The Relationship Between Spiritual Intelligence, Religiosity and Future Anxiety Among University Students

Öz

This study aims to examine the relationship between spiritual intelligence, religiosity, and future anxiety among university students. In modern societies, young adults are exposed to multidimensional pressures such as education, career expectations, economic uncertainty, and social demands, which have made future anxiety a significant psychological concern. In this context, it is important to investigate the role of spiritual and religious resources in individuals’ coping processes with future uncertainty. Employing a relational survey model, the study explores the effect of spiritual intelligence and religiosity on university students’ levels of future anxiety. The sample of the study consists of 225 university students from different faculties, selected through random sampling. Data were collected using the Personal Information Form, Spiritual Intelligence Traits Scale, Religiosity Scale, and Future Anxiety Scale. Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analysis were utilized in the data analysis. The findings reveal a significant positive relationship between spiritual intelligence and religiosity, and significant negative relationships between both variables and future anxiety. Accordingly, higher levels of spiritual intelligence and religiosity are associated with lower levels of future anxiety among students. While no significant differences were found in spiritual intelligence, religiosity, or future anxiety with respect to faculty, gender, and income level, a significant difference was observed only in religiosity levels according to age. Overall, the results indicate that spiritual intelligence and religiosity may serve a protective and supportive function in reducing future anxiety among university students. The findings are discussed within the framework of the relevant literature.

Anahtar Kelimeler

• Psychology of Religion
• Spirituality
• Anxiety
• Spiritual Intelligence

Üniversite Öğrencilerinde Manevi Zekâ Dindarlık ve Gelecek Kaygısı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinde manevi zekâ, dindarlık ve gelecek kaygısı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Modern toplumlarda genç yetişkinlerin eğitim, kariyer, ekonomik belirsizlikler ve sosyal beklentiler gibi çok yönlü baskılarla karşı karşıya kalması, gelecek kaygısını önemli bir psikolojik sorun hâline getirmektedir. Bu bağlamda bireylerin gelecek belirsizliğiyle başa çıkma süreçlerinde manevi ve dinî kaynakların rolünün incelenmesi önem taşımaktadır. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı araştırmada, manevi zekâ ve dindarlığın üniversite öğrencilerinin gelecek kaygısı üzerindeki etkisi ele alınmıştır. Araştırmanın örneklemini, farklı fakültelerde öğrenim gören ve seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen toplam 225 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Ruhsal Zekâ Özellikleri Ölçeği, Dindarlık Ölçeği ve Gelecek Kaygısı Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, manevi zekâ ile dindarlık arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunduğunu; her iki değişken ile gelecek kaygısı arasında ise negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Buna göre öğrencilerin manevi zekâ ve dindarlık düzeyleri arttıkça gelecek kaygılarının azaldığı belirlenmiştir. Fakülte, cinsiyet ve gelir düzeyi değişkenlerine göre manevi zekâ, dindarlık ve gelecek kaygısı açısından anlamlı farklılıklar bulunmazken, yaş değişkenine göre yalnızca dindarlık düzeylerinde anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Sonuç olarak, manevi zekâ ve dindarlığın üniversite öğrencilerinin gelecek kaygısını azaltmada potansiyel olarak koruyucu ve destekleyici bir işleve sahip olduğu ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, ilgili literatür çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Din psikolojisi
• Maneviyat
• Kaygı
• Manevi Zekâ

Kaynakça

1. Abdel-Khalek, A., Nuño, L., Gómez-Benito, J., & Lester, D. (2019). The relationship between religiosity and anxiety: A meta-analysis. Journal of Religion and Health, 58, 1847–1856. https://doi. org/10.1007/s10943-019-00881-z
2. Adler, A. (1985). İnsan Tabiatını Tanıma [Understanding human nature] (A. Yörükan, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
3. Aggarwal, V. (2024). A practical approach to spiritual intelligence: Towards the path of creativity. International Journal of Indian Culture and Business Management (IJICBM), 33(1), 121–137. Retrieved from https://doi.org/10.1504/IJICBM.2024.141584
4. Ahmet, M. S. (2006). Measuring spiritual intelligence in various professional groups and its relationship with certain demographic dimensions (An applied study). The Egyptian Journal of Studies, 5(16).
