Year 2019, Volume 4, Issue 1, Pages 25 - 43 2019-06-30

The Reflection of Servet-i Fünun as a Logocentric Project to Mai ve Siyah: The Language Striving and The Gender of Modernity in Mai ve Siyah
Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti

Bilge Ulusman [1]

21 37

Literary histories, which focus on the binary opposition of East and West, and regard the ontological crises of Ottoman intellectuals as an oedipal complex, fail to notice the linguistic striving of Servet-i Fünun writers. In fact, the demand for transformation of the writers, who take the power of transgression of modernity, would not regard as independent from the transformation period of modern individual. It is possible to read the linguistic striving in the “Musahabe-i Edebiye” columns as a manifestation of the idea that language is a living thing in opposition to the bases of Arabian rhetoric. The agency which is developed with the modernity, motivates the author to use her/his own experience, compositions and language. Servet-i Fünun writers prefer to use modern imagery, which is a transgression of conventional usings in language, because the idea of find out the ruleless expression of the experienced emotion or opinion has become crucial. However, this transformation and linguistic striving have been told us focusing on only the male writers or male subjects. This study aims to show the linguistic striving and gender of the modern agency throughout the logocentric crises in Mai ve Siyah and “Musahabe-i Edebiye” columns in the journal of Servet-i Fünun, with the intent of an alternative reading to the conventional literary histories. 

Tanzimat sonrası modernleşme sürecini, yalnızca Doğu-Batı çatışması varsayımına odaklanarak okuyan ve son dönem Osmanlı entelektüelinin ontolojik krizini bir ödipal kompleks olarak yorumlayan edebiyat tarihleri, Servet-i Fünun edebiyatının dilsel arayışlarını ıskalar. Oysa konvansiyonları ihlal etmenin yıkıcı ve yapıcı gücünü moderniteden alan yazarların dilde dönüşüm talebi, moderniteyi deneyimleyen bireyin dönüşüm sürecinden bağımsız düşünülemez. Servet-i Fünun’un “Musahabe-i Edebiye” sütunlarındaki dilsel arayış, Arap belagatinin yok saydığı, dilin canlı bir varlık olduğu gerçeğinin ilanı olarak okunabilir. Modernite deneyimiyle birlikte gelişen faillik algısı, bir birey olarak yazarı da kendi deneyimleri,  kendi terkipleri, kendi dili ile konuşmaya itecektir. Servet-i Fünun’da modern imge kullanımı, yani dilin mevcut konvansiyonlarını ihlal ederek, yaşanan hissin ve fikrin dildeki kaidesiz karşılığını yaratmak önem kazanır. Ne var ki moderniteyle deneyim edilen bu dönüşüm ve dilsel arayış, yalnızca modernleşen erkek yazar/özneler odağında anlatılagelmiştir. Bu çalışma, mevcut edebiyat tarihlerine bir alternatif okuma sunmak amacıyla, Servet-i Fünun dergisinin “Musahabe-i Edebiye” köşesinde yayınlanmış, logosantrizm kavramıyla birlikte okunabilecek yazılara ve Mai ve Siyah’ta bu logosantrik krizin izdüşümlerine bakarak, bu metinlerdeki modern öznenin dilsel krizine ve cinsiyetine odaklanacaktır.

