Prospective Teachers' Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions

Özge Canoğulları

doi:10.22466/acusbd.1943173

TR EN

Öğretmen Adaylarının Yapay Zekaya Karşı Tutumları, Yapay Zekayı Kullanma Becerileri ve Mesleki Algıları

Öz

Bu çalışma, öğretmen adaylarının yapay zekaya (YZ) yönelik tutumlarını, YZ kullanımındaki yeterliliklerini ve YZ’nin eğitim üzerindeki etkilerine ilişkin görüşlerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Nitel ve nicel verilerin eşzamanlı olarak toplandığı yakınsak bir tasarım kullanılarak karma yöntem yaklaşımı uygulanmıştır. Nicel veriler, Türkiye’deki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 432 öğretmen adayından, geçerliliği kanıtlanmış tutum ve yeterlilik ölçekleri aracılığıyla elde edilmiştir. Nitel veriler, açık uçlu sorular yoluyla toplanmış ve içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, YZ’ye yönelik tutumlar ile YZ kullanım yeterlilikleri arasında anlamlı bir pozitif ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Cinsiyet ve bölüm bazında anlamlı farklılıklar bulunurken, sınıf seviyeleri arasında herhangi bir farklılık gözlemlenmemiştir. Nitel bulgular, öğretmen adaylarının YZ’yi öğretim verimliliğini artıran destekleyici bir araç olarak algıladıklarını ancak aşırı bağımlılık, etik sorunlar ve eleştirel düşünme üzerindeki potansiyel olumsuz etkiler konusunda endişelerini dile getirdiklerini göstermiştir. Sonuçlar, öğretmen eğitimi programlarının YZ ile ilgili yetkinliklerle uyumlu hale getirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. YZ odaklı pedagojik ve etik eğitimin, öğretmen eğitimi müfredatına ve yükseköğretim politikalarına sistematik olarak entegre edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışma protokolü, Artvin Çoruh Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Etik Değerlendirme Kurulu tarafından onaylanmıştır (No: E-18457941-050.99-20903615/15.01.2026). Çalışma, 1964 Helsinki Bildirgesi’nde belirtilen etik standartlara ve bu bildirgenin sonraki güncellemelerine uygun olarak yürütülmüştür.

Prospective Teachers' Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions

Öz

This study aims to examine pre-service teachers’ attitudes toward artificial intelligence (AI), their competencies in using AI, and their views on its educational implications. The study adopted a convergent mixed-methods design, where quantitative and qualitative data were gathered at the same time. The quantitative component included 432 pre-service teachers from a state university in Türkiye and was conducted using validated scales measuring attitudes and competencies. For the qualitative component, participants responded to open-ended questions, and their answers were examined through content analysis. The findings revealed a significant positive relationship between attitudes toward AI and AI usage competencies. Significant differences were found by gender and department, whereas no differences were observed across grade levels. Qualitative findings indicated that pre-service teachers perceive AI as a supportive tool that enhances instructional efficiency, while also expressing concerns about overreliance, ethical issues, and potential negative effects on critical thinking. The findings highlight the need to align teacher education programs with AI-related competencies. It is recommended that AI-focused pedagogical and ethical training be systematically integrated into teacher education curricula and higher education policies.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

The study protocol has been approved by Artvin Çoruh University Scientific Research and Ethical Review Board (No: E-18457941-050.99-20903615/15.01.2026). The study was performed in accordance with the ethical standards laid down in the 1964 Declaration of Helsinki and its following updates.

Kaynakça

Akgün, İ., Hiğde, E., Enön, M., & Aktamış, H. (2025). Fen bilgisi ve matematik öğretmen adaylarının yapay zekaya yönelik okuryazarlık, tutum ve kaygı düzeylerinin demografik değişkenler açısından incelenmesi. ADU Journal of Science and Engineering, 2(2), 22-32.
Algerafi, M. A. M., Zhou, Y., Alfadda, H., & Wijaya, T. T. (2023). Understanding the factors influencing higher education students’ intention to adopt artificial intelligence-based robots. IEEE Access, 11, 98734–98749. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2023.3314499
Arslan, N., Esin, K., & Ayyıldız, F. (2025). A validity and reliability study of the artificial intelligence attitude scale (AIAS-4) and its relationship with social media addiction and eating behaviors in turkish adults. BMC Public Health, 25(1), 1244. https://doi.org/10.1186/s12889-025-22507-8
Arslankara, V. B., & Usta, E. (2024). Generative artificial intelligence as a lifelong learning self-efficacy: Usage and competence scale. Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 6(2), 288-302. http://doi.org/10.51535/tell.1489304
Balasa, K. A., Hiedie Dumagay, A., Alieto, E. O., & González Vallejo, R. (2025). Gender and age dynamics in future educators' attitudes toward AI integration in education: A sample from state-managed universities in Zamboanga Peninsula, Philippines. Seminars in Medical Writing and Education, 4, 668. https://doi.org/10.56294/mw2025668
Banaz, E., & Demirel, O. (2024). Investigation of artificial intelligence literacy of prospective Turkish teachers according to different variables. The Journal of Buca Faculty of Education, 60, 1516-1529.
Banaz, E., & Maden, S. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Trakya Journal of Education, 14(2), 1173-1180. https://doi.org/10.24315/tred.1430419
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman Publishing.