5. Akça, E. (2024). Suudi Arabistan’da Din Psikolojisinin Dünü Bugünü [The past and present of the psychology of religion in Saudi Arabia]. N. Gencer & M. Cengil (Ed.), Dünyada Din Psikolojisi (Dünü Bugünü - I) (ss. 289–317). Son Çağ Yayıncılık.
6. Akça, E. (2019). Mutluluğa Ulaşmada Olumlu Bir Kişilik Özelliği Olarak Sekine Kavramı [The concept of sakīna as a positive personality trait in attaining happiness] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
7. Akgül, Ö. (2007). Din Karşıtı Propaganda ve Dindarlık [Anti-religious propaganda and religiosity] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
8. Allport, G. W., & Ross, J. M. (1967). Personal religious orientation and prejudice. Journal of Personality and Social Psychology, 5(4), 432–443. https://doi.org/10.1037/h0021212

9. Amram, Y. J. (2022). The Intelligence of Spiritual Intelligence: Making the Case. Religions, 13(1140). https:// doi.org/10.3390/rel13121140
10. Arnout, B. (2020). A structural equation model relating unemployment stress, spiritual intelligence, and mental health components: Mediators of coping mechanisms. Journal of Public Affairs. https://doi.org/10.1002/pa.2025.
11. Arnout, B., Latyshev, O., & Alkhatib, A. (2019). The relative contribution of spiritual intelligence in the adherence to research ethical standards. Biomed Journal of Scientific & Technical Research, 18(5), 13917–13927. https://doi.org/10.26717/BJSTR.2019.18.003216
12. Arnout, B. (2007). Spiritual intelligence and its relationship with personality types in different age groups. Journal of the Faculty of Education, 17(72), 124–190.
13. Arnout, B. (2008). Spiritual intelligence and its relationship with quality of life. Modern Education Journal, 1(2), 313–389.
14. Arnout, B. (2016). Spiritual intelligence and psychological counseling: Theory and practice. Anglo Egyptian Library.
15. Arnout, İ. M., & Bedir, İ. M. B. (2013). Patience and its relationship with the psychology of optimism and pessimism among university students. Journal of the Faculty of Arts, Benha University, 32, 449–507.
16. Aydıntan, B. (2009). Ruhsal Zekânın Dönüştürücü Liderlik Üzerine Etkisini Araştıran Uygulamalı Bir Çalışma [An empirical study on the effect of spiritual intelligence on transformational leadership]. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(2), 257–272. https://dergipark. org. tr/en/pub/atauniiibd/issue/2696/35517.
17. Ayten, A. (2004). Kendini Gerçekleştirme ve Dindarlık İlişkisi [The relationship between self-actualization and religiosity) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
18. Ayten, A. (2009). Prososyal Davranışlarda Dindarlık ve Empatinin Rolü [The role of religiosity and empathy in prosocial behavior] (Yayınlanmamış Doktora tezi, Marmara Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
19. Ayten, A. (2009). Üniversite Öğrencilerinde Ölüm Kaygısı: Türk ve Ürdünlü Öğrenciler Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma [Death anxiety among university students: A comparison between Turkish and Jordanian students]. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 9(4), 86–108. https://dergipark. org.tr/en/pub/daad/issue/4497/61942.
20. Basır, N. (2014). Ruhsal Zekâ ve Çevre Üzerine Bir Araştırma [A study on spiritual intelligence and the environment] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
21. Baynal, F. (2015). Yetişkinlerde Dindarlık ve Ruh Sağlığı [An examination of the relationship between religiosity and mental health in adults in terms of various variables]. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 206–231. https://doi.org/10.15869/itobiad.96269.
