Üstün Yetenekli Öğrencilerin Okuduğunu Anlama ile Dinlediğini Anlama Becerileri Arasındaki İlişki

Öz

Dinleme ve okuma becerileri eğitimde yoğun bir şekilde kullanılan alıcı dil becerileridir. Eğitim – öğretime geçişle birlikte sistemli bir şekilde öğretimi amaçlanan bu becerilerdeki başarılar öğrencilerin hem dil becerilerinde hem de akademik becerilerinde önemli bir yer edinmektedir. Bu nedenle bu becerilerin gelişimi için yapılan eğitim-öğretim faaliyetlerinde bireysel farklılıkların dikkate alınması önemli hale gelmektedir. Bireysel farklılıkların dikkate alınması gereken gruplar arasında özel yetenekli/üstün yetenekli öğrenciler de yer almaktadır. Akranlarından farklı özellikler taşıyan bu bireylerin dinlediğini anlama ve okuduğunu anlama becerilerinin belirlenip buna uygun şekilde öğretim sürecinin farklılaştırılması eğitim haklarının kazandırılmasında önemlidir. Bu nedenle bu araştırmada özel yetenekli öğrencilerin alıcı dil becerileri olan dinlediğini ve okuduğunu anlama becerilerinin çeşitli demografik bilgiler doğrultusunda incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2021-2022 eğitim-öğretim yılında İstanbul’da bulunan iki farklı bilim ve sanat merkezinde eğitim gören 181 beşinci sınıf ve 65 altıncı sınıf özel yetenekli öğrenci olmak üzere 246 kişilik örneklem grubu olarak seçilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda ilişkisel tarama modeli ile veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre 5. sınıfa giden öğrencilerin dinlediğini ve okuduğunu anlama becerileri 6. sınıfa giden öğrencilere göre daha yüksektir. Kız öğrencilerin dinlediğini ve okuduğunu anlama becerileri erkeklere göre daha yüksektir. Özel yetenekli öğrencilerin okuduğunu anlama ile dinlediğini anlama becerileri arasında anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Üstün yetenekli
• dinlediğini anlama
• okuduğunu anlama
• Türkçe eğitimi

The Relationship Between Reading Comprehension and Listening Comprehension Skills of Gifted Students

Öz

Listening and reading skills are receptive language skills that are used extensively in education. Successes in these skills, which are aimed to be taught in a systematic way with the transition to education and training, have an important place in both language skills and academic skills of students. For this reason, it becomes important to consider individual differences in educational activities for the development of these skills. Special talented/gifted students are among the groups whose individual differences should be taken into account. It is important to determine the listening comprehension and reading comprehension skills of these individuals, who have different characteristics from their peers, and to differentiate the teaching process accordingly. For this reason, in this study, it was aimed to examine the listening and reading comprehension skills of gifted students, which are receptive language skills, in line with various demographic information. For this purpose, a sample group of 246 people, 181 fifth grade and 65 sixth grade gifted students, were selected as a sample group in two different science and art centers in Istanbul in the 2021-2022 academic year. In line with the purpose of the research, data were collected with the relational survey model. SPSS package program was used in the analysis of the data. According to the results obtained, the listening and reading comprehension skills of the 5th grade students are higher than the 6th grade students. Girls' listening and reading comprehension skills are higher than boys'. It has been determined that there is a significant relationship between reading comprehension and listening comprehension skills of gifted students.

Anahtar Kelimeler

• Gifted
• listening comprehension
• reading comprehension
• Turkish education

Kaynakça

1. Akarsu, F. (2001). Üstün zekâlı ve yetenekli çocuklar, aileleri ve sorunları. Ankara: Eduser Yayınları.
2. Ataman, A. (2004). Üstün zekâlı ve üstün özel yetenekli çocuklar. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.
3. Batdal Karaduman, G. (2009). Üstün yetenekli öğrencilerde başarı düşüklüğünü önlemek için örnek bir model. International Online Journal of Educational Sciences, 1(1), 196-221.
4. Bisland, A. (2004). Developing leadership skills in young gifted students. Gifted Child Today, 27(1), 24-27.
5. Bonnie C. (1993). Speaking and listening: Key components of a complete language arts program for the gifted, Roeper Review, 16(1), 44-48.
6. Catron, R., M. & Wingenbach, N. (1986). Developing the potential of the gifted reader. Theory Into Practice, 25(2), 134-140.
7. Collins, K. M. T., Onwuegbuzie, A. J. & Sutton, I. L. (2006). A model incorporating the rationale and purpose for conducting mixed-methods research in special education and beyond. Learning Disabilities: A Contemporary Journal, 4(1), 67-100.
8. Enç, M. (1979). Üstün beyin gücü: Gelişim ve eğitimleri. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.