Baum, A., & Trzcińska-Król, M. (2024). Students’ attitudes towards artificial intelligence and their digital competence. The New Educational Review, 142, 142-157. https://doi.org/10.15804/tner.2024.SI.5.09
Celik, I. (2023). Towards intelligent-TPACK: An empirical study on teachers’ professional knowledge to ethically integrate artificial intelligence (AI)-based tools into education. Computers in Human Behavior, 138, 107468. https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107468
Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2017). Designing and conducting mixed methods research. SAGE Publications.
Cukurova, M., Suraworachet, W., Zhou, Q., & Bulathwela, S. (2025). Towards synergistic teacher-AI interactions with generative artificial intelligence. arXiv preprint arXiv:2511.19580.
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340.
Demir, U., & Çelebi, C. (2025). Sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Necmettin Erbakan University Ereğli Faculty of Education Journal, 7 (Special Issue),142-166. https://doi.org/10.51119/ereegf.2025.141
Derinalp, P., & Halife, M. (2025). Pre-service English as a foreign language teachers’ attitude toward artificial intelligence. Journal of Theoretical Educational Science, 18(3), 611-631. http://doi.org/10.30831/akukeg.1644354
Elçiçek, M. (2024). A study on students' artificial intelligence (AI) literacy. Journal of Information and Communication Technologies, 6(1), 24-35. https://doi.org/10.53694/bited.1460106
Galindo-Domínguez, H., Delgado, N., Campo, L., & Losada, D. (2024). Relationship between teachers’ digital competence and attitudes towards artificial intelligence in education. International Journal of Educational Research, 126, 102381. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2024.102381
Grassini, S. (2023). Development and validation of the AI attitude scale (AIAS-4): A brief measure of general attitude toward artificial intelligence. Frontiers in Psychology, 14, 1191628. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1191628
Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.
Li, W., Li, K., & Wu, D. (2025). AI in higher education: A survey-based empirical study on applications and student expectations. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 21(1), Article 36.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
Luckin, R., & Holmes, W. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. Pearson Publications.
Mart, M., & Kaya, G. (2024). The examination of preschool teacher candidates’ attitudes towards artificial intelligence and their artificial intelligence literacy relationship. Edutech Research, 2(1), 91-109.
Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054.
Oğan, E. (2025). A study on artificial intelligence literacy of university students. Third Sector Social Economic Review, 60(3), 2670-2686. https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1565
Ouyang, F., & Jiao, P. (2021). Artificial intelligence in education: The three paradigms. Computers and Education: Artificial Intelligence, 2, 100020. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2021.100020
Ouyang, F., Zheng, L., & Jiao, P. (2022). Artificial intelligence in online higher education: A systematic review of empirical research from 2011 to 2020. Education and Information Technologies, 27(6), 7893-7925. https://doi.org/10.1007/s10639-022-10925-9
Salas-Pilco, S. Z., Xiao, K., & Hu, X. (2022). Artificial intelligence and learning analytics in teacher education: A systematic review. Education Sciences, 12(8), 569. https://doi.org/10.3390/educsci12080569
Sarikaya, B. & Kavan, N. (2024). An investigation of Turkish teacher candidates’ attitudes towards artificial intelligence. Electronic Journal of Education Sciences, 13(26), 191-203. https://doi.org/10.55605/ejedus.1550010
Schei, O. M., Møgelvang, A., & Ludvigsen, K. (2024). Perceptions and use of AI chatbots among students in higher education: A scoping review of empirical studies. Education Sciences, 14(9), 922. https://doi.org/10.3390/educsci14080922
Selwyn, N. (2019). Should robots replace teachers? AI and the future of education. John Wiley & Sons.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Zouhaier, S. (2023). The impact of artificial intelligence on higher education: An empirical study. European Journal of Educational Sciences, 10(1), 17-33. https://doi.org/10.19044/ejes.v10no1a17

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Araştırma, Bilim ve Teknoloji Politikası, Bilim ve Teknoloji Sosyolojisi ve Sosyal Bilimler, Eğitim Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özge Canoğulları ^*
0000-0003-2867-7948
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

2 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

3 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

22 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.22466/acusbd.1943173

IZ

https://izlik.org/JA79RN94EL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Canoğulları, Ö. (2026). Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1). https://doi.org/10.22466/acusbd.1943173

AMA

1.Canoğulları Ö. Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions. AÇÜ U Sos Bil Der. 2026;12(1). doi:10.22466/acusbd.1943173

Chicago

Canoğulları, Özge. 2026. “Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions”. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 12 (1). https://doi.org/10.22466/acusbd.1943173.

EndNote

Canoğulları Ö (01 Ağustos 2026) Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 12 1

IEEE

[1]Ö. Canoğulları, “Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions”, AÇÜ U Sos Bil Der, c. 12, sy 1, Ağu. 2026, doi: 10.22466/acusbd.1943173.

ISNAD

Canoğulları, Özge. “Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions”. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 12/1 (01 Ağustos 2026). https://doi.org/10.22466/acusbd.1943173.

JAMA

1.Canoğulları Ö. Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions. AÇÜ U Sos Bil Der. 2026;12. doi:10.22466/acusbd.1943173.

MLA

Canoğulları, Özge. “Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions”. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, c. 12, sy 1, Ağustos 2026, doi:10.22466/acusbd.1943173.

Vancouver

1.Özge Canoğulları. Prospective Teachers’ Attitudes Toward Artificial Intelligence, Their Competence in Using It, And Their Professional Perceptions. AÇÜ U Sos Bil Der. 01 Ağustos 2026;12(1). doi:10.22466/acusbd.1943173

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, sosyal ve beşerî bilimler alanında yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel niteliklere sahip çalışmaları sosyal bilimlerin bilgi birikimine katkıda bulunma amacıyla yayımlamaktadır.