22. Bekiş, T. (2006). Liderlikte Ruhsal Zekâ Üzerine Uygulamalı Bir Çalışma [An applied study on spiritual intelligence in leadership] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
23. Bozdağ, M. (2010). Ruhsal Zekâ [Spiritual intelligence] (205. Bs.). Yakamoz Yayınları.
24. Buzan, T. (2001). The power of spiritual intelligence. HarperCollins.
25. Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum [Handbook of data analysis for social sciences: Statistics, research design, SPSS applications, and interpretation] (21.bs.). Pegem Yayıncılık.
26. Cebri, A. (2012). The big five personality traits and their relationship with future anxiety among. Palestinian university students in Gaza governorates [Unpublished master’s thesis]. Al-Azhar University.
27. Certel, H. (2003). Din Psikolojisi [Psychology of religion]. Andaç Yayınları.
28. Cezmi Savaş, A., & Çobanoğlu, N. (2016). Öğretmenlerin Ruhsal Zekâsı ve Örgütsel Bağlılıkları: İş Memnuniyetinin Aracılık Rolü [Teachers’ spiritual intelligence and organizational commitment: The mediating role of job satisfaction]. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 496-511. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000175441.
29. Charkhabi, M., Mortazavi, A., Alimohammadi, S., & Hayati, D. (2014). The effect of spiritual intelligence training on the indicators of mental health in Iranian students: An experimental study. In Procedia - Social and Behavioral Sciences (pp. 355–358). Costello, M. (2013). How to increase your spiritual intelligence. Personal Development.
30. Coşkun, K. (2020). Dindarlık ve Toplumsal Değerler: İmam Hatip Lisesi Öğrencileri Üzerine Görgül Bir Çalışma (Ankara Örneği) [Religiosity and social values: An empirical study on Imam Hatip high school students Ankara case]. Marife, 20(1), 213–240. https://marife.org.tr/tr/pub/issue/55524/701335.
31. Çat, S. (2014). Acil Yardım, Kurtarma ve Müdahale Çalışanlarının Ruhsal Zekâ ve Tükenmişlik Düzeylerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma: Gümüşhane İli Örneği [A study on determining the spiritual intelligence and burnout levels of emergency aid, rescue, and response workers: The case of Gümüşhane Province] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Gümüşhane Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
32. Çınar, A. (2007). Varoluşçu Teoloji: Paul Tillich’te Din ve Sembol [Existential theology: Religion and symbol in Paul Tillich]. İz Yayıncılık.
33. Çinici, M. (2024). A qualitative study on problems of young people and ways of religious coping in Türkiye. Journal of Ilahiyat Researches, 62(1), 1–18. https://doi.org/10.29288/ilted.1457901
34. Demir, S. (2023). Examination of emotional and spiritual intelligence of Turkish language teaching students. European Journal of Language and Culture Studies, 2(2), 60–69. https://doi. org/10.24018/ejlang.
35. el-Aşeri, M. (2004). Future anxiety and its relationship with some social variables: A comparative cultural study among students of some faculties of education in Egypt and the Sultanate of Oman. In The 11th Annual Conference of the Psychological Counseling Center, Ain Shams University (Vol. 1).
36. el-Khalidi, E. (2002). The reference in mental health. Arab Publishing House – University Library.
37. el-Kureyni, H. F., & el-Mutayri, S. M. (2024). Spiritual intelligence and its relationship with psychological flow as predictors of psychological quality of life. Journal of Educational and Psychological Sciences (JEPS), 8(2), 63–80.
38. el-Minshawi, A. (2006). Clinical psychology. Dar Al-Nahda Al-Arabiya.
39. el-Haciri, S. (2021). Spiritual intelligence and its relationship with professional motivation and psychological resilience among primary school teachers. Journal of "Education in the 21st Century for Educational and Psychological Studies" – Faculty of Education, Sadat City University, 17, 86–125.
