The Analysis of Hüseyin Yurttaş's Children's Books in Terms of Essential Features in Children’s Literature Works

Öz

The study aimed to investigate Hüseyin Yurttaş’s children’s books within the scope of essential components that literary works for children should include. 15 randomly-selected story books among Hüseyin Yurttaş’s books for children constituted the sample of the study. Document analysis, which is a qualitative research method, was used in the analysis of the stories. Children’s books in the sample were analyzed through the “Literary or Tutorial Books Evaluation Scale”. With respect to the design and visual features of the stories, it was found that the psychological effect of the color component was not used in the illustration and that there were certain problems stemming from binding and paper use. In addition, regarding the contents, it was deduced that stories that were appropriate for the levels of the children were included and these stories were built authentically and consistently. Moreover, it was seen that characters and messages that would enhance children’s character development were created. Finally, it was revealed that themes of the stories were structured upon love, that situations unique to human and nature were reflected, that expressive power and potential of Turkish language were used in accordance with children’s linguistic levels, and that a language and expression framework that could be taken as an example by children were constructed in the stories.

Anahtar Kelimeler

• Children's literature
• story
• Hüseyin Yurttaş

Hüseyin Yurttaş’ın Çocuk Kitaplarının Çocuk Edebiyatı Yapıtlarında Bulunması Gereken Özellikler Açısından İncelenmesi

Öz

Çalışmada, Hüseyin Yurttaş’ın çocuk kitapları, çocuk edebiyatı yapıtlarında bulunması gereken özellikler açısından incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Hüseyin Yurttaş’ın çocuk kitapları arasından rastlantısal yöntemle seçilen 15 hikâye kitabı oluşturmaktadır. Hikâyelerin incelenmesinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Örneklemi oluşturan çocuk kitapları “Çocuklara Seslenen Yazınsal ya da Öğretici Kitapları Değerlendirme Ölçeği” kullanılarak incelenmiştir. Hikâyeler tasarım ve resim özellikleri açısından incelendiğinde, resimlemelerde renk unsurunun psikolojik etkisinden faydalanılmadığı, ciltleme ve kâğıt kullanımından kaynaklı bazı sorunların olduğu tespit edilmiştir. İçerik açısından bakıldığında ise hikâyelerde çocukların düzeyine uygun konuların işlendiği, bunların özgün ve tutarlı bir şekilde kurgulandığı belirlenmiştir. Çocukların kişilik gelişimlerini kuvvetlendirecek karakterler geliştirildiği ve iletiler sunulduğu görülmüştür. Temaların sevgi üzerine yapılandırıldığı, insana ve doğaya özgü durumların yansıtıldığı, Türkçenin anlatım gücü ve olanaklarının çocuğun dilsel düzeyine uygun olarak kullanıldığı, hikâyelerde çocuğun örnek alabileceği bir dil ve anlatım çerçevesinin oluşturulduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk Edebiyatı
• Hikâye
• Hüseyin Yurttaş

Kaynakça

1. Akbayır, S. & Şahin, Ş. (2005). Yaş Guruplarına Göre Çocuklar İçin Edebiyat. Hece Aylık Edebiyat Dergisi, Çocuk Edebiyatı Özel Sayısı 104-105(1),190-204.
2. Akdemir, S. ve Saban, A. (2020). İlkokul Dördüncü Sınıfta Felsefe-Temelli Çocuk Kitapları Aracılığıyla Değer Öğretimine İlişkin Bir Eylem Araştırması. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(2), 431-461.
3. Altunkaynat, M. (2018). İlkokul Öğrencilerinin Kitap Seçimine İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. Turkish Studies Educational Sciences, 13(19), 101-117.
4. Arseven, T. (2005). Mesaj açısından çocuk kitapları. Hece Aylık Edebiyat Dergisi. Çocuk Edebiyatı Özel Sayısı (104-105), 42-52.
5. Ateş, S., Çetinkaya, Ç., Yıldırım, S. (2012). Okunabilir Bir Kitap Nasıl Seçilir? İlköğretim Online, 11(2), 319-331.
6. Aytan, T. (2016). Türk Çocuk Edebiyatı Üzerine Bir Söz Varlığı Çalışması: Atasözleri. Milli Eğitim Dergisi, 210, 425-445.
7. Bilgin, H. (2011). 5-6 Yaş Çocuklarına Yönelik 1990-2010 Yılları Arasında Basılan Resimli Kitapların Çocuğa Görelik Kavramına Göre İncelenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
8. Boz, İ. ve Ulusoy, M. (2020). Sınıf Öğrencilerinin Okuma Tutumu İle Okuduğunu Anlama Düzeyi Ve Rutin Olmayan Problem Çözme Başarısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar dergisi, 4(1), 13-24.