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi (ISSN: 2458-8385) uluslararası standartlara uygun akademik bir dergidir. Dergi 2015 yılından itibaren basılı ve elektronik, 2017 Aralık sayısı ile birlikte sadece elektronik platformda bilimsel makaleleri yayımlamaktadır. Sosyal ve beşerî bilimlerin; tarih, sosyoloji, felsefe, edebiyat, coğrafya, spor yönetimi, rekreasyon, sanat tarihi, siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler, iktisat, işletme ve güzel sanatlar gibi birçok farklı disiplinleriyle ilgili yeni, ulusal ve uluslararası çalışmaları açık erişim mantığıyla paylaşmaktadır.

Hakem Değerlendirme Süreci

Dergiye gönderilen tüm makaleler öncelikle içerik, yöntem, dil kullanımı ve yazım kurallarına uygunluk gibi açılardan Editör/Editör yardımcıları ve Sekretarya ekibi tarafından bir ön incelemeye tabi tutulur. Ön inceleme sonucu uygun bulunan makaleler Editör/Editör Yardımcıları veya Alan Editörleri tarafından belirlenen ilgili makalenin kapsamı da gözetilerek alanında uzman iki hakeme gönderilir. Bu süreçte hakem ve yazar isimlerinin gizli tutulduğu çift-kör hakemlik sistemi uygulanmaktadır. Editörler ile yazarlar arasındaki tüm yazışmalar kullanıcı sayfası üzerinden yapılır.

İnceleme sonrasında hakemler makaleyi kabul edebilir, reddedebilir ya da düzeltme yapmalarını isteyebilirler. Hakem raporlarının olumlu olması durumunda makale yayım sürecine alınır. Hakem raporlarından birinin olumlu, diğerinin ise olumsuz olması halinde, makale üçüncü bir hakeme gönderilir. Makalenin yayımlanıp yayımlanmamasına ilişkin karar üçüncü hakemin değerlendirme sonucuna göre verilir.

Açık Erişim Politikası

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, bilimsel araştırmaları halka ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyerek, içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır.

Arşivleme

Dergimizin basılı hâli 2017 yılı sonuna kadar çeşitli kütüphanelerde, 2017 yılı Aralık sayısı itibariyle elektronik olarak indekslerde arşivlenmektedir. Derginin herhangi bir nedenle yayın hayatına veda etmesi durumunda da geçmişte yayımlanan yazılara bu sayfadan ulaşılabilecektir. Dergimiz kalıcı bir arşivleme sağlamak için kütüphaneler arasında dağıtılmış bir arşivleme sistemi oluşturmak amacıyla tasarlanan LOCKSS sistemini kullanır.

Etik Kurallar

Araştırmacılar, çalışmaları ile alakalı etik kurul onayı alır ve bunu yöntem bölümü ile makalenin sonunda(kurum ve sayı bilgisi ile birlikte) belirtir; olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalenin yöntem kısmında yer verir. Ayrıca araştırmacılar makale gönderimi ile birlikte telif hakkı devir formu, etik kurul onay formu ve çalışmanın benzerlik durumunu belirten raporu da eklerler. Etik Kurul Onayı gerektirmeyen çalışmalar için yazarlar beyan formu eden bir form doldururlar.

Genel Kurallar

Yayımlanmak üzere Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi’ne gönderilen çalışmalar, makale şablonuna (Araştırma makalesi, Derleme) uygun bir şekilde hazırlanmalıdır. Makalelerin türü (Araştırma, Derleme, Çeviri, Kitap Değerlendirmesi gibi) seçilerek yüklenmelidir.
Türkçe “Öz” ve İngilizce “Abstract” mutlaka bulunmalıdır. Türkçe Öz, ve Abstract en az 150, en fazla 200 kelime ve tek paragraf olmalıdır. Özetin altında en az 3, en çok 5 kelimeden oluşan anahtar kelimeler verilmelidir.
Çalışmada en az 3 tane jel kodu bulunmalıdır. JEL kodu (Journal of Economic Literature, https://www.aeaweb.org/econlit/jelCodes.php?view=jel) sınıflandırmasına göre yazılmalıdır.
Dergiye gönderilen çalışma öz, abstract, atıflar, kaynaklar ve ekler dâhil en fazla 10 bin kelime olmalı (en fazla 25 sayfa olmalı) ve çalışma Word olarak yüklenmelidir.
Türkçe hazırlanan çalışmalar için, çalışmanın sonuç kısmından sonra 750-1000 kelime aralığında İngilizce dilinde Genişletilmiş Özet (Extended Abstract) eklenmelidir.
Dergimize gönderilen çalışmaların değerlendirilme sürecinde kör hakemlik sistemi uygulandığından, dosya içinde/dosya adında yazarlara ilişkin herhangi bir bilgi bulunmamalıdır.
Benzerlik raporu yüklenmelidir (ithenticate programı kullanılmalıdır). Dergi, benzerlik oranı kaynakça hariç maksimum %20 olan çalışmaları kabul etmektedir. Ayrıca tek bir kaynaktan %5’ten fazla bir benzerlik oranına sahip bir çalışma kabul edilmemektedir.
Etik Kurul Onayı gerektiren çalışmalar için ilgili birimlerden Etik Kurul Onayı alınmış ve makalede belirtilmiş olması gerekmektedir. Ayrıca sisteme Etik Kurul Onay belgesi yüklenmelidir.
Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda, makalenin yöntem kısmında onayın hangi kurumdan alındığı belirtilmeli ve ilgili onayın tarih ve karar numarası mutlaka yazılmalıdır.
Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalar için, “Etik Kurul Onayı Gerekmediğine İlişkin Beyan Formu” doldurularak tüm yazarlar tarafından imzalanmalı ve sistemde “Etik Kurul Onayı” dosyası yerine yüklenmelidir.
Çalışmaların gönderiminde yazarların, aşağıda genel çerçevesi belirlenmiş olan yazım kurallarına dikkat etmeleri önem arz etmektedir.

