The Relationship Between Turkish Language Teachers’ Artificial Intelligence Literacy Levels and Innovative Pedagogical Practices

Öz

This study aimed to examine the relationship between Turkish language teachers’ artificial intelligence literacy levels and innovative pedagogical practices. In line with this aim, a survey design within the quantitative research approach was employed. The participants of the study consisted of 203 Turkish language teachers working in various regions across Türkiye during the 2025–2026 academic year. Participants were selected using convenience sampling. Data were collected through a Personal Information Form, the Artificial Intelligence Literacy Scale (AILS), and the Innovative Pedagogical Practices Scale for Teachers. The data were analyzed using SPSS 31 statistical software, employing descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis. The findings revealed that teachers’ levels of artificial intelligence literacy and innovative pedagogical practices were generally high. It was determined that these levels did not differ significantly according to gender, age, teaching experience, and number of students; however, they differed significantly based on whether teachers had received artificial intelligence training. In addition, a moderate and positive relationship was found between artificial intelligence literacy and innovative pedagogical practices, with the strongest association observed in the “Use” dimension and the weakest in the “Ethics” dimension. According to the regression analysis results, among the sub-dimensions of artificial intelligence literacy, only the “Use” dimension significantly predicted innovative pedagogical practices. The study concludes that developing teachers’ ability to effectively and functionally use artificial intelligence is crucial for fostering innovative transformation in education.

Anahtar Kelimeler

• Turkish language teachers
• artificial intelligence literacy
• innovative pedagogical practices

Türkçe Öğretmenlerinin Yapay Zekâ Okuryazarlık Düzeyleri ile Yenilikçi Pedagojik Uygulamaları Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmada, Türkçe öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri ile yenilikçi pedagojik uygulamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada nicel araştırma stratejisi içerisinde yer alan tarama modelleri kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde görev yapmakta olan 203 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılar, uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Yapay Zekâ Okuryazarlık Ölçeği (YZOÖ) ve Öğretmenler İçin Yenilikçi Pedagoji Ölçeği (ÖİYPÖ) kullanılmıştır. Veriler, SPSS 31 istatistik programı aracılığıyla betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı ile yenilikçi pedagojik uygulama düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu düzeylerin cinsiyet, yaş, kıdem ve öğrenci sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği ancak yapay zekâ eğitimi alma durumuna bağlı olarak anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca yapay zekâ okuryazarlığı ile yenilikçi pedagojik uygulamalar arasında en yüksek “Kullanım”, en düşük “Etik” boyutlarında olmak üzere orta düzeyde ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre yapay zekâ okuryazarlığının alt boyutları içerisinde yalnızca “Kullanım” boyutunun yenilikçi pedagojik uygulamaları anlamlı biçimde yordadığı belirlenmiştir. Araştırmada, öğretmenlerin yapay zekâyı etkin ve işlevsel kullanabilme becerilerinin geliştirilmesinin eğitimde yenilikçi dönüşüm açısından önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe öğretmenleri
• yapay zekâ okuryazarlığı
• yenilikçi pedagojik uygulamalar

Kaynakça

1. Akkaya, N., & Çıvğın, H. (2021). Türkçe eğitiminde yapay zekâ. The Journal of International Education Science, 8(29), 308-322. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.53915
2. Alan, B., & Kılınç, İ., Ç. (2024). Sınıf öğretmenlerinin yenilikçi pedagoji uygulamalarını kullanım durumlarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 8(1), 1-21. https://doi.org/10.55774/mikad.1314692 Atabek, O. (2019). Challenges in integrating technology into education. Turkish Studies, 14(1), 1-19. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14810
3. Ateş, V., Dişlioğlu, T. A., & Medeni, T. D. (2025). Yapay zekâ teknolojilerinin eğitimde kullanılması: Öğretmen değerlendirmeleri. Kamu Yönetimi ve Teknoloji Dergisi, 7(2), 167-191. https://izlik.org/JA27HA68PK
4. Awang, N. E., Zulkifli, H., & Hamzah, M. I. (2025). Factors affecting teachers’ implementation of innovative pedagogies: A systematic literature review. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 24(3), 366-382. https://doi.org/10.26803/ijlter.24.3.18
5. Azizoğlu, B., & Çakır, R. (2025). Özel eğitim öğretmenlerinin BİT tutumları, dijital materyal tasarımı yeterlikleri ve üretken yapay zekâ okuryazarlıklarının incelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 231-257. https://doi.org/10.51119/ereegf.2025.129
6. Balcı, A. (2021). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
7. Banaz, E., & Demirel, O. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (60), 1516-1529. https://doi.org/10.53444/deubefd.1461048
8. Berk, N., & Hava, K. (2026). Sınıf öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri, yapay zekaya yönelik kaygıları ve tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. JRES, 13(1), 51-68. https://doi.org/10.51725/etad.1808631

9. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
11. Chen, S., & Abd Rani, N. S. (2025). Exploring the impact of teachers’ intrinsic motivation on innovative teaching practices: The mediating role of teacher engagement in Beijing Colleges and Universities. Uniglobal Journal of Social Sciences and Humanities, 4(1), 1–10. https://doi.org/10.53797/ujssh.v4i1.1.2025
12. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
13. Çelebi, C., Yılmaz, F., Demir, U., & Karakuş, F. (2023). Artificial intelligence literacy: An adaptation study. Instructional Technology and Lifelong Learning, 4(2), 291-306. https://doi.org/10.52911/itall.1401740
14. Çetin, M., & Aktaş, A. (2021). Yapay zekâ ve eğitimde gelecek senaryoları. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18, 4225-4268. https://doi.org/10.26466/opus.911444
15. Demirtaş, E. N., & İşçi, T. G. (2026). Eğitimde yapay zekâ okuryazarlığı: Öğretmenlerin düzeyleri ve belirleyici faktörler. International Journal of Eurasian Education and Culture, 11(31), 116-133. http://dx.doi.org/10.35826/ijoecc.2888
16. Deshen, M., Harari, R., & Aharony, N. (2026). Teachers’ artificial intelligence (AI) literacy: An exploratory study. Smart Learning Environments, 13(7), 1-27. https://doi.org/10.1186/s40561-026-00433-5
17. Doğan, F. N. (2025). Türkçe öğretmeni adaylarının yapay zekâya yönelik tutumları ile yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki. International Journal of Language Academy, 13(4), 197-215. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.88194
18. Doruköz, K. D., & Uslu, B. (2023). Yapay zekânın iş hayatındaki yeri: Avantajlar, dezavantajlar ve politikalar. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(CEEİK 2023 Özel Sayısı), 45-62. https://doi.org/10.38120/banusad.1376452
19. Du, H., Sun, Y., Jiang, H., Islam A. Y. M. A., & Gu, X. (2024). Exploring the effects of AI literacy in teacher learning: An empirical study. Humanities & Social Sciences Communications, 11, 1-10. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03101-6
20. Ekin, S. (2025). Öğretmenlerin yenilikçi pedagoji uygulamaları ile tasarımcı öğretmen olma özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 924299) [Yüksek lisans tezi, Siirt Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
21. Ekolu, S. O., & Quainoo, H. (2019). Reliability of assessments in engineering education using Cronbach’s alpha, KR and split-half methods. Global Journal of Engineering Education, 21(1), 24-29.
22. Elilçi, M. A., Beyaz, G., Öncü, M. A., & Çolak, A. (2024). Eğitimde yenilikçi yaklaşımların uygulanmasına yönelik öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(2), 868–878. https://doi.org/10.5281/zenodo.10719335
23. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A. G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149-1160. https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149
24. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. Sage.
25. Fraenkel J. R., Wallen N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
26. Gansser, O. A., & Reich, C. S. (2021). A new acceptance model for artificial intelligence with extensions to UTAUT2: An empirical study in three segments of application. Technology in Society, 65, 101535. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2021.101535
27. George, D., & Mallery, P. (2022). IBM SPSS statistics 27 step by step: A simple guide and reference (17th ed.). Routledge.
28. Gondal, K. M. (2018). Artificial intelligence and educational leadership. Annals of King Edward Medical University, 24(4), 1-2.
29. Gümüş, Y. E., & Kocabıyık, Y. (2023). Yapay zekâ teknolojisi yaratıcı yazarlığa karşı: Dijital çağda yaratıcı yazarlığın dönüşümü. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(4), 1178-1191. https://doi.org/10.7456/tojdac.1323219
30. Güneş, H., & Özgan, Y. Ş. (2026). Türkçe öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlıkları ile 21. yüzyıl öğreten becerileri arasındaki ilişki. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 14(1), 1-19. https://doi.org/10.16916/aded.1749619
31. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
32. Hayes, A. F., & Cai, L. (2007). Using heteroskedasticity-consistent standard error estimators in OLS regression: An introduction and software implementation. Behavior Research Methods, 39(4), 709–722. https://doi.org/10.3758/BF03192961
33. Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.
34. İçen, E. (2024). Öğretmenlerin yapay zekâ farkındalıkları ile yenilikçi pedagoji uygulamaları arasındaki (Tez No. 873820) ilişki [Yüksek lisans tezi, Bahçeşehir Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
35. Kaman, Ş. (2025). Sınıf öğretmenlerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 7(1), 63-77. https://doi.org/10.53694/bited.1628589
36. Karagöl, E., & Yıldırım Bilgen, D. (2025). Türkçe eğitiminde yapay zekâ kullanımı: Türkçe eğitimcileri yapay zekâ hakkında ne düşünüyor?. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(2), 356-374. https://doi.org/10.16916/aded.1611540
