An Investigation of Classroom Teachers' Views on Interactive Reading

Öz

This study examined the views of classroom teachers on interactive reading by employing the qualitative research method of case study design. The study included 19 classroom teachers working in İzmir during the 2023-2024 academic year. Data was collected using an interview form developed by the researchers and analysed through descriptive analysis. The study concluded that most classroom teachers had no experience (did not use the interactive reading method) with interactive reading. Those who used interactive reading did not use the method with any certain system or plan and could not completely implement its rules and principles. Almost none of the classroom teachers had participated in any workshops, training, or seminars related to interactive reading and that they had not observed other teachers’ interactive reading practices. Furthermore, none of the classroom teachers had read any publications related to interactive reading. Their statements regarding interactive reading revealed that they were interested in the topic, had a positive attitude toward it, were curious about it, and wanted to gain more detailed knowledge. They were eager to participate in activities such as training sessions, workshops, and seminars. In general, the classroom teachers thought interactive reading would be beneficial in reading applications and the method would support the overall reading process. The use of interactive reading in elementary schools can be increased by ensuring that classroom teachers gain awareness and knowledge concerning this method.

Anahtar Kelimeler

• Reading
• interactive reading
• elementary school
• classroom teacher

Sınıf Öğretmenlerinin Etkileşimli Okumaya Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada sınıf öğretmenlerinin etkileşimli okumaya yönelik görüşleri incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmaya, 2023-2024 eğitim öğretim yılında İzmir’de görev yapan 19 sınıf öğretmeni katılmıştır. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan görüşme formuyla toplanmış, betimsel analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, sınıf öğretmenlerinin çoğunun etkileşimli okumaya yönelik herhangi bir tecrübesinin olmadığı (etkileşimli okuma yöntemini kullanmadığı), etkileşimli okumayı kullandığını ifade eden sınıf öğretmenlerinin ise belirli bir sistematik ve düzende kullanmadıkları, etkileşimli okuma kural ve ilkelerini tamamen uygulayamadıkları ortaya konmuştur. Sınıf öğretmenlerinin neredeyse tamamının etkileşimli okumaya yönelik herhangi bir atölye, eğitim ya da seminere katılmadıkları ve meslek yaşamlarında diğer öğretmenlerin etkileşimli okuma uygulamalarına yönelik gözlemlerinin olmadığı görülmüştür. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin tamamının etkileşimli okuma uygulamalarına ilişkin herhangi bir yayın okumadıkları ortaya konmuştur. Etkileşimli okuma uygulamalarıyla ilgili belirtilen görüşlerde ise sınıf öğretmenlerinin etkileşimli okumaya yönelik olumlu yaklaşımları olduğu, etkileşimli okumayı merak ettikleri, detaylı bilgi sahibi olmak istedikleri ve konuya ilgi duydukları; eğitim, atölye, seminer gibi çalışmalara katılmaya ilişkin istekli oldukları görülmüştür. Genel olarak görüşler değerlendirildiğinde, sınıf öğretmenlerinin okuma uygulamalarında etkileşimli okumanın kullanılmasının yararlı olacağını, okuma sürecini destekleyeceğini düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin etkileşimli okumayla ilgili farkındalık kazanmaları ve bilgi edinmeleri sağlanarak etkileşimli okumanın ilkokul döneminde kullanılması artırılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Okuma
• etkileşimli okuma
• ilkokul
• sınıf öğretmeni

Kaynakça

1. Akoğlu, G., Ergül, C. ve Duman, Y. (2014). Etkileşimli kitap okuma: Korunmaya muhtaç çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerine etkileri. İlköğretim Online, 13(2), 622-639.
2. Akyol, H. (2021). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi (19. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
3. Akyol, H. (2021). Programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
4. Aktaş, E. (2021). Etkileşimli kitap okuma programının okul öncesi dönem çocuklarının problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
5. Akmeşe, P. P., Uğurlu, N. I. ve Kayhan, N. Kapsayıcı eğitim uygulamaları yürütülen sınıflarda dil gelişimini desteklemede etkileşimli kitap okuma uygulamaları: Okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 1017-1039.
6. Alharbi, H. (2021). Using dialogic reading for mothers of children with autism in Saudi Arabia (Published doctoral dissertation). University of Birmingham. ProQuest Dissertations and Theses Global. (Publication No. 30472449)
7. Arslan, Ü. ve Aktaş, E. (2024). Okuma çemberi yönteminin 6. sınıf Türkçe derslerinde okuduğunu anlama becerisine ve okuma motivasyonuna etkisi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(3), 2379-2411.
8. Arıcı, A. F. (2018). Okuma eğitimi (4. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