40. Emmons, R. (2000). Is spirituality intelligence? Motivation, cognition, and the psychology of ultimate concern. International Journal for the Psychology of Religion, 10(3), 3–26.
41. er-Rabi, F. (2013). Spiritual intelligence and its relationship with gender and academic achievement among students of the Faculty of Education at Yarmouk University in Jordan. Jordanian Journal of Educational Sciences, 9(4).
42. es-Sebti, E. (2015). Spiritual intelligence and its relationship with social anxiety among female students at King Saud University in Riyadh [Unpublished master’s thesis]. Imam Muhammad bin Saud Islamic University, Faculty of Social Sciences.
43. Fahir, S. (2018). Spiritual intelligence in the Qur’an and its importance for the educational leader (An analytical study in Surah Al-Muddathir) [Unpublished master’s thesis]. Maulana Malik Ibrahim State Islamic University of Indonesia.
44. Freud, S. (1923). The ego and the id. In J. Strachey (Ed. & Trans.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud (Vol. 19, pp. 1–66). Hogarth Press.
45. Freud, S. (1984). Psikanalize Giriş [Introduction to psychoanalysis] (G. Koptagel İlal, Çev., 3. bs.). Altın Kitaplar Yayınevi.
46. Gardner, H. (2000). A case against spiritual intelligence. International Journal for the Psychology of Religion, 10(1), 27–34. https://doi.org/10.1207/S15327582IJPR1001_3
47. Gençtan, E. (2005). Psikanaliz ve sonrası [ Psychoanalysis and beyond] (11. bs.). Metis Yayınları.
48. Geylani, M., & Çiriş Yıldız, C. (2022). Üniversite Öğrencilerinde Gelecek Kaygısı Ölçeği” nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması [Development of the “Future Anxiety Scale” among university students: Validity and reliability study]. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, 10(1), 284-300. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.1011330.
49. Giannone, D., & Kaplin, D. (2020). How does spiritual intelligence relate to mental health in a western sample? Journal of Humanistic Psychology, 60, 400–417. Retrieved from https://doi.org/10. 1177/0022167817741041
50. Göcen, G. (2011). Türkiye'de Din Psikolojisi Çalışmalarında Dindarlık [Religiosity in the studies of psychology of religion in Turkey]. EKEV Akademi Dergisi, 15(46), 1–16.
51. Gupta, G. (2012). Spiritual intelligence and emotional intelligence in relation to self-efficacy and self-regulation among college students. International Journal of Social Sciences and Interdisciplinary Research, 1(2), 60–69.
52. Gürses, İ. (2017). Dindarlık ve Kişilik [Religiosity and personality] (2. bs.). Emin Yayıncılık.
53. Hamdani, Y., L., & Widyastuti, F. (2020). The roles of spiritual intelligence and social comparison over career anxiety of final year students. In Annual International Conference on Social Sciences and Humanities (pp. 141–145). https://doi.org/10.2991/assehr.k.200728.031
54. Hosseini, M., Elias, H., Krauss, S. E., & Aishah, S. (2010). A review study on spiritual intelligence, adolescence and spiritual intelligence, factors that may contribute to individual differences in spiritual intelligence, and the related theories. International Journal of Psychological Studies, 2(2), 179–188. https://doi.org/10.xxxx/xxxxx
55. Hubbi, A. (2020). The relationship between quality of life, spiritual intelligence, and future anxiety among high school students [Doctoral dissertation]. Kasdi Merbah University, Faculty of Humanities and Social Sciences. Ibn Hazm, M. (1980). Healing of souls and refinement of morals. Maktabat Al-Salafiyyah.
56. Kalaycı, Ş. (2014). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri [Multivariate statistical techniques with SPSS applications]. (6. bs.). Asil Yayın Dağıtım.
57. Karaca, F. (2000). Ölüm Psikolojisi [Psychology of death]. Beyan Yayınları.
58. Karaca, F. (2003). Dindarlığın Fonksiyonelliği Üzerine [On the functionality of religiosity]. Dini Araştırmalar Dergisi, 6(16), 75–86. https://dergipark.org.tr/tr/pub/da/issue/4453/61335.