9. Ciravoğlu, Ö. (1997). Çocuk Edebiyatı. İstanbul: Esin Yayınevi.
10. Çakır, P. (2003). Türkçe Ders Kitaplarındaki Öykülerin Çocuğa Görelik İlkesi Açısından İncelenmesi. Turkish Studies. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 8(1), 1171-1180.
11. Çetinkaya, F.Ç., Durmaz, M. ve Öksüz, H.İ. (2020). Kitap Satış Danışmanları ve Okunabilir Kitap. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 559-571.
12. Değirmenci, H. (2009). İlköğretim Okullarında Düzenlenen Okuma Saatlerinin Değerlendirilmesine İlişkin Öğretmen Görüşleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
13. Demir, A. (2009). Dokuzuncu Hariciye Koğuşu’nda Mekânın/Mekân Tasvirlerinin Başlıca İşlevleri. International Journal of Central Asian Studies. 13(1), 195-216
14. Demircan, C. (2006).TÜBİTAK Çocuk Kitaplığı Dizisindeki Kitapların Dış Yapısal ve İç Yapısal Olarak İncelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 2 (1), 10-27.
15. Dilidüzgün, S. (2004). İletişim Odaklı Türkçe Derslerinde Çocuk Kitapları. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
16. Doğan Güldenoğlu, B. N. (2011), Aytül Akal’ın Öykülerinin Çocuğa Görelik İlkesi Açısından İncelenmesi, Sedat Sever (Ed.) III. Ulusal Çocuk Kitapları Sempozyumu. (Sorunlar ve Çözüm Yolları) bildiri kitabı içinde, (s.361-369), Ankara: Ankara Üniversitesi.
17. Dursunoğlu, H. (2007) Eğitim Fakülteleri İçin Çocuk Edebiyatı, Ankara: Pegem A Yayıncılık.
18. Erdem, A. (2011). İlköğretim Öğrencilerinin Bakış Açısıyla Çocuk Kitaplarındaki Kahramanlar. Sedat Sever (Ed.) III. Ulusal Çocuk Kitapları Sempozyumu. (Sorunlar ve Çözüm Yolları) bildiri kitabı içinde, (s.613-620), Ankara: Ankara Üniversitesi.
19. Erdoğan, F. (1999). Türkiye’de 1996-1998 yıllarında yayımlanmış telif çocuk kitaplarının içerik analizi, Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
20. Ertuş, A. (2014). Ayla Kutlu’nun Öykülerinde Mekân. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 9(3), 695-714
21. Fang, Z. (1996). Illustrations, Text, And The Child Reader: What Are Pictures İn Children’s Storybooks For? Reading Horizons: A Journal of Literacy and Language Arts, 37(2), 130-142.
22. Göçer, A. (2009). Türkçe Eğitiminde Öğrencilerin Söz Varlığını Geliştirme Etkinlikleri ve Sözlük Kullanımı. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 4(4), 1025-1051.
23. Gönen, M., Katrancı, M., Uygun, M. ve Uçuş, Ş. (2011). İlköğretim Birinci Kademe Öğrencilerine Yönelik Çocuk Kitaplarının, İçerik, Resimleme ve Fiziksel Özellikleri Açısından İncelenmesi. Eğitim ve Bilim dergisi, 36(160), 250-264.
24. Güleç, H.Ç. ve Gönen, M. (1997). 1974-1993 yılları arasında Türkçe basılmış olan resimli öykü kitaplarının resimlendirme ve fiziksel özellikleri yönünden incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği Dergisi, (11)1, 42-53
25. Güneş, F. (2010). Okuma kültüründe okuma ilgisi ve kitap seçiminin önemi ile ekran okuma alışkanlığı. Şimdi Okuma Zamanı Okuma Kültürü ve Etkili Dil Kullanmı Projesi-Okuma Kültürü ve Siz Varlığının Geliştirilmesi Çalıştayı’nda sunulmuştur. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
26. Gürel, S., Temizyürek, F., Şahbaz, N,K. (2007). Çocuk Edebiyatı. Ankara: Öncü Basımevi.
27. İçli, A. (2012) Turkey Fuzûlî’nin Rind Ü Zahid Eserinde Mekân: Meyhane ve Mescit, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, 7(1), 1305-1317.
28. İpek, O. (2017). Çocuk Edebiyatı ve Çocuk Eğitimi Çerçevesinde Numan Kartal’ın Eserlerinin İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