9. Ateş, M. (2017). Ortaokul öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeyleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (12), 306-317.
10. Ayala-Mendoza, A. E. ve Arcos-Tasigchana, J. M. (2021). Motivación a la lectura en niños de edades tempranas. Retos de la Ciencia, 5(e). 42-51.
11. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E. ve Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2024). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (36. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
12. Ceran, D. (2021). İlkokulda çocuk edebiyatı. İ. Korkmaz (Ed.), İlkokulda öğretim. Öğretmen el kitabı içinde (ss. 469-496). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
13. Ceyhan, S. (2019). Etkileşimli sesli okumanın öğrencilerin okuduğunu anlama, okuma motivasyonu ve akıcı okumalarına etkisi (Yayımlanmış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
14. Chan, C. K. (2021). Can reading increase cognitive reserve? International Psychogeriatrics, 33(1), 15-17. https://doi.org./10.1017/S1041610220001246
15. Çelik, G. H., Sühendan, E. R. ve Bıçakcı, M. Y. (2020). Etkileşimli kitabı okuma sürecinin çocukların dil gelişimlerine etkisi. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 1-10.
16. Çiçek, E. N. (2024). Etkileşimli kitap okumanın 48-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerileri ve yürütücü işlevleri üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bartın Üniversitesi.
17. Dicataldo, R., Rowe, M. L. ve Roch, M. (2022). “Let’s read together”: A parent-focused intervention on dialogic book reading to improve early language and literacy skills in preschool children. Children, 9(8), 1149. https://doi.org./10.3390/children9081149
18. Dong, Y., Chow, B. W. Y., Mo, J., Miao, X. ve Zheng, H. Y. (2024). Effects of dialogic reading elements on children's language development. Journal of Research in Reading, 47(2), 181-200. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12447
19. Doyle, B. G. ve Bramwell, W. (2006). Promoting emergent literacy and social–emotional learning through dialogic reading. The Reading Teacher, 59(6), 554-564. https://doi.org./10.1598/RT.59.6.5
20. Durmaz, M., Topçam, A. B., Sönmez, M. ve Baysal, Z. N. (2023). Etkileşimli okuma destekli hayat bilgisi derslerinin ilkokul öğrencilerinin hayat bilgisi dersi ve çevreye yönelik tutumlarına etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 52(240), 3083-3112. https://doi.org./10.37669/milliegitim.1181730
21. Durwin, C., Moore, D., Ledford, M., Mate, K. ve Mae, T. (2023). Investigation of a cross-age dialogic reading intervention for improving reading in struggling elementary students. NERA Conference Proceedings 2023. 7. Erişim Adresi: https://digitalcommons.lib.uconn.edu/nera-2023/7?utm_source=digitalcommons.lib.uconn.edu%2Fnera2023%2F7&utm_medium=PDF&utm_campaign=PDFCoverPages
22. Efe, P. (2022). Sınıfta yapılan okumalar: Etkileşimli mi, etkileşimsiz mi? Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (53), 102-121. https://doi.org/10.53444/deubefd.976899
23. Egan, M. B. (2008). Implementing literature circles in a fourth grade classroom. (Published master dissertation). Rowan University. Rowan Digital Work.
24. Ergül, C., Akoğlu, G., Sarıca, A., Tufan, M. ve Karaman, G. (2015). Ana sınıflarında gerçekleştirilen birlikte kitap okuma etkinliklerinin “etkileşimli kitap okuma” bağlamında incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 603-619. https://doi.org./10.17860/efd.88429
25. Ergül, C., Akoğlu, G., Karaman, G. ve Sarıca, A. D. (2017). Anasınıfında uygulanan etkileşimli kitap okuma programının sonraki okuma becerilerine etkisi: İzleme çalışması. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 10(2), 191-219. https://doi.org./10.5578/keg.27611
26. Erol, Ş. (2024). Birinci sınıf matematik dersinde etkileşimli okuma uygulamaları ile sayılar ve işlemlerin öğretiminden yansımalar (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Trabzon Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon.
27. Fettig, A., Cook, A. L., Morizio, L., Gould, K. ve Brodsky, L. (2018). Using dialogic reading strategies to promote social-emotional skills for young students: An exploratory case study in an after-school program. Journal of Early Childhood Research, 16(4), 436-448. https://doi.org/10.1177/1476718X18804848
28. Gambrell, L. B. (2011). Seven rules of engagement: What's most important to know about motivation to read. Reading Teacher, 65(3), 172-178. https://doi.org./0.1002/TRTR.01024
29. Ganotice Jr, F. A., Downing, K., Mak, T., Chan, B. ve Lee, W. Y. (2017). Enhancing parent-child relationship through dialogic reading. Educational Studies, 43(1), 51-66. https://doi.org./10.1080/03055698.2016.1238340