59. Karadeniz, A., & Aydın, D. (2016). Ruhsal Zekâ Özellikleri Ölçeği Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması [Validity and reliability study of the spiritual intelligence characteristics scale]. International Journal of Eurasia Social Sciences, 7(23), 69–93.
60. Karakaş, A. (2017). Manevi Zekânın İç Yönelimli Dindarlık, Affetme Esnekliği ve Öznel İyi Oluşla İlişkisi [The relationship of spiritual intelligence with intrinsically oriented religiosity, forgiveness flexibility, and subjective well-being]. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi, (1), 53–63. https://doi. org/10.32711/tiad.350504.
61. Karakaş, A.C. (2019). İtikâfın Manevi Zekâ, Dînî Şuur ve Endişe Şiddeti Üzerine Etkisi [Impact of The Itiqāf on The Spiritual Intelligence, Religious Consciousness and Worry Severity]. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 3(1),1-12. https://dergipark.org.tr/tr/pub/apjir/issue/44280/515219.
62. Karasar, N. (2005). Bilimsel Araştırma Yöntemleri [Scientific research methods] (14. bs.). Nobel Yayınları.
63. Karlık, Z. (2022). Manevî Zekâ ve Tanrı Tasavvuru İle Travma Sonrası Büyüme ve Gelişim Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma [A study on the relationship between spiritual intelligence and the concept of God with post-traumatic growth and development] (Yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
64. Karslı, N. (2011). Öfke Kontrolü ve Dindarlık İlişkisi (Erzurum Örneği) [The relationship between anger control and religiosity (Erzurum case study)] (Yayınlanmamış doktora tezi, Atatürk Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
65. Karslı, N. (2018). Mutluluk ve Dindarlık [Happiness and religiosity]. Kimlik Yayınları.
66. Karslı, N. (2021). Üniversite Öğrencilerinde Manevi-İnsani Değerler ve Dindarlık İlişkisi [The relationship between spiritual-human values and religiosity among university students]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (50), 43–174. https://doi.org/10.17120/omuifd.891300.
67. Kaya, M., & Varol, K. (2004). İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Durumluk-Sürekli Kaygı Düzeyleri ve Kaygı Nedenleri (Samsun Örneği) [State-trait anxiety levels and causes of anxiety among theology faculty students (Samsun case study)]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17/17 (Eylül 2004), 31-63. https://doi.org/10.17120/omuifd.53984.
68. Kımter, N. (2008). Benlik Saygısı ve Dindarlık İlişkisi [The relationship between self-esteem and religiosity] (Yayınlanmamış doktora tezi, Uludağ Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
69. Kızılgeçit, M., & Akça, E. (2022). Kur’ân’ın Hayata Yansıması: 1001 Hatim Uygulaması (Erzurum Örneği) [The reflection of the Qur'an on life: The 1001 Khâtim practice (The example of Erzurum)]. Diyanet İlmi Dergi 58/2 (Haziran 2022), 745-790. https://doi.org/10.61304/did.986594.
70. King, D. B. (2008). Rethinking claims of spiritual intelligence: A definition, model, & measure [Unpublished master’s thesis]. Trent University.
71. Kişi, M. Z. (2020). Psikolojik Sağlamlık Düzeylerinin Duygusal Zekâ ve Ruhsal Zekâ İle İlişkisi [The relationship between psychological resilience, emotional intelligence, and spiritual intelligence] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Doğuş Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
72. Koenig, H. G., & Al Zaban, F. (2021). Moral injury: An increasingly recognized and widespread syndrome. Journal of Religion & Health, 60, 2989–3011. https://doi.org/10.1007/s10943-021-01328-0
73. Korkmaz, Z. (2022). Ruhsal Zekâ İle Mesleki Bağlılık Arasındaki İlişkinin Öğretmen Görüşlerine Göre İncelenmesi] (Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi, Siirt Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
74. Kotnala, S. (2015). A study of spiritual intelligence among graduate students. The International Journal of Indian Psychology, 3(1), 132–140.
