Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. Sınıf Matematik Ders Kitabının Matematiksel İlişkilendirme Açısından İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin 2024-2025 eğitim-öğretim yılı itibarıyla ilk kez uygulanmaya başlandığı dönemde, okullarda kullanılan 5. sınıf ders kitabının matematiksel ilişkilendirme modelinin gerçek hayatla ilişkilendirme boyutu açısından analiz edilerek değerlendirilmesidir. Araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmış olup, ele alınan etkinlik, örnek ve problemler Gainsburg’un (2008) kategorileri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde geliştirilen öğretim materyalleri için matematiksel ilişkilendirme alanında bazı olumlu gelişmeler gösterdiği söylenebilir ancak matematik kitabında yapılan ilişkilendirmelerin özellikle belirli alt kategorilerde yoğunlaştığı, diğer kategorilerin ise kitapta yeterince temsil edilmediği görülmüştür. Ancak genel olarak değerlendirildiğinde, bu tür modellere daha fazla yer verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Matematik ders kitaplarının özellikle çeşitlilik ve derinlik bakımından daha da geliştirilmesi gerektiği açıktır. Özellikle, ders kitaplarında daha fazla ve farklı ilişkilendirme türlerinin yer alması, öğrencilerin sadece matematiksel kavramları öğrenmelerine değil, aynı zamanda bu kavramları çeşitli bağlamlarda kullanabilme yetilerini de güçlendirecektir.

Anahtar Kelimeler

• Matematik Eğitimi
• Ders Kitabı
• Maarif Model
• İlişkilendirme

Analysis of Türkiye Century Maarif Model 5th Grade Mathematics Textbook in Terms of Mathematical Association

Öz

This study aims to analyze and evaluate the mathematical connections model of the 5th-grade textbook used in schools when the Turkish Century Education Model was first implemented in the 2024-2025 academic year regarding, its connection with real life. The document analysis method was used in the research, and the activities, examples, and problems discussed were analyzed using Gainsbourg’s (2008) categories. According to the results of the research, it can be said that the teaching materials developed within the framework of the Turkish Century Education Model showed some positive developments in the field of mathematical connections. On the other hand, it was observed that the connections made in the mathematics book were concentrated in specific subcategories, and other categories were not sufficiently represented in the book. However, when evaluated in general, it was concluded that more space should be given to such models. It is clear that mathematics textbooks need to be further developed, especially in terms of variety and depth. In particular, including more and different types of connections in textbooks will not only help students learn mathematical concepts but will also strengthen their ability to use these concepts in various contexts.

Anahtar Kelimeler

• Mathematics Education
• Textbook
• Maarif Model
• Association

Kaynakça

1. Bingölbali, E., & Bingölbali, F. (2020). Divergent thinking and convergent thinking: Are they promoted in mathematics textbooks? International Journal of Contemporary Educational Research, 7(1), 240-252. https://doi.org/10.33200/ijcer.689555
2. Bingölbali, F. (2017). Matematik öğretmenlerinin ders kitaplarını okuma yeterliklerinin incelenmesi ve bir mesleki gelişim programı önerisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
3. Bingölbali, E., ve Özdiner, M. (2022). İlkokul ve Ortaokul Matematik Ders Kitabı Etkinliklerinin Gerçek Hayatla İlişkilendirme Açısından İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 45-65. https://doi.org/10.32709/akusosbil.885878
4. Blum W., & Leiß, D. (2007). How do Students and Teachers Deal with Modelling Problems? In Mathematical modelling: Education, engineering and economics-ICTMA 12. Eds. Haines C.,, Galbraith, P., Blum, W., & Khan, S. (pp. 222-231), Elsevier.
5. Boaler, J. (1993). Encouraging the transfer of ‘school’ mathematics to the ‘real world’ through the integration of process and content, context and culture. Educational Studies in Mathematics, 25(4), 341-373. https://doi.org/10.1007/BF01273906
6. Chapman, O. (2012). Challenges in mathematics teacher education. Journal of Mathematics Teacher Education, 15(4), 263-270. https://doi.org/10.1007/s10857-012-9223-2
7. Cırık, İ., ve Akpolat, T. S. (2024). Abdüktif Düşünmenin K12 Beceri Geliştirme Sürecindeki Rolü: Matematik Dersi Örneği. Milli Eğitim Dergisi, 53(241), 519-542. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1308508
8. Coşkun, M. (2013). Matematik derslerinde ilişkilendirmeye ne ölçüde yer verilmektedir?: Sınıf içi uygulamalarından örnekler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] Gaziantep Üniversitesi.