Sayfa Yapısı ,Yazı Biçimi, Paragraf Yapısı ve Satır Aralığı

Sayfa boyutu A4 (Genişlik: 21 cm ve Yükseklik: 29,7 cm ) olmalıdır.
Sayfa yapısı; üst ve alt kenar boşlukları “2,5 cm”, sol kenar boşluğu “2,5 cm” ve sağ kenar boşluğu “2,5 cm ” olacak şekilde düzenlenmelidir.
Ana metin “Times New Roman” yazı karakteri, “12 Punto” ve 1,15 satır aralığı ile yazılmalıdır. Paragraflarda ilk satırlarda ve başlıklarda girinti ayarı 1 cm olarak ayarlanmalı ve paragraflar “iki yana yaslı” olarak düzenlenmelidir. Paragraflar önce 6 nk ve sonra 6 nk aralıklı olmalıdır. Dipnotlar 9 punto ile yazılmalıdır ( Kaynakça Times New Roman 10 punto ile yazılmalıdır).
Öz ve Abstract makale şablonuna uygun ilk sayfayı aşmamalıdır.

Yazar Bilgisi

Sisteme yüklenen çalışma hakemlere gönderileceğinden yazar ad, soyad ve kurum bilgileri yazılmamalıdır.
Çalışmanın yayımlanması için onay aldıktan sonra çalışma yüklenmeden önce çalışma başlığının altına yazılan Ad-Soyadın yanına dipnot verilerek ünvan, kurum, email ve Orcid bilgileri dipnotta (9 punto ile) yazılmalıdır.

Başlıklar (Bölüm Başlığı, Ana ve Alt Başlıklar)

Çalışmanın başlığı “Times New Roman” yazı karakteri ile “12 Punto” büyüklüğünde ve “kalın” olmalıdır. Çalışmanın başlığında yer alan her kelimenin ilk harfleri büyük olmalı ve başlık sayfanın ortasına yazılmalıdır.
Çalışmadaki ana ve alt başlıklar “Times New Roman” yazı karakteri ile “12 Punto” büyüklüğünde, her kelimenin ilk harfi büyük olacak şekilde “kalın” olmalıdır.
Başlıklarda girinti ayarı “1 cm” olacak şekilde “Sola Hizalı” olmalı ve 1.1., 1.2., 2.1. biçiminde numaralandırılmalıdır.
Giriş, Sonuç ve Kaynakça başlıklarının ilk harfleri büyük, “kalın” olmalı ve numaralandırılmamalıdır.

Giriş (Başlığın ilk harfi büyük ve kalın, aralık önce 6nk, sonra 6 nk, satır aralığı 1,15)

1. Başlık (Times New Roman, 12 punto, sola yaslı, ilk harfleri büyük, kalın)

1.1. Alt Başlık (2. düzey başlık, Times New Roman, 12 punto, sola yaslı, ilk harfleri büyük, kalın)

1.1.1. Alt Başlık (3. düzey başlık, Times New Roman, 12 punto, sola yaslı, ilk harfleri büyük, kalın)

Sonuç

Extended Abstract

Etik Beyanı ( Times New Roman, 9 punto, tek satır aralığı, önce 0 nk ve sonra 0 nk)

Kaynakça (Kaynakça başlığı 10 punto Times New Roman, ilk harfi büyük ve kalın, numaralandırılmayacak, tüm kaynaklar 10 punto ile yazılacaktır. Kullanılan kaynaklar yazar soyadına göre alfabetik olarak sıraya koyularak kaynakça girintisi “özel asılı ve değer 1 cm” olarak ayarlanmalıdır. )

Kaynak Gösterimi İçin Örnekler (APA 7)

Metin İçi Atıf Gösterimi

Metin içerisinde atıflar “yazar(lar)ın soyadı, kaynağın yılı ve sayfa numarası" şeklinde yapılmalıdır. Herhangi bir kurumdan alınan bilgiye atıf yapılması durumunda yazar adı yerine kurum adı kullanılmalıdır.
Tek yazarlı kaynaklara atıf : (Berberoğlu, 2023: 15).
İki yazarlı kaynaklara atıf : (Doğan ve Uzun, 2020: 17).
Üç yazarlı kaynaklara ilk atıf : (Engin, Uzun ve Çetin, 2010: 9).
Üç yazarlı kaynakları takip eden atıf : (Engin, vd., 2010: 7).
Üçten fazla yazarlı kaynaklara atıf : (Çelik vd., 2023: 15).
İkincil kaynaklar/Aktaran : (Özbek, 2020; akt. Uzun, 2022: 11).
Yabancı iki yazarlı kaynaklarda : (Svendsen & Løber, 2020: 15).

Tüzel yazarlı çalışmalar

İlk atıf : (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu [TÜBİTAK], 2013: 19).
İkinci ve sonraki atıflar : (TÜBİTAK, 2013: 19).

KAYNAKÇA LİSTESİNİN HAZIRLANMASI

Çalışmada yararlanılan her türlü kaynak, kaynakça bölümünde gösterilmelidir. Kullanılan kaynaklar dergi veya makale sınıflandırması yapılmadan, yazar soyadına göre alfabetik olarak sıraya koyularak, kaynakça girintisi “özel asılı ve değer 1 cm” olarak ayarlanmalıdır. Kaynakça Times New Roman 10 punto ile tek satır aralığı ile yazılmalıdır. Kaynakçanın düzenlenmesinde APA 7.0 formatı kullanılmalıdır.