75. Kurtulan, M., & Karaırmak, Ö. (2007). An examination of the relationships between death anxiety, spirituality, religious orientation, and existential anxiety. Spiritual Psychology and Counseling, 1(2), 163–187. https://doi.org/10.12738/Spc.2016.2.0007
76. Kula, K., & Saraç, T. (2016). Üniversite Öğrencilerinin Gelecek Kaygısı [Future anxiety among university students]. Mustafa Kemal University Journal of Graduate School of Social Sciences, 13(33), 227. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkusbed/issue/19579/209022.
77. Manav, F. (2011). Kaygı Kavramı [The concept of anxiety]. Toplum Bilimleri, 5(9), 201–211.
78. Mehmedoğlu, A. U. (1999). Dindar Olanlarda ve Dindar Olmayanlarda Kişilik Üzerine Karşılaştırmalı Bir Araştırma (İstanbul Örneği) [A comparative study on personality among the religious and non-religious (Istanbul case) (Yayınlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi).YÖK Tez Merkezi.
79. Merter, M. (2012). Dokuz Yüz Katlı İnsan: Tasavvuf ve Benötesi Psikolojisi (Transpersonal Psikoloji) [The nine hundred-floor human: Sufism and transpersonal psychology (10.bs.). Kaknüs Yayınları.
80. Merter, M. (2014). Psikolojinin Üçüncü Boyutu Nefs Psikolojisi ve Rüyaların Dili [The third dimension of psychology: Nafs psychology and the language of dreams](10.bs.). Kaknüs Yayınları.
81. Mohammadipour, M., Afzood, A., Zolfaghari, S., & Salmabadi, M. (2021). The role of spiritual intelligence and distress tolerance in coronavirus anxiety among students. Health, Spirituality and Medical Ethics, 8(2), 95–102. https://doi.org/10.32598/hsmej.8.2.5.
82. Morgan, G. (1971). Introduction to psychology. McGraw-Hill Book.
83. Nasel, D. (2004). Spiritual orientation in relation to spiritual intelligence: A new consideration of traditional Christianity and New Age/individualistic spirituality [Unpublished doctoral dissertation]. University of South. Retrieved from http://arrow.unisa.edu.au:8081/1959.8/24948/
84. Nazam, F. (2014). Gender differences in spiritual intelligence among adolescents. Indian Journal of Applied Research, 4(11), 423–425.
85. O'Sullivan, L., & Lindsay, N. (2022). The relationship between spiritual intelligence, resilience, and well-being in an Aotearoa New Zealand sample. Journal of Spirituality in Mental Health, 25, 277–297. Retrieved from https://doi.org/10.1080/19349637.2022.2086840
86. Pallant, J. (2020). SPSS survival manual (S. Balcı & B. Ahi, Trans., 3rd ed.). Anı Publishing.
87. Pür, İ. (2023). Üniversite öğrencilerinde gelecek kaygısı ile dindarlık arasındaki ilişki: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi örneği [The relationship between future anxiety and religiosity among university students: The case of Nevşehir Hacı Bektaş Veli University]. Jass Studies – Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 16(96), 473–488. https://doi.org/10.29228/JASSS.71789.
88. Rastogi, M. (2024). Relationship between spiritual intelligence, resilience, and COVID-related anxiety. GAP Indian Journal of Forensics and Behavioral Sciences, 5(2), 1–7.https://doi. org/10.47968/gapijfbs.520001. Salant, P., & Dillman, D. A. (1994). How to conduct your own survey? John Wiley and Sons.
89. Sayar, K. (2000). Anksiyete: Özgürlüğün Baş Dönmesi [Anxiety: The dizziness of freedom]. Defter, 13(39), 72–83. Seybold, K. S., & Hill, P. C. (2001). The role of religion and spirituality in mental and physical health. Current Directions in Psychological Science, 10, 21–24.