37. Karakuş, A., Geçgel, Ş., & Çetin, M. (2024). Gelişen bir paradigma: Yapay zekâ okuryazarlığı. International Journal of Active Learning, 8(1), 50-63. https://doi.org/10.48067/ijal.1422876
38. Karaman, K., & Köse, M. (2025). Fen bilimleri öğretmen ve öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik tutumları ile yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri: İlişkisel bir inceleme. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 8(2), 177-197. https://doi.org/10.70325/eyyad.1782927
39. Karasar, N. (2024). Bilimsel araştırma yöntemleri: Kavramlar, ilkeler, teknikler (39. Baskı). Nobel Akademi.
40. Kaya, M., Kayman, F., & Özdemir, Y. (2025). Öğretmen görüşleri bağlamında yenilikçi öğretim yöntemlerine yönelik tutumlar, uygulamalar ve karşılaşılan zorluklar: Nitel bir araştırma. Çukurova Araştırmaları, 11(1), 50-71. http://dx.doi.org/10.29228/cukar.80534
41. Kayış, A. (2010). Güvenirlik analizi. Ş. Kalaycı (Ed), SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (ss. 403-419). Asil.
42. Kına, E. (2025). Yapay zekânın multidisipliner alanlardaki uygulamaları. Türkiye Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 6(2), 165-186. https://doi.org/10.70562/tubid.1728656
43. Kirubalan, T., & Sivananthan, P. (2026). Teachers' effectiveness in using innovative teaching methods in classroom teaching. International Journal of Research and Scientific Innovation (IJRSI), 13(1), 2125-2132. https://doi.org/10.51244/IJRSI.2026.13010188
44. Koparan, B., & Şimşek, B. (2025). Eğitimde yapay zekâ kullanımı ve Türkçe öğretimine yönelik çıkarımlar. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(44), 37-71. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.86762
45. Kutluğ, E. N. (2024). Lise öğretmenlerinin yenilikçi pedagoji uygulamalarının öğretme motivasyonları ile ilişkisi (Tez No. 876507) [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
46. Macit Kılıç, Ş. (2023). Öğretmenlerin yenilikçi pedagojik uygulamalara yönelik düzeylerinin incelenmesi (Tez No. 779723) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
47. Mahadev, B. (2025). A review of artificial intelligence across principal areas: Potential, applications and limitations. International Journal of Engineering Research & Technology, 14(6), 1-24. https://doi.org/10.5281/zenodo.18104196
48. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Yapay zekâ ve eğitim: Öğretmenler için uygulamalı Prompt mühendisliği ve üretken araçlarla yenilikçi öğrenme stratejileri. https://yegitek.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_07/08125530_yz_ve_egitim_prompt_rhbri_guncell.pdf
49. Muzaffer, N., & Ünal, F. (2025). Öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlığı ve bilişim teknolojileri etik kullanım durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(2), 2411-2438. https://doi.org/10.51460/baebd.1670058
50. Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd Edition). McGraw-Hill.
51. Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
52. Qiang, W. (2025). Research on excellent cases of "Artificial intelligence + higher education" application scenarios in Chinese Universities. World Journal of Education, 15(2), 78-88. https://doi.org/10.5430/wje.v15n2p78
53. Sanlı, Ö. (2024). Müzik öğretmenlerinin yenilikçi pedagoji uygulamalarını kullanma durumlarının belirlenmesi (Tez No. 845239) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
54. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2019). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri (7. Baskı). Anı.
55. Süer, S. (2019). Sınıf öğretmenlerinin yenilikçi pedagoji uygulamalarına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi (Tez No. 582578) [Doktora tezi, Dicle Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
56. Süer, S., & Oral, B. (2021). Öğretmenler için yenilikçi pedagoji uygulamaları ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 132-147. https://doi.org/10.17860/mersinefd.694938
57. Taber, K. S. (2018). The use of Cronbach’s alpha when developing and reporting research instruments in science education. Research in Science Education, 48, 1273-1296. https://doi.org/10.1007/s11165-016-9602-2
58. UNESCO. (2024). AI competency framework for teachers. UNESCO. https://doi.org/10.54675/ZJTE2084
59. Yavşan, F., & Elkıran, Y., M. (2025). Yabancılara Türkçe öğretimi süreçlerinde yapay zekâ entegrasyonu: Öğretmen görüşleri. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi (UTÖAD), 5(Özel Sayı), 38-61. https://zenodo.org/doi/10.5281/zenodo.17835104
60. Yörür, G., & Bülbül, H. İ. (2025). Öğretmenlerin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. A. Çoruk (Ed.), 4. lisansüstü öğretmen çalışmaları kongresi tam metin kitabı içinde (ss. 175-182). https://lock.congress.gen.tr/files/kongre/225/editor/2025_lock_tam_meti.pdf