  • Adak, Hülya (2006). “Biyografide Toplumsal Cinsiyet: Ahmet Mithat ya da Bir Osmanlı Erkek Yazarın Kanonlaşması”, Merhaba Ey Muharrir içinde. (Haz. N. Esen ve E. Köroğlu). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
  • Adorno, Theodor ve Horkheimer, Max (2010). Diyalektiği. İstanbul: Kabalcı.
  • Akün, Ömer Faruk (1977). “Tanzimat Edebiyatı Sözü Ne Dereceye Kadar Doğrudur?” I-II. Kubbealtı Akademi Mecmuası, Sayı 2 ve 3 (Nisan 1977 ve Temmuz 1977), ss. 15-37 ve 22-39.
  • Berman, Marshall (2016). Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor. İstanbul: İletişim.
  • Crary, Jonathan (2004). Gözlemcinin Teknikleri. 19. Yüzyılda Görme ve Modernite. İstanbul: Metis.
  • Culler, Jonathan (1997). Literary Theory: A Very Short İntroduction. New York: Oxford University Press.
  • Enginün, İnci (2009). Yeni Türk Edebiyatı: Tanzimat’tan Cumhuriyete. İstanbul: Dergah.
  • Felski, Rita (1995). The Gender of Modernity. Cambridge: Harward University Press.
  • Gay, Peter (2008). Modernism: The Lure of Heresy. London: Norton Company.
  • Gökçek, Fazıl (2007). Bir Tartışmanın Hikayesi: Dekadanlar. İstanbul: Dergah.
  • Greenblatt, Stephan (2010). Cultural Mobility: A Manifesto. Cambridge, UK; New York: Cambridge University Press.
  • Harrison, Michael. “Logocentrism”. online erişim için: https://lucian.uchicago.edu/blogs/mediatheory/keywords/logocentism/ (10. 01. 2018)
  • Kansu, Aykut (2001). Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Tanzimat ve Meşrutiyetin Birikimi. İstanbul: İletişim.
  • Koçak, Orhan (1996). “Kaptırılmış İdeal: Mai ve Siyah Üzerine Psikanalitik Bir Deneme”, Toplum ve Bilim. Sayı 70.
  • Kula, Onur Bilge (2012). Dil Felsefesi, Edebiyat Kuramı II, İstanbul: İş Bankası, s. 14.
  • Mitchell, Timothy (2000). The Stage of Modernity. London: University of Minnesotta Press.
  • Moran, Berna (1983). Türk Edebiyatına Eleştirel Bir Bakış 1, İstanbul: İletişim.
  • Parla, Jale (1993). Babalar ve Oğullar: Tanzimat Romanının Epistemolojik Temelleri. İstanbul: İletişim.
  • Parlatır, İsmail (1987). Tevfik Fikret: Dil ve Edebiyat Yazıları. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Saussere, Ferdinand De (2014). Genel Dilbilim Yazıları. İstanbul: İthaki.
  • Saygılıgil, Feryal (2017). Kadınlar Hep Vardı, Ankara: Dipnot.
  • Uysal, Zeynep (2014). Metruk Ev: Halit Ziya Romanında Modern Osmanlı Bireyi. İstanbul: İletişim.
Primary Language tr
Subjects Literature
Published Date 2019/1
Journal Section Makaleler
Authors

Orcid: 0000-0002-7008-0638
Author: Bilge Ulusman (Primary Author)
Institution: MALTEPE ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: June 30, 2019

Bibtex @research article { soylemdergi529503, journal = {Söylem Filoloji Dergisi}, issn = {}, eissn = {2548-0502}, address = {Yusuf ÇETİN}, year = {2019}, volume = {4}, pages = {25 - 43}, doi = {10.29110/soylemdergi.529503}, title = {Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti}, key = {cite}, author = {Ulusman, Bilge} }
APA Ulusman, B . (2019). Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti. Söylem Filoloji Dergisi, 4 (1), 25-43. DOI: 10.29110/soylemdergi.529503
MLA Ulusman, B . "Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti". Söylem Filoloji Dergisi 4 (2019): 25-43 <http://dergipark.org.tr/soylemdergi/issue/46632/529503>
Chicago Ulusman, B . "Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti". Söylem Filoloji Dergisi 4 (2019): 25-43
RIS TY - JOUR T1 - Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti AU - Bilge Ulusman Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.29110/soylemdergi.529503 DO - 10.29110/soylemdergi.529503 T2 - Söylem Filoloji Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 25 EP - 43 VL - 4 IS - 1 SN - -2548-0502 M3 - doi: 10.29110/soylemdergi.529503 UR - https://doi.org/10.29110/soylemdergi.529503 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Söylem Journal of Philology Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti %A Bilge Ulusman %T Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti %D 2019 %J Söylem Filoloji Dergisi %P -2548-0502 %V 4 %N 1 %R doi: 10.29110/soylemdergi.529503 %U 10.29110/soylemdergi.529503
ISNAD Ulusman, Bilge . "Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti". Söylem Filoloji Dergisi 4 / 1 (June 2019): 25-43. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.529503
AMA Ulusman B . Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti. SJF. 2019; 4(1): 25-43.
Vancouver Ulusman B . Logosantrik Bir Dil Projesi Olarak Servet-i Fünun’un Mai ve Siyah’taki Tezahürleri: Mai ve Siyah’ta Dil Arayışı ve Modernitenin Cinsiyeti. Söylem Filoloji Dergisi. 2019; 4(1): 43-25.