30. Gedik, M. (2017). Ortaokul 2. sınıf öğrencilerinin okuma becerilerinin geliştirilmesinde eğitsel oyunların başarı ve kalıcılığa etkisi. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (58), 453-464.
31. Godfrey-Hurrell, J. K. (2015). Investigation of content- based training and practice- based coaching with teachers of Latino preschoolers who are dual language learners at risk for language delay (Unpublished doctoral dissertation). North Caroline University.
32. Gutiérrez, R. (2016). Effects of dialogic reading in the improvement of reading comprehension in students of primary education/Efectos de la lectura dialógica en la mejora de la comprensión lectora de estudiantes de educación primaria. Revista de Psicodidáctica, 21(2), 303-320. https://doi.org./10.1387/RevPsicodidact.15017
33. Gökaslan Zor, E. (2024). Etkinlik temelli etkileşimli okuma modeli ile okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
34. Grolig, L., Cohrdes, C., Tiffin-Richards, S. P., & Schroeder, S. (2020). Narrative dialogic reading with wordless picture books: A cluster-randomized intervention study. Early Childhood Research Quarterly, 51, 191-203. https://doi.org./10.1016/j.ecresq.2019.11.002
35. Güneş, F. (2021). Türkçe öğretimi: Yaklaşımlar ve modeller (9. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
36. Güneş, F. (2024). Türkçe öğretimi: Yaklaşımlar ve modeller (12. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
37. Hidayatullah, S., Mulyati, Y., Damaianti, V. S. ve Permadi, T. (2023). Effectiveness of dialogical reading literacy programs in improving language skills and literacy of early students. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 22(8), 233-252. https://doi.org./10.26803/ijlter.22.8.13
38. İlhan, E. ve Canbulat, T. (2021). Etkileşimli kitap okuma programının (EKOP) ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin temel dil becerilerine etkisi. Başkent University Journal of Education, 8(1), 40-56.
39. İşlekler, B. (2022). Etkileşimli kitap okuma programının ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin bilim insanı imajlarına etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
40. Jinxiu, J., & Zhengping, Z. (2016). Principles and implementation of reading activities in primary school English class. English Language Teaching, 9(12), 74-78. https://doi.org./10.5539/elt.v9n12p74
41. Karakullukcu, N. ve Çelik, Y. (2020). İlkokul öğrencilerine kitap okuma alışkanlığı kazandırmada sınıf öğretmenlerinin rolü. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(2), 1-14.
42. Karatay, H. (2009). Okuma stratejileri bilişsel farkındalık ölçeği. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 58-79. https://doi.org/10.11616/AbantSbe.242
43. Karatay, H. (2022). Okuma eğitimi kuram ve uygulama (5. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
44. Kardaş, N. (2024). Drama temelli etkileşimli okuma etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerileri ile okuma tutum ve alışkanlığına etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
45. Kerigan, B. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarına etkileşimli okuma yöntemiyle sosyal becerilerin kazandırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
46. Kim, M., & Lee, Y. (2023). Comparison of the effect of fiction reading on social cognition according to reading media. The Korean Society of Culture and Convergence, 45(9), 839-852.
47. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. London: Sage Publications.
48. Merga, M. K., & Ledger, S. (2019). Teachers' attitudes toward and frequency of engagement in reading aloud in the primary classroom. Literacy, 53(3), 134-142. https://doi.org/10.1111/lit.12162
49. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide design and implementation (4 th ed.). San Francisco, CA: Jossey- Bass.
50. Minghua, T. (2014). The effectiveness of dialogic reading on the expressive vocabulary development of children with autism spectrum disorders (Published doctoral dissertation). Purdue University. ProQuest Dissertations and Theses Global.
51. Neno, H., Emanuel, U. ve Yulita, D. (2022). Teachers’reading habits and their effect on the students’ literacy. English Review: Journal of English Education, 10(3), 811-820. https://doi.org/10.25134/erjee.v10i3.5705
52. Öksüz, H. İ., Yıldırım, K., Çetinkaya, F. Ç., Koşum, A. N. ve Alkar, N. (2025). Read-aloud practices with children’s picture books in Turkish first-grade classrooms. Journal of Early Childhood Teacher Education, 46(1), 220–240. https://doi.org/10.1080/10901027.2024.2439880