29. Hargrave AC, Senechal M. A. (2000). Kelime Dağarcığı Olan Okul Öncesi Çocuklara Kitap Okuma Müdahalesi: Düzenli Okuma ve Diyaloglu Okumanın Faydaları. Early Childhood Research Quarterly, 15(1): 75-90.
30. Haris, V. J. (2008). Selecting Books That Children Will Want To Read. The Reading Teacher, 61(5), 426-430.
31. Hidman, A. ve Skibbe, L. E. (2014). Paylaşılan kitap okuma sırasında ebeveyn konuşmasının çeşitliliğinin ve okul öncesi dil ve okuryazarlığa katkılarının araştırılması. Reading & Writing: An Interdisciplinary Journal 27(3); 287- 313.
32. Kaplan, K. (2017). Kitapların Kapak Tasarımlarındaki Mesajlarda Kullanılan Propaganda Teknikleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6(3), 1574-1589.
33. Karataş, E. (2014). Çocuk Edebiyatında “Karakter Kavramı”. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33(1), 60-79.
34. Katrancı, M. (2015). İlkokul Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Kitap Okuma Motivasyonlarının İncelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3(2), 49-62.
35. Kıbrıs, İ. (2006). Çocuk Edebiyatı. Ankara: Tek Ağaç Yayınları.
36. Kıran, Z. & Kıran A. (Eziler). (2003). Yazınsal Okuma Süreçleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
37. Korkmaz, R. (2007). “Romanda Mekanın Poetiği”. Ayşenur Külahlıoğlu İslam, Süer Eker (Ed.) Edebiyat ve Dil Yazıları içinde (s. 399-415). Ankara: Grafiker Yayınları.
38. Kuran, Ş. B., ve Ersözlü, Z. N. (2009). Sınıf öğretmenlerinin çocuk edebiyatına ilişkin görüşleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 1-17.
39. MEB. (2019). İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı (1-8. Sınıflar). Ankara: MEB.
40. Melanlıoğlu, D. (2011). Ayla Çınaroğlu’nun Öykülerindeki İletiler ve Bu İletilerin Aktarımına Yönelik Tespitler. Sedat Sever (Ed.) III. Ulusal Çocuk Kitapları Sempozyumu. (Sorunlar ve Çözüm Yolları) bildiri kitabı içinde, (s.431-437), Ankara: Ankara Üniversitesi.
41. Mennanoğulları, B. (2008). İlköğretim I.Kademe Öğrencilerinin Çocuk Hikâye Kitaplarının Tipografik Özellikleri ile İlgili Görüşleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
42. Nas, R. (2004). Örneklerle Çocuk Edebiyatı. Bursa: Ezgi Kitapevi.
43. Oğuzkan, F. (2006). Çocuk Edebiyatı. Ankara: Anı Yayıncılık.
44. Padak, N., ve Rasinski, T. (2007). Is being wild about Harry enough? Encouraging independent reading at home. The Reading Teacher, 61(1), 350–353.
45. Pala, F. (2019). Kitap Okuma Alışkanlığının Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Davranışları Üzerindeki Etkisi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi 2(29, 187-200.
46. Palani, K. K. (2012). Promoting reading habits and creating literate society. Researchers World, 3(2), 90-94.
47. Savaş B. (2006). Okuma Eğitimi ve Çocuklarda Dil Gelişimi. İstanbul: Alfa Basım ve Yayıncılık.
48. Schirmer, B. R. ve Lockman, A. S. (2001). How I Do Find A Book To Read? Middle And High School Students Use A Rubric For Self-Selecting Material For İndependent Reading. Teaching Exceptional Children, 34(1), 36-42.
49. Sever, S. (2008). Çocuk ve Edebiyat. İzmir: Tudem Yayınları.
50. Sever, S. (2018). Sanatsal Uyaranlarla Dil Öğretimi. Ankara: Tudem Yayıncılık.
51. Soylu Koyuncu, S. & Kaptan, A. Y. (2005). Çocuk Kitaplarında Görsel Anlatım ve Tasarım Sorunları. Hece Aylık Edebiyat Dergisi, Çocuk Edebiyatı Özel Sayısı 104-105, 256-262.
