EN
TR
Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü
Bu makale için 7 Temmuz 2024 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aded/article/1507414
Öz
Öyküleyici metin ve okur arasındaki etkileşimin duygusal boyutu, anlatı duyguları (empati, sempati, özdeşim, yoğunlaşma), değerlendirici duygular (estetik haz, estetik tatmin) ve biçimlendirici duygularla (duygu ve düşünce değişimleri, kişilik dönüşümü) açıklanmaktadır. Bu duygusal etkileşim, genellikle psikoloji ve bilişsel bilimler alanlarında incelenmektedir. Eğitim alanında yürütülen çalışmalarda, okuduğunu anlama sürecinde okur ve metin temelli duyguların rolü incelenmektedir. Buna göre okur öyküleyici bir metni ideal bir şekilde anlamak için metnin içerdiği duyguları ve duygusal unsurları kavramakta, analiz etmekte, yorumlamakta ve değerlendirmektedir. Bu süreçte ön bilgileri, duyguları, düşünceleri ve deneyimleriyle metni anlamlandırmakta, metne yönelik kişisel/estetik tepkide bulunmaktadır. Bu yaklaşım ulusal ve uluslararası sınavlarda (PISA, PIRLS, NAEP) ve dil öğretim programlarında (Singapur, Güney Kore, ABD, Avustralya vb.) esas alınmaktadır. Bu sınavlarda ve programlarda okuduğunu anlama becerisiyle ilgili duygusal kazanım ve duygusal yeterliklere yer verilmektedir. Ancak 2006 sonrası Türkçe dersi öğretim programları bu noktada yetersiz kalmaktadır. Benzer şekilde Türkçe ders kitapları da (öyküleyici metin, okuma etkinlikleri) duygusal içerik, duygusal etkileşim ve duygusal becerilerin kullanımı açısından yetersizlik göstermektedir. Bu nedenle güncel Türkçe dersi öğretim programının ve Türkçe ders kitaplarının yapılandırılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Afzali, K. (2013). The role of emotions in reading literary texts: Fact or fiction?. The Iranian EFL Journal, 9(1), 412-426.
- Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S. ve Çetinkaya, Ç. (2013). Anlamaya yönelik nasıl sorular soruyoruz?. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 41-56.
- Applegate, M. D., Quinn, K. B., & Applegate, A. J. (2002). Levels of thinking required by comprehension questions in informal reading inventories. The Reading Teacher, 56, 174-180.
- Aslan, C. ve Doğu, Y. (2016). Öğrencilerin ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlere ilişkin görüşleri. Akademik Araştırmalar Dergisi, 17(67), 1-30.
- Australian Curriculum Assessment and Reporting Authority (ACARA). (2012). Australian curriculum: English. Sydney.
- Aytan, T., Çalıcı, M. A. ve Erdem, A. (2018). Türkçe ders kitaplarındaki öyküleyici metin kahramanlarının rol model olma durumları üzerine bir araştırma. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 3(2), 634-652.
- Batur, Z. ve Özdil, Ş. (2020). İlkokul öğrencilerinin ders kitaplarına ilişkin görüşleri: Ders kitabı tasarımları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 9(2), 141-173.
- Benzer, A. (2019). Türkçe ders kitaplarının PISA okuma yeterlik düzeyleri ile imtihanı. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 7(2), 96-109.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Alan Eğitimleri
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
27 Nisan 2021
Gönderilme Tarihi
29 Kasım 2020
Kabul Tarihi
26 Ocak 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 9 Sayı: 2
APA
Turhan, O., & Karaca Turhan, F. (2021). Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 275-294. https://doi.org/10.16916/aded.741101
AMA
1.Turhan O, Karaca Turhan F. Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü. Lisans. 2021;9(2):275-294. doi:10.16916/aded.741101
Chicago
Turhan, Osman, ve Fatma Karaca Turhan. 2021. “Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 9 (2): 275-94. https://doi.org/10.16916/aded.741101.
EndNote
Turhan O, Karaca Turhan F (01 Nisan 2021) Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü. Ana Dili Eğitimi Dergisi 9 2 275–294.
IEEE
[1]O. Turhan ve F. Karaca Turhan, “Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü”, Lisans, c. 9, sy 2, ss. 275–294, Nis. 2021, doi: 10.16916/aded.741101.
ISNAD
Turhan, Osman - Karaca Turhan, Fatma. “Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 9/2 (01 Nisan 2021): 275-294. https://doi.org/10.16916/aded.741101.
JAMA
1.Turhan O, Karaca Turhan F. Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü. Lisans. 2021;9:275–294.
MLA
Turhan, Osman, ve Fatma Karaca Turhan. “Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü”. Ana Dili Eğitimi Dergisi, c. 9, sy 2, Nisan 2021, ss. 275-94, doi:10.16916/aded.741101.
Vancouver
1.Osman Turhan, Fatma Karaca Turhan. Edebiyat ve Duygular: Öyküleyici Metinleri Anlamada Duyguların Rolü. Lisans. 01 Nisan 2021;9(2):275-94. doi:10.16916/aded.741101
Cited By
Farklı ülkelere ait masalların duygu sınıflamalarına göre incelenmesi
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1346230