Dergiler:

Makale isminin yalnızca ilk harfi büyük, diğer harfleri küçük ve düz yazılarak sonuna nokta koyulmalıdır. Dergi adının tüm kelimelerinin ilk harfleri büyük ve italik şekilde yazılmalı ve sonuna virgül koyulmalıdır. Dergi cilt sayısı italik ancak sayı no parantez içinde düz olmalıdır.

Yazar Soyadı, A. (Yıl). Çalışmanın başlığı. Dergi Adı, cilt(no), 277-294.

Al-Ansari, Y., Altalib, M., & Sardoh, M. (2013). Technology orientation, innovation and business performance: a study of dubai smes. The International Technology Management Review, 3(1), 1-11. https://doi.org/10.1016/0090-2616(90)90061-S

Bass, B. M. (1990). From transactional to transformational leadership: Learning to share the vision. Organizational Dynamics, 18(3), 19-31. https://doi.org/10.1016/0090-2616(90)90061-S

Grady, J. S., Her, M., Moreno, G., Perez, C., & Yelinek, J. (2019). Emotions in storybooks: A comparison of storybooks that represent ethnic and racial groups in the United States. Psychology of Popular Media Culture, 8(3), 207–217. https://doi.org/10.1037/ppm0000185

Kitaplar :
Yazar soyadı, adının baş harfinden sonra nokta koyulmalı ve yıl parantez içerisinde yazılmalıdır. Kitap ismi italik ve küçük harflerle verilmelidir. Kitap isminin başında ve sonunda nokta olmalı ardından yayınevi düz ve büyük harfle başlayacak şekilde verilmelidir.

Berberoğlu, M. (2022). Kitap adı. (1. Baskı). Gazi Kitabevi.

Avolio, B. J., & Bass, B. M. (2002). Developing potential across a full range of leadership: cases on transactional and transformational leadership. Lawrence Erlbaum Associates.

Bass, B. M. (1985). Leadership and performance beyond expectations. Free Press.

Ersoy, M. (2019). Katılım bankalarında kontrol (1. Baskı). Yalın Yayıncılık.

Jeckson , L. M. (2019). The psychology of prejudice: From attitudes to social action (2nd ed.). American Psychological Association.

Editörlü Kitaplar:

Editörün soyadı, editörün adının baş harfi. (Ed.). (Yıl). Kitabın adı (Baskı sayısı). Yayınevi.

Hygum, E., & Pedersen, P. M. (Eds.). (2010). Early childhood education: Values and practices in Denmark. Hans Reitzels Forlag.

Editörlü Kitap Bölüm:

Yazarın soyadı, yazarın adının baş harfi. (Yıl). Kitap bölümünün adının yalnızca ilk harfi büyük, diğerleri küçük ve düz olarak yazılmalı, sonuna nokta koyulmalıdır. Editörün adının baş harfi. Editörün soyadı (Ed.), Kitabın adının ilk harfi büyük, diğerleri küçük ve italik olarak yazılmalı (Baskı sayısı, Sayfa aralığı) içinde. Yayınevi.

Berberoğlu, M. (2022). Kitap bölümünün adı. E. Pars (Ed.), Kitabın adı (101- 128) içinde. Yayınevi.

Berberoğlu, M. ve Uzun, U. (2020). Bankaların sermaye yeterlilik düzeyleri ile hisse değeri arasındaki ilişki üzerine bir inceleme: Türkiye bankacılık sektörü örneği. O. Gönüllü ve H. Yıldız (Ed.), Current debates in finance econometrics (33- 44) içinde. IJOPEC Publication

Dillard, J. P. (2020). Currents in the study of persuasion. In M. B. Oliver, A. A. Raney., & J. Bryant (Eds.), Media effects: Advances in theory and research (4th ed., 115–129). Routledge.

Palmer, F. (2007). Treaty principles and Maori sport: Contemporary issues. In C. Collins & S. Jackson (Eds.), Sport in Aotearoa/New Zealand society (307-334). South Melbourne.

Çeviri Kitaplar:

Yalom, I. D. (1998). Kısa süreli grup terapileri: İlkeler ve teknikler (N. H. Şahin, Çev.). Türk Psikologlar Derneği Yayınları. (Orijinal çalışma basım tarihi 1983).

Tezler:

Yazarın soyadı, yazarın adının baş harfi. (Yıl). Tez çalışmasının adının yalnızca ilk harfi büyük, diğerleri küçük ve italik olarak yazılmalı, köşeli parantez içerisinde tez türünün il harfi büyük diğerleri küçük yazılmalı ve sonuna nokta koyulmalıdır. Tez çalışmasının yapıldığı üniversite adının ilk harfleri büyük yazılmalıdır.

Berberoğlu, M. (2014). Çin'den yapılan ithalatın Türkiye'deki firmaların performansına etkisi: İSO 1000 araştırması [Yayımlanmamış doktora tezi ]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Harris, L. (2014). Instructional leadership perceptions and practices of elementary school leaders [Unpublished doctoral dissertation]. University of Virginia.

Bilimsel Toplantı ve Sempozyum Sempozyum/Panel:

Yazarın soyadı, Adının baş harfi. (Yıl, Ay, Gün). Sunum başlığının yalnızca ilk harfi büyük diğerleri küçük ve italik yazılmalıdır.[Konferans Sunumu/Poster Sunum/Tam Metin Bildiri ]. Konferans adı, Sempozyumun Gerçekleştiği Şehir, Ülke, url.