9. Çobanoğlu, R., ve Yıldırım, A. (2021). Türkiye’de program geliştirme çalışmaları: Cumhuriyet’in ilanından günümüze tarihsel bir analiz. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 810-830. https://doi.org/10.37217/tebd.912329
10. Dilegelen, Y. (2018). 5. sınıf matematik ders kitaplarının ilişkilendirme becerisi açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
11. Dreher, A., Kuntze, S., & Lerman, S. (2016). Why use multiple representations in the mathematics classroom? Views of English and German preservice teachers. International Journal of Science and Mathematics Education, 14(2),363-382. https://doi.org/10.1007/s10763-015-9633-6
12. Duyul, S., Duyul, Y., Kesman, M., ve Kesman, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Konusunda Öğretmen Görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(3), 20262-20262. https://uleder.com/index.php/uleder/article/view/562
13. Dündar, T., ve Ezentaş, R. (2020). Ortaokul Öğrencilerinin Günlük Hayat Tecrübelerinin Bağlamsal Problem Çözümüne Yansımaları. Fen Matematik Girişimcilik Ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 3(1), 10-24. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1096881
14. Eli, J. A, Mohr-Schroeder, M. J., & Lee, C. W. (2013). Mathematical connections and their relationship to mathematics knowledge for teaching geometry. School Science and Mathematics, 113(3), 120–134. https://doi.org/10.1111/ssm.12009
15. Fan, L., Zhu, Y., & Miao, Z. (2013). Textbook research in mathematics education: development status and directions. ZDM, 45(5), 633-646. https://doi.org/10.1007/s11858-013-0539-x
16. Gainsburg, J. (2008). Real-world connections in secondary mathematics teaching. Journal of Mathematics Teacher Education, 11(3), 199-219. https://doi.org/10.1007/s10857-007-9070-8
17. Garcia, J., & Dolores, C. (2017). Intra-Mathematical connections made by high school students in performing calculus tasks. International Journal of Mathematical Education, 49(2), 227-252. https://doi.org/10.1080/0020739X.2017.1355994
18. Gravemeijer, K., & Doorman, M. (1999). Context problems in realistic mathematics education: A calculus course as an example. Educational Studies in Mathematics, 39(1-3), 111-129. https://doi.org/10.1023/A:1003749919816
19. Gueudet, G., Pepin, B., Restrepo, A., Sabra, H., & Trouche, L. (2018). E-textbooks and connectivity: proposing an analytical framework. International Journal of Science and Mathematics Education, 16(3), 539-558. https://doi.org/10.1007/s10763-016-9782-2
20. Güder, Y., ve Tutak, T. (2012). İlköğretim 5. Sınıf Öğretmenlerinin Matematik Ders Kitabı Hakkındaki Görüş ve Düşünceleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2012), 16-28. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/786958
21. Güzel, D., ve Şimşek, A. (2014). Milli Eğitim Şûralarında Ders Kitapları. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(23), 172-216.
22. Kieran, C., Doorman, M., & Ohtani, M. (2015). Frameworks and principles for task design. In Task design in mathematics education: An ICMI study 22 (pp. 19-81). Cham: Springer International Publishing.
23. Kilpatrick, J., Swafford, J., & Findell, B. (2001). Adding it up: Helping children learn mathematics. Washington: National Academy Press.
24. Kuzu, O., Göçer, V., ve Akçay, A. O. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında ilkokul matematik dersi öğretim programının incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 41, 640-667. https://zenodo.org/record/13337757.
25. Lappan, G., & Phillips, E. (2009). Challenges in US mathematics education through a curriculum developer lens. Educational Designer, 1(3), 1-19.
26. Lee, J. E. (2012). Prospective elementary teachers’ perceptions of real-life connections reflected in posing and evaluating story problems. Journal of Mathematics Teacher Education, 15(6), 429-452. https://doi.org/10.1007/s10857-012-9220-5.
27. Little, J. (2019). Connecting mathematics with science to enhance student achievement—A position paper [Oral presentation]. Proceedings of the 42nd annual conference of the Mathematics Education Research Group of Australasia, Perth.
28. MEB. (2018). Matematik dersi öğretim programı. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
29. MEB. (2023). K12 beceriler çerçevesi Türkiye bütüncül modeli. Millî Eğitim Bakanlığı.
30. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
31. NCTM. (2000). Principles and standards for school mathematics. Reston, VA: The National Council of Teachers of Mathematics.
32. OECD. (2018). PISA 2018 Assessment and analytical framework. Paris: OECD Publishing.
33. Özdiner, M. (2021). İlkokul ve ortaokul matematik ders kitaplarındaki etkinliklerin matematiksel ilişkilendirme becerisi açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] Afyon Kocatepe Üniversitesi.
34. Özgeldi, M., & Osmanoğlu, A. (2017). Connecting Mathematics to Real Life: An Investigation on How Prospective Secondary Mathematics Teachers Build Real Life Connections. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 8(3), 438-458. https://doi.org/10.16949/turkbilmat.298081.
35. Pepin, B., ve Haggarty, L. (2007). Making connections and seeking understanding: mathematical tasks in English, French And German textbooks. [Oral presentation] AERA, Chicago.
36. Remillard, J. T. (2011). Modes of engagement: Understanding teachers’ transactions with mathematics curriculum resources. In G. Gueudet, B. Pepin, & L. Trouche (Eds.), From text to ‘lived’ resources: Mathematics curriculum materials and teacher development (pp. 105-122). Springer.
37. Schmidt, W. H. (2012). Measuring content through textbooks: The cumulative effect of middle school tracking. In G. Gueudet, B. Pepin, & L. Trouche (Eds.), From text to ‘lived’ resources: Mathematics curriculum materials and teacher development (pp. 143–160). Springer.
38. Tartan, Y. Ş., ve Erşen, Z. B. (2024). Ortaokul Matematik Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Matematiksel İlişkilendirme Becerisi Açısından İncelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34(2), 677-689. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1299586
39. Ünal, H. K. (2023). Ortaokul ders kitaplarında matematiksel ilişkilendirme boyutlarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] Pamukkale Üniversitesi.
40. Yeşildere, S., & Türnüklü, E. B. (2007). Examination of students’ mathematical thinking and reasoning processes. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 40(1), 181-213. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000156