Research Article

Fosforlu ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi

Volume: 31 April 29, 2026
TR EN

Fosforlu ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi

Abstract

Van yöresi kireçli topraklarında olduğu gibi Türkiye tarım topraklarının büyük bölümünde fosforlu gübre yarayışlılığının düşük olması bitkisel üretim açısından önemli bir problemdir. Bu araştırmanın amacı, kimyasal fosforlu gübre ve organik gübrenin (ahır gübresi) ayrı ayrı ve kombinasyon halinde uygulanmasının Van yöresi kireçli topraklarında mısır bitkisinin verim, fosfor kullanım özellikleri ve toprakta fosfor yarayışlılığına etkilerini karşılaştırmaktır. Tarla denemesi olarak yürütülen araştırmada kimyasal fosforlu gübre 30 gün süreyle ahır gübresi ile inkübasyona tabi tutulduktan sonra deneme toprağına uygulanmıştır. Araştırma tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Fosforlu gübre, 0 ve 10 kg P2O5 da-1 şeklinde iki dozda ve ahır gübresi 0, 500, 1000 ve 2000 kg da-1 düzeylerinde 4 dozda uygulanmıştır. Deneme planına uygun olarak, 2 × 4 = 8 konu kombinasyonu denenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, fosforlu gübre ve ahır gübresi uygulamaları mısır bitkisinin verim, bitki gelişimi, bitki fosfor konsantrasyonu, fosfor alımı ve toprakta yarayışlı fosfor konsantrasyonunda kontrole göre önemli artışlar oluşturmuştur. Fosfor kullanım etkinliği fosforlu gübre ile azalırken, ahır gübresi uygulamaları ile artmıştır. Fosforlu gübre ve ahır gübresinin birlikte uygulandığı parsellerde (10 kg P2O5 da-1 + 500 kg ahır gübresi da-1) kuru ot verimi kontrole göre %43 ve sadece fosforlu gübre verilmesi durumuna göre %29 artmıştır. Fosforlu gübre ve ahır gübresinin ayrı ayrı veya birlikte uygulanması karşılaştırıldığında, silaj verimi, kuru ot verimi, bitki boyu, koçan sayısı, sap çapı, bitki fosfor alımı ve toprakta yarayışlı fosfor konsantrasyonu kriterleri için birlikte uygulamanın daha büyük bir artış oluşturduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, kimyasal fosforlu gübre ve ahır gübresinin birlikte toprağa verilmesinin Van Ekolojik koşullarında, mısır bitkisinde verim, fosfor kullanım etkinliği ve toprakta fosfor yarayışlılığını artırmak için faydalı bir yöntem olduğunu göstermektedir.

Keywords

Kimyasal fosforlu gübre, Ahır gübresi, Mısır, Kireçli toprak, Fosfor yarayışlılığı

Supporting Institution

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı

Project Number

FYL-2022-10324

Ethical Statement

İnsan veya hayvanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığından bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Thanks

Çalışma Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Başkanlığı tarafından FYL-2022-10324 nolu yüksek lisans tez projesi olarak desteklenmiştir. Katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

References

  1. Akhtar, M., Ikram, W., Mahmood, T., Yousef, S., Gillani, S.M.W., & Ejaz, A. (2020). Improwing soil phosphorus supply and wheat yield with manure amended phosphate fertilizer. Experimental Agriculture, 56, 48-58. https://doi.org/10.1017/S0014479719000097.
  2. Anonim, (2023). Tarım ve Orman Bakanlığı. Yıllar Bazında Kimyevi Gübre Tüketim ve Üretimi. Erişim Tarihi: 27.02.2024. http://www. Tarimorman.gov.tr/istatistikler
  3. Anonim, (2024). Meteoroloji Genel Müdürlüğü. Erişim Tarihi: 24.03.2024. https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/iklim-verileri.aspx
  4. Arslan, M. (2016). Silajlık mısır yetiştiriciliğinde organik gübre kullanımının verim ve bazı verim özelliklerine etkisi. Research Journal of Agricultural Sciences, 9(2), 37-41.
  5. Aye, T.M., Hedley, M.J., Loganathan, P., Lefroy, R.B.D., & Bolan, N.S. (2009). Effect of organic and inorganic phosphate fertilizers and their combination on maize yield and phosphorus availability in a Yellow Earth in Myanmar. Nutrient Cycling in Agroecosystems, 83, 111-123. https://doi.org/10.1007/s10705.008.9203.1 .
  6. Azeem, K., Khan, A., Naz, F., Ilyas, M., Azeem, I., Anwar, F., & Ahmad, W. (2018). The impact of different P fertilizer source on growth yield and yield component of maize varieties. Agricultural Research and Technology, 13(3), 1-5. https://doi.org/10.19080/ARTOAJ.2018.13.555881
  7. Bozkurt, M.A., Yarılgaç, T.,& Yazıcı, A. (2010). The use of sewage sludge as an organic matter source in apple trees. Polish Journal of Environmental Studies, 19(2), 267-274.
  8. Bünemann, E.K., Smithson, P.C., Jama, B., & Frossard E., Oberson, A. (2004). Maize productivity and nutrient dynamics in maize fallow rotationsin Western Kenya. Plant and Soil, 264, 195-208. https://doi.org/10.1023/B:PLSO.0000047749.43017.fd.
  9. Chng, H.Y., Ahmed, O.H.,& Majid, M.A. (2016). Improving phosphorus availability nutrient uptake and dry matter production of zea mays L. On a tropical acid soil using poultry manure biochar and pineapple leaves compost. Experimental Agriculture, 52(3), 447-465. https://doi.org/10.1017/S0014479715000204.
  10. Çelebi, R., Çelen, A.S., Çelebi, Ş.Z.,& Şahar, A.K. (2010). Farklı azot ve fosfor dozlarının mısırın silaj verimi ve kalitesine etkisi. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 24(4), 16-24.
APA
Tatar, Ö., & Bozkurt, M. A. (2026). Fosforlu ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 31, 32-43. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1789466
AMA
1.Tatar Ö, Bozkurt MA. Fosforlu ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi. YYU JINAS. 2026;31:32-43. doi:10.53433/yyufbed.1789466
Chicago
Tatar, Özgür, and Mehmet Ali Bozkurt. 2026. “Fosforlu Ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim Ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (April): 32-43. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1789466.
EndNote
Tatar Ö, Bozkurt MA (April 1, 2026) Fosforlu ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 32–43.
IEEE
[1]Ö. Tatar and M. A. Bozkurt, “Fosforlu ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi”, YYU JINAS, vol. 31, pp. 32–43, Apr. 2026, doi: 10.53433/yyufbed.1789466.
ISNAD
Tatar, Özgür - Bozkurt, Mehmet Ali. “Fosforlu Ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim Ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (April 1, 2026): 32-43. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1789466.
JAMA
1.Tatar Ö, Bozkurt MA. Fosforlu ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi. YYU JINAS. 2026;31:32–43.
MLA
Tatar, Özgür, and Mehmet Ali Bozkurt. “Fosforlu Ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim Ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 31, Apr. 2026, pp. 32-43, doi:10.53433/yyufbed.1789466.
Vancouver
1.Özgür Tatar, Mehmet Ali Bozkurt. Fosforlu ve Organik Gübrenin Birlikte Uygulanmasının Mısır Bitkisinde Verim ve Fosfor Kullanım Etkinliğine Etkisi. YYU JINAS. 2026 Apr. 1;31:32-43. doi:10.53433/yyufbed.1789466