Berberoğlu, M. ve Kızılkan, Ç. (2022, Haziran, 9-11). Lisanslı depoculuk ve Türkiye ürün ihtisas borsası (turib) sistemlerinin bölgeye etkisi. Artvin Çoruh University International Congress On Ecology, Economy, And Regional Development. Artvin, Türkiye, https://www.artvin.edu.tr/uploads/ecosus.artvin.edu.tr/userfiles/files/abstract%20book-ecosus.pdf.

İnternet Kaynakları:

Cossin, D., & Caballero, J. (2013). Transformational leadership: background literature review. IMD. https://www.imd.org/uupload/IMD.WebSite/BoardCenter/Web/213/Literature%20Revie w_Transformational%20Leadership.pdf adresinden 22.02.2020 tarihinde alınmıştır.

Toner, K. (2020, September 24). When Covid-19 hit, he turned his newspaper route into a lifeline for senior citizens. CNN. https://www.cnn.com/2020/06/04/us/coronavirus-newspaper-deliveryman-groceries-senior-citizens-cnnheroes-trnd/index.html

World Health Organization. (2018, May 24). The top 10 causes of death. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death.

Metin İçi atıf: (World Health Organization, 2018).

Medya Kaynakları (Film, Video, podcast vb.):

Yazar/Yapımcı/Sanatçı Soyadı, Adının baş harfi. (Yıl). Konuşma/şarkı/bölüm adı [Sesli veya Video]. İnternet adresi.

Türkçe Anadol, R. (2020, Temmuz). Makine zekası çağında sanat [Video]. TED Konferansları. https://www.ted.com/talks/refik_anadol_art_in_the_age_of_machine_intelligence?language=tr#t931

Sosyal Medya Kaynakları:

Yazar Soyadı, Adının baş harfi [kullanıcı adı]. (Yıl, gün, ay). Postun ilk 20 kelimesi [Tanımlama]. Site adı. İnternet adresi.

Alper, S. [@SinanAlper_]. (2020, 2 Eylül). Gerçekten de, istatistiğin ve onu kullanan bilim alanlarının temelde amacı aynıdır: Henüz yaşanmamış şeyleri tahmin edebilmek [Tweet]. Twitter. https://twitter.com/SinanAlper_/status/13012109 33335916547

Film/Kitap İncelemesi:

İnceleyenin Soyadı, Adının baş harfi. (Yıl). İncelemenin başlığı [yazar/yapımcı adının baş harfi, Soyadı tarafından yazılan/yönetilen İncelenen kitabın/filmin adı isimli kitabın/filmin incelenmesi]. Yayımlanan derginin adı, cilt(no), sayfa aralığı veya Gazetenin adı veya Yayımlanan internet sitesi.

Türkçe Yavaş Bozkurt, A. (2013). Kitap incelemesi [R. Bucher tarafından yazılan Diversity consciousness başlıklı kitabın incelenmesi]. Sakarya University Journal of Education, 3(3), 137-138. https://dergipark.org.tr/tr/download/articlefile/192324

Fleming, V. (Director). (1939). Gone with the wind [Film]. Selznick International Pictures; Metro-Goldwyn-Mayer.

Sözlükler:

American Psychological Association. (2015). Mood induction. In APA dictionary of psychology (2nd ed., p.667).

Türk Dil Kurumu. Türkçe kavramı. Türk Dil Kurumu Sözlüğü. https://sozluk.gov.tr/ adresinden 20.02.2023 tarihinde alınmıştır.

Bilgin, N. (2003). Sosyal psikoloji sözlüğü: Kavramlar, yaklaşımlar. Bağlam Yayıncılık.

Diğer Kaynaklar için:

Türkiye Bankalar Birliği (2007, Mayıs). Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin mali sektöre olan borçlarının yeniden yapılandırılması programı bilgilendirme notu

DPT (2000). İklim değişikliği özel ihtisas komisyonu raporu. Sekizinci beş yıllık kalkınma planı, Ankara.

Sudarsanam, S., Sorwar, G., & Marr, B. (2003, October). Valuation of intellectual capital and real option models. PMA Intellectual Capital Symposium.

Yılmaz, B. (2003). Turkey’s competitiveness in the European Union: A Comparison with five candidate countries – Bulgaria, The Czech Republic, Hungary, Poland, Romania and the EU15. Ezoneplus Working Paper No. 12.

NOT: Diğer kaynak türleri ile ilgili ayrıntılı bilgiye APA 7 resmi sitesinden (https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/references/examples/) ulaşabilirsiniz.

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi (ISSN: 2458-8385) uluslararası standartlara uygun akademik bir dergidir. Dergi 2015 yılından itibaren basılı ve elektronik, 2017 Aralık sayısı ile birlikte sadece elektronik platformda bilimsel makaleleri yayımlamaktadır. Sosyal ve beşerî bilimlerin; tarih, sosyoloji, felsefe, edebiyat, filoloji, coğrafya, spor yönetimi, rekreasyon, arkeoloji, sanat tarihi, hukuk, siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler, iktisat, işletme, psikoloji ve güzel sanatlar vb. alanlardaki ulusal ve uluslararası çalışmaları açık erişim mantığıyla paylaşmaktadır.

Gönderilen makaleler, çift taraflı kör hakemlik yöntemi ile incelemeye alınmakta ve ücretsiz erişimle elektronik ortamda yayımlanmaktadır. Aşağıda yazarların, dergi editörünün, hakemlerin ve yayıncının etik sorumlulukları, rolleri ve görevleri yer almaktadır. Aşağıda yer alan etik ilkeler ve kurallar “Yayın Etiği Komitesi”nin (Committe on Publication Ethics - COPE (https://publicationethics.org/)) yönergesine göre hazırlanmıştır.