9. Fox, D. (1986). Teaching english to the gifted student. ERIC Digest.
10. Ginn, P., Keel, M.C. & Fredrick, L. D. (2002). Using "reasoning and writing" with gifted fifth- grade students. Journal of Direct Instruction, 2(1), 41-47.
11. Gottfried, A. W., Gottfried, A. E. & Guerin, D. W. (2006). The fullerton longitudinal study: A long-term investigation of intellectual and motivational giftedness. Journal for the Education of the Gifted, 29(4), 430- 450.
12. Jackson, N. E., Donaldson, G. W. & Cleland, L. N. (1988). The structure of precocious reading ability. Journal of Educational Psychology, 80(2), 234-245.
13. Johnson, A. (2001). How to use thinking skills to differentiate curricula for gifted and highly creative students. Gifted Child Today, 24(4), 58-63.
14. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. İstanbul: Nobel Yayıncılık.
15. Levande, D. (1999). Gifted readers and gifted ınstruction. Californa Association for the Gifted Communicator, 30(1).
16. MEB (2016), Milli eğitim bakanlığı bilim ve sanat Merkezleri yönergesi. Tebliğler Dergisi.
17. MEB. (2019), Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı.
18. Oğurlu, Ü. (2014). Üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin okuma ilgisi, tutumu ve eleştirel okuma becerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 15(2), 29-41.
19. Okur, A. & Özsoy, Y. (2017). Üstün zekâlı ve üstün yetenekli ortaokul öğrencilerinin okuma ilgisi ve okuma alışkanlıklarının değerlendirilmesi, Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi, 4(3), 73-89.
20. Özcan, S. (2018). Beşinci sınıf normal ve üstün zekâlı öğrencilerin üstbilişsel düşünme, üstbilişsel okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
21. Özcan, S., Sallabaş, M. E., & Akgül, S. (2022). Okuma eğitiminde P4C temelli soru sorma eğitiminin işbirlikli öğrenmeye etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(2), 327-346.
22. Reis, S. M. & Boeve, H. (2009). How academically gifted elementary, urban students respond to challenge in an enriched, differentiated reading program. Journal for The Education of The Gifted, 33(2), 203-240.
23. Reis, S. M., Gubbins, E. J., Briggs, C., Schreiber F. J., Richards, S. & Jacobs, J. (2004). Reading instruction for talented readers: Case studies documenting few opportunities for continuous progress, Gifted Child Quarterly, 48(4), 315-338.
24. Robinson, A., Shore, B. & M., Enersen D. L. (2014). Üstün zekalılar eğitiminde en iyi uygulamalar. (Çev. Oğurlu, Ü. & Kaya, F.). Ankara: Nobel Yayıncılık.
25. Sak, U. (2014). Üstün zekâlılar özellikleri tanılanmaları eğitimleri. Ankara: Maya Akademi.
26. Sak, U. (2010). Üstün zekâlılar: özellikleri tanılanmaları eğitimleri. Ankara: Maya Akademi.
27. Simkins, J. J. (2004). Study in the use of audiobooks for reading in gifted students. (Unpublished dissertation thesis). Bachelor of Arts in Education, Wichita State University, ABD.
28. Süel, E. E. (2011). İlköğretim 1. sınıf üstün ve normal zekâ düzeyindeki öğrencilerin fonolojik farkındalık düzeylerinin okuma başarıları üzerine etkisinin karşılaştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
29. Van Tassel-Baska, J. (2003). Differentiating the Language arts for high ability learners K– 8. ERIC Digest. VA: ERIC Clearinghouse on Disabilities and Gifted Education.