52. Şahin, A. (2007). Eğitim Fakülteleri İçin Çocuk Edebiyatı. Ankara: Pagem A Yayıncılık.
53. Şirin, M. R.(2016). Edebiyat ve Çocuk Edebiyatı Edebiyatın Amacı ve İşlevi. Türk Dili Dergisi. CX (780), 12-31. 10.09.2019 tarihinde http://www.tdk.gov.tr/images/3_Mustafa%20Ruh%9Flevi.pdf, adresinden erişilmiştir.
54. Taşdemir, M. (2005). Eğitsel Bir Materyal Olarak Çocuk Hikaye ve Romanlarının Nitelik Düzeyi. Milli Eğitim Dergisi, 33(168), 7-29.
55. Tosun, N. (2005). Çocuk Hikayeleri. Hece Aylık Edebiyat Dergisi, Çocuk Edebiyatı Özel Sayısı 104-105(1), 213-218.
56. Tosunoğlu M. & Kayadibi, N. (2006), Türkiye’de 2000-2005 Yıllarında Devlet Tarafından Yayınlanmış Çocuk Kitaplarının Biçim ve İçerik Analizi. Sedat Sever (Ed.) II. Ulusal Çocuk Kitapları Sempozyumu bildiri kitabı içinde, (s.339-348), Ankara: Ankara Üniversitesi.
57. Tüfekçi Can, D. (2014) Çocuk Edebiyatı: Giriş, Konya: Eğitim Kitapevi.
58. Tüfekçi Can, D. (2014) Çocuk Edebiyatı - Kuramsal Yaklaşım , Konya: Eğitim Yayınevi.
59. Uz Erşahin, I. (2009). Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Çocuk Edebiyatı Metinlerinin Çağdaş Çocuk Edebiyatı İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi ve Eğitsel Öneriler. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
60. Worthy, J. (2002). What Makes İntermediate-Grade Students Want To Read? The Reading Teacher, 55(1), 568-569.
61. Yalçın, A. ve Aytaş, G. (2003). Çocuk Edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.
62. Yıldırım, A & Şimşek, H. (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
63. Yıldız, M. (2013). İlköğretim 3, 4 Ve 5. Sınıf Öğrencilerinin Okuma Motivasyonlarının İncelenmesi. Eğitim ve Bilim, 38(168), 260-271.
64. Yurtbakan, E. ve Erdoğan, T. (2020). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıklarının belirlenmesi: Bir karma yöntem. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 240-257.
65. Yurttaş, H.(2003). Küçük Balıkçılar. (5. Baskı).İstanbul: Bilgi Yayınları.
66. Yurttaş, H.(2005). Eşekler Cenneti. (7. Baskı).İzmir: İmbat Yayınevi.
67. Yurttaş, H.(2006). Irmak çocukları (5. Baskı).İzmir: İmbat Yayınevi.
68. Yurttaş, H.(2006). Kıyıdaki Tekne. (5. Baskı).İzmir: İmbat Yayınevi.
69. Yurttaş, H.(2007). Konuşan Kukla. (4. Baskı).İzmir: İmbat Yayınevi.
70. Yurttaş, H.(2007). Uzaylılar Gelince. (6. Baskı).İzmir: İmbat Yayınevi.
71. Yurttaş, H.(2010). Sakar Tay. (8. Baskı).İstanbul: Bilgi Yayınları.
72. Yurttaş, H.(2010). Tavşancı Dede. (7. Baskı).İstanbul: Say Yayınları.
73. Yurttaş, H.(2011). Beyaz Bisiklet. (10. Baskı).İstanbul: Say Yayınları.
74. Yurttaş, H.(2011). Korkak Pati. (1. Baskı).İstanbul: Say Yayınları.
75. Yurttaş, H.(2014). Farta Kartalı. (1. Baskı).İstanbul: Bilgi Yayınları.
76. Yurttaş, H.(2016). Cüceler Gezegeni.(9. Baskı).İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
77. Yurttaş, H.(2016). Dağa Düşen Uçak. (8. Baskı).İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
78. Yurttaş, H.(2016). Kör Kaptan’ın Serüvenleri.(6. Baskı).İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
79. Yurttaş, H.(2018). Çınar Dede. (7. Baskı).İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
80. Yükselen, A., Yumuş, M., ve Işık, E. (2016). Çocuk kitabı seçme kriterlerine ilişkin okul öncesi eğitimcilerin görüşleri. Başkent university journal of education, 3(2), 161-168.
81. Zengin, A. Y. & Zengin, N. (2007). Eğitim Fakülteleri İçin Çocuk Edebiyatı. İstanbul: Truva Yayınları.