Ayrıca Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi ‘nde intihal ve etik dışı davranışlar olarak kabul edilen durumlara ilişkin bilgi verilmiştir.

Yazar(lar)

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi’ne gönderilen makalelerin Sosyal ve beşerî bilimlerin; tarih, sosyoloji, felsefe, edebiyat, filoloji, coğrafya, spor yönetimi, rekreasyon, arkeoloji, sanat tarihi, hukuk, siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler, iktisat, işletme, psikoloji ve güzel sanatlar vb. alanlarda özgün çalışmalar olması gerekmektedir.
Makalelerde yararlanılan tüm kaynaklar (yazarlar, çevrimiçi sayfalar, kişisel görüşmeler, vb.) için doğru ve uygun bir şekilde kaynak gösterilmelidir.
Dergiye gönderilen makalelerin başka bir dergiye gönderilmediği belirtilmeli ve Telif Hakkı Devir Formu doldurulmalıdır.
Yazar(lar), makaleleri ile ilgili intihal raporunu sunmalı ve eğer çalışma etik kurul onayı gerektiriyorsa bunu ilgili birimlerden temin etmeli ve dergimize göndermelidir. Eğer makale, etik kurul onayı gerektirmeyen nitelikte bir çalışmaysa, dergimiz sayfasında bulunan ilgili formu doldurmalı ve etik kurul onayı yükleme sayfasında bu dosyayı yüklemelidir.
Makaleye fikren katkıda bulunmayan kişiler yazar olarak belirtilmemelidir.
Gönderilen makaleye ilişkin çıkar çatışmaları belirtilmeli ve nedeni açıklanmalıdır.
Yazarların, hakem sürecindeyken çalışmalarına ilişkin ham verileri editörler kuruluna iletmesi istenebilir, bu durumda yazarların ham verilerini editörler kuruluyla paylaşmaları beklenmektedir.
Yazarlar, yayımlanan bir makaleye ilişkin verileri 5 yıl süreyle saklamakla yükümlüdürler.
Yazarlar çalışmalarında bir hata tespit ettiklerinde editörü ve editörler kurulunu bilgilendirmeli, düzeltme ya da geri çekme süreci için iş birliği kurmalıdırlar.

Hakemler

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler çift taraflı kör hakemlik süreci ile değerlendirilmektedir. Çift taraflı kör hakemlik; yansız, nesnel ve bağımsız bir değerlendirme sürecinin sağlanabilmesi için yazarların hakemlerden, hakemlerin de yazarlardan gizli tutulması anlamına gelmektedir. Hakemlere makaleler değerlendirilmek üzere dergi yönetim sisteminden iletilmektedir.

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi hakemlerinin etik sorumlulukları ve rolleri aşağıda belirtildiği gibidir:

Hakemlerin yalnızca uzmanlık alanlarına ilişkin makalelere hakemlik yapmaları gerekmektedir.
Hakemlerden çıkar çatışmaları bulunmayan makalelere hakemlik yapmayı kabul etmeleri beklenmektedir. Hakemler herhangi bir çıkar çatışması fark ettiklerinde editörü bilgilendirmeli ve ilgili makalenin hakemliğini yapmayı reddetmelidirler.
Hakemler makaleleri yansız ve nesnel olarak değerlendirmelidirler.
Hakemlerin değerlendirdikleri makalelere ilişkin Hakem Değerlendirme Formu’nu doldurmaları gerekmektedir.
Hakemlerin değerlendirdikleri makalenin yayımlanabilir olup olmadığına ilişkin kararları ile kararlarına ilişkin gerekçelerini de bu formda belirtmeleri gerekmektedir.
Hakemlerin önerilerinde kullandıkları üslubun kibar, saygılı ve bilimsel olması gerekmektedir. Hakemler saldırgan, saygısız ve öznel kişisel yorumlardan kaçınmalıdırlar. Hakemlerin bu tür bilimsel olmayan yorumlarda bulundukları tespit edildiğinde yorumlarını yeniden gözden geçirmeleri ve düzeltmeleri için editör ya da editörler kurulu tarafından kendileriyle iletişime geçilebilmektedir.
Hakemlerin kendilerine verilen süre içerisinde değerlendirmelerini tamamlamaları gerekmekte ve burada belirtilen etik sorumluluklara uymaları beklenmektedir.

Editör

Editörün “Yayın Etiği Komitesi”nin (Committe on PublicationEthics - COPE (https://publicationethics.org/)) yayınlamış olduğu “COPE Dergi Editörleri için Etik Davranışlar ve En İyi Uygulamalar Kılavuzu” (COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors (https://publicationethics.org/files/Code_of_conduct_for_journal_editors_Mar11.pdf)) ve “COPE Dergi Editörleri için En İyi Uygulamalar Kılavuzu”nda (COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors (https://publicationethics.org/files/u2/Best_Practice.pdf)) yer alan ve aşağıda listelenen etik sorumluluklara uyması gerekmektedir.

Editör dergide basılan tüm makalelerden sorumludur. Editörün etik görevleri ve sorumlulukları aşağıdaki gibidir:

Genel Sorumluluklar

Editör derginin niteliğinin artırılması ve gelişimine katkıda bulunmak için çaba sarf etmekle yükümlüdür.
Editörün, yazarların ifade özgürlüğünü desteklemesi gerekmektedir.
Okuyucularla İlişkiler
Editörün, dergide hakem değerlendirmesinin gerekli olmadığı bölümlerin (editöre mektup, davetli yazılar, konferans duyuruları vb.) açıkça belirtildiğinden emin olması gerekmektedir.
Editörün yayımlanan makalelerin dergi okuyucularının bilgi ve becerileriyle uyumlu olabilmesi için çaba sarf etmesi gerekmektedir.