53. Özbay, M. (2006). Okuma eğitiminde çevre faktörü. Eurasian Journal of Educational Research (EJER), (24), 161-170.
54. Özbay, M. (2014). Türkçe özel öğretim yöntemleri II (6. Baskı). İstanbul: Öncü Kitap Yayınevi.
55. Sadulloyevna, M. S. (2024). Improving the technology of teaching primary school children to read in the family. European International Journal of Pedagogics, 4(08), 22-25. https://doi.org/10.55640/eijp-04-08-04
56. Sear, K. (2024). The power of reading and strategies to develop a reading habit. Cambodian Journal of Educational Research, 4(2), 79-100. https://doi.org/10.62037/cjer.2024.04.02.05
57. Sever, S. (2015). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme (Gözden geçirilmiş 5. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
58. Sever, S. (2021). Çocuk ve edebiyat (11. Baskı). İzmir: Tudem Yayınları.
59. Topçam, A. B. ve Çetinkaya, F. Ç. (2024). Okuma çemberi yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonlarına etkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2), 314-329. https://doi.org/10.17556/erziefd.1421621
60. Turan, R. C. ve Akyol, H. (2025). Etkileşimli okumaya dayalı lisansüstü tezlerin incelenmesi. Harran Maarif Dergisi, 10(1), 129-161.
61. Uğur, S. ve Tavşanlı, Ö. F. (2022). Öğretmen rolüyle etkileşimli okuma uygulamalarının dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarısına etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(2), 655-678. https://doi.org/10.37217/tebd.1086345
62. Ulusoy Ünlü, A. (2024). Etkileşimli kitap okuma uygulamalarının çocukların dil ve sosyalduygusal gelişimine etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
63. Ülper, H. (2023). Okuma ve anlamlandırma becerilerinin kazandırılması (5. Baskı). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
64. Velioğlu, M. N., Karsu, S., Çiftçi, S., Işıkhan, P. A., Umut, M. Ö. ve Bayrak, E. (2013). Bilinç öncesinden bilinç sonrasına yolculuk: okuma alışkanlığı kazandırılmasına dönük üniversite öğrencileri üzerinde karma bir araştırma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(47), 171-190.
65. Whitehurst, G. J., Arnold, D.S., Epstein, J. N., Angell, A. L., Smith, M., & Fischel, J. E. (1994a). A picture book reading intervention in day care and home for children from lowincome families. Developmental Psychology, 30, 679-689. https://doi.org/10.1037/0012-1649.30.5.679
66. Whitehurst, G. J., Epstein, J. N., Angell, A. L., Payne, A. C., Crone, D. A., & Fischel, J. E. (1994b). Outcomes of an emergent literacy intervention in Head Start. Journal of Educational Psychology, 86, 542–555.
67. Whitehurst, G. J., Falco, F. L., Lonigan, C. J.., Fischel, J. E., DeBaryshe, B. D., Valdez-Menchaca, M. C., & Caulfield, M. (1988). Accelerating language development through picture book reading. Development Psychology, 24(4), 552-559.
68. Yalçın, E., Ayyıldız, P., Kınalı, G. ve Şengil, A. Z. (2024). Yenilikçi ve çağdaş bir model: Makale esaslı kitap okuma tekniği (MEKOT). International Journal of Eurasia Social Sciences/Uluslararasi Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 14(55), 84-95. https://doi.org/10.35826/ijoess.4447
69. Yazıcı Çetin, D. (2023). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda etkileşimli kitap okuma programının sözcük dağarcığı üzerindeki etkililiğinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Biruni Üniversitesi.
70. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
71. Yılmaz, C. (2020). Sınıf öğretmenlerinin sesli okumaya yönelik görüşlerinin incelenmesi (Yayımlanmış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
72. Yılmaz, C., Yıldız, M. ve Ceyhan, S. (2022). Sınıf öğretmenlerinin sesli okumaya yönelik görüşlerinin incelenmesi. Journal of World of Turks/Zeitschrift für die Welt der Türken, 14(2), 41-60. https://doi.org/10.46291/ZfWT/140203
73. Yılmaz, M. (2008). Türkçede okuduğunu anlama becerilerini geliştirme yolları/The developing methods of reading comprehension skills in Turkish. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(9), 131-139.
74. Yılmaz, Ş. ve Turguner, T. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuklara kitap okuma etkinliklerine yönelik görüşleri. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 227-257.
75. Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods (5th ed.) Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
76. Yurtbakan, E. (2020). Etkileşimli okuma: Bir içerik analizi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(1), 135-156.
77. Yüzbaşioğlu, Y. ve Akyol, C. (2022). The effect of a dialogic reading program on the early literacy skills of children in preschool period. Education Quarterly Reviews, 5, 557-563.