30847 24896 24899 24900  24902 24903 24904     

35540 24915  34832  25002

International Journal of Social Sciences Academy USBAD, Inonu University Faculty of Education Department of Turkish and Social Sciences Education Campus Battalgazi / MALATYA, Phone: 0533 5438933, https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad -- sdurukoglu@gmail.com -- usbaddergi@gmail.com