Hakemlerle İlişkiler

Editör, hakemlerin bilgi ve uzmanlıklarına uygun makaleleri değerlendirmelerini istemelidir. Böylece makalelerin alanında uzman kişilerce uygun bir şekilde değerlendirilmesi sağlanmalıdır.
Editör, hakemlerin bir makaleyi değerlendirmeden önce makaleye ilişkin çıkar çatışmaları bulunmadığını belirtmelerini talep etmekle yükümlüdür.
Editörün hakem değerlendirme sürecine ilişkin gerekli tüm bilgileri ve hakemlerden yapması beklenenleri hakemlere iletmesi gerekmektedir.
Editör, hakem değerlendirme sürecinin çift taraflı kör hakemlik ile sürdürüldüğünden emin olmalı ve yazarlara hakemleri, hakemlere de yazarları ifşa etmemelidir.
Editör, hakemleri zamanlama ve performanslarına göre değerlendirmelidir.
Editör, hakemlere ilişkin bir veri tabanı oluşturmalı ve hakemlerin performansına göre veri tabanını güncellemelidir.
Editör, kaba ve niteliksiz yorumlarda bulunan ya da geç dönen hakemleri hakem listesinden çıkarmalıdır.
Editör, hakem listesini hakemlerin uzmanlık alanlarına göre sürekli yenilemeli ve genişletmelidir.

Yazarlarla İlişkiler

Editör, yazarlara kendilerinden ne beklendiğine ilişkin yayım ve yazım kuralları ile örnek şablonu sürekli güncellemelidir.
Editör, dergiye gönderilen makaleleri dergi yazım kuralları, çalışmanın önemi, özgünlüğü açısından değerlendirmeli ve makaleyi ilk gönderim sürecinde reddetme kararı alırsa, yazarlara bunun nedenini açık ve yansız bir şekilde iletmelidir. Bu süreçte, makalenin dilbilgisi, noktalama ve/veya yazım kuralları (kenar boşlukları, uygun şekilde referans gösterme, vb.) açısından tekrar gözden geçirilmesi gerektiğine karar verilirse, yazarlar bu konuda bilgilendirilmeli ve gerekli düzeltmeleri yapabilmeleri için kendilerine zaman tanınmalıdır.
Makalelerde gönderim ve yayıma kabul tarihleri yer almalıdır.
Yazarların makalelerinin durumuna ilişkin bilgi talebi olduğunda çift taraflı kör hakemlik sürecini bozmayacak şekilde yazarlara makalelerinin durumuna ilişkin bilgi verilmelidir.

Editörler Kurulu ile İlişkiler

Editör, yeni editörler kurulu üyelerine yayım ve yazım kurallarını iletmeli ve kendilerinden beklenenleri açıklamalıdır.
Editör, editörler kurulu üyelerine yayım ve yazım kurallarının en güncel halini iletmelidir.
Editör, editörler kurulu üyelerini değerlendirmeli ve derginin gelişimine aktif olarak katılım gösterecek üyeleri editörler kuruluna seçmelidir.
Editör, editörler kurulu üyelerini aşağıda yer alan rolleri ve sorumluluklarına ilişkin bilgilendirmelidir
Derginin gelişimini desteklemek
Kendilerinden istendiğinde uzmanlık alanlarına ilişkin derlemeler yazmak
Yayım ve yazım kurallarını gözden geçirmek ve iyileştirmek
Derginin işletiminde gerekli sorumlulukları yerine getirmek

Yayıncı

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Artvin Çoruh Üniversitesi tarafından yayımlanmaktadır. Yayıncının etik sorumlulukları aşağıdaki gibidir:
Yayıncı, Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi’nde makale yayımlama sürecinde karar merciinin ve hakemlik sürecinin editörün sorumluluğu olduğunu kabul eder.
Yayıncı derginin web sayfasında derginin açık, elektronik ve ücretsiz erişimini sağlar.

İntihal ve Etik Dışı Davranışlar

Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler basılmadan önce IThenticate (http://www.ithenticate.com/) ya da Turnitin (https://www.turnitin.com/) yazılım programı ile taranmaktadır. Benzerlik oranı %20’dir ve bu oranın altında olan makaleler yayına kabul edilir. Bu oranı aşan makaleler ayrıntılı olarak incelenir ve gerekli görülürse gözden geçirilmesi ya da düzeltilmesi için yazarlara geri gönderilir, intihal ya da etik dışı davranışlar tespit edilirse yayımlanması reddedilir.

Aşağıda etik dışı bazı davranışlar listelenmiştir:

Çalışmaya fikren katkıda bulunmayan kişilerin yazar olarak belirtilmesi.
Çalışmaya fikren katkıda bulunan kişilerin yazar olarak belirtilmemesi.
Makale yazarın yüksek lisans/doktora tezinden ya da bir projeden üretilmişse bunun belirtilmemesi.
Dilimleme yapılması yani, tek bir çalışmadan birden fazla makale yayımlanması.
Gönderilen makalelere ilişkin çıkar çatışmalarının bildirilmemesi.
Çift taraflı kör hakemlik sürecinin deşifre edilmesi.

Dergi Sahibi: Hopa İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı

Orhan ŞIMŞEK

Ekonomi Politik Teorisi, Heterodoks İktisat, Makroekonomik Teori, Kalkınma Ekonomisi - Makro, Politik Ekonomi, Uluslararası İktisat, Uluslararası İktisatta Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme, Yeşil Ekonomi, Ekonomik Kalkınma Politikası, Türkiye İktisat Tarihi, Uluslararası Ticaret