90. Singla, H., Mehta, M. D., & Mehta, P. (2021). Modeling spiritual intelligence on the quality of work life of college teachers: A mediating role of psychological capital. International Journal of Quality and Service Sciences, 13(3), 341–358. Retrieved from https://doi.org/10.1108/IJQSS-07-2020-0108.
91. Söylemez, A. (2016). Manevi Zekânın Yaşamın Anlamı ve Yaşam Doyumunun Yordayıcısı Olarak İncelenmesi [The examination of spiritual intelligence as a predictor of the meaning of life and life satisfaction] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
92. Şengül, F. (2024). Türk Toplumunda Manevî Zekâ Özellikleri, Dinî Başa Çıkma Yönelimleri ve Ruh Sağlığı İlişkisi [Characteristics of spiritual intelligence in Turkish society, religious coping orientations, and the relationship with mental health](Yayınlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi).YÖK Tez Merkezi.
93. Tarawneh, A., & Matarnah, A. (2017). Spiritual intelligence among Mutah University students and its relationship with religiosity. Mutah for Research and Studies – Series of Humanities and Social Sciences, 2(32), 13–40.
94. Turan, M. B., Koç, K., Ulucan, H., & Yüce, M. (2020). Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Ruhsal Zekâ Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi [Examination of the spiritual intelligence levels of faculty of sports sciences students in terms of certain variables] Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(1), 25–37. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsd/issue/53161/685161.
95. Türkçapar, M. H., & Sargın, A. E. (2012). Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler: Tarihçe ve Gelişim [Cognitive behavioral psychotherapies: History and development]. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, (1), 7–14. https://jcbpr.org/storage/upload/pdfs/1708430845-tr.pdf.
96. Uslu Üstten, A. (2008). Kuantum biliminin getirdiği yenilikler ışığında ruhsal zekânın edebiyat eğitiminde kullanılması [Utilization of spiritual intelligence in literature education in light of innovations brought by quantum science] (Yayınlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi).YÖK Tez Merkezi.
97. Uysal, V. (1995). [Religious life and personal characteristics (a field study)]. Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, (2), 3–4. https://isamveri.org/pdfdrg/D01239/1995_2/1995_02_UYSALV.pdf.
98. Uysal, V., & Turan, Y. (2019). Üniversite Öğrencilerinde Sürekli Kaygı, Dindarlık Ve Saldırganlık Eğilimleri Arasındaki İlişkiler [The relationships between trait anxiety, religiosity, and aggression tendencies among university students]. Bilimname, 11 (4), 67–104. http://dx.doi.org/10.28949/bilimname.577468.
99. Ünal-Aydın, P., Arslan, Y., & Aydın, O. (2020). Depresif ve Anksiyete Semptomları İçin Farkındalık ve Spiritüel Zekânın Tahmin Edici Rollerinin Değerlendirilmesi [Assessing the predictor roles of mindfulness and spiritual intelligence for depressive and anxiety symptoms]. Spiritual Psychology and Counseling, 5, 273–285. https://dx.doi.org/10.37898/spc.2020.5.3.103.
100. Yağcı, F., & Sezgin, E. (2021). Ergenlerın Manevi Zekâları İle Psikolojik Dayanıklılıkları Arasındakı İlişkinin İncelenmesi [Examining the relationship between adolescents' spiritual intelligence and psychological resilience]. Academic Platform Journal of Islamic Research, 5(2), 232–252. 10.52115/apjir.943876.
101. Yakut, S. (2022). Ahlaki Zekâ, Din ve Dindarlık ((Psikososyal Bir Bakış) [Moral intelligence, religion, and religiosity: A psychosocial perspective]. Iksad Yayınları.
102. Yapıcı, A. (2007). Ruh Sağlığı ve Din [Mental health and religion]. Karahan Yayınları.
103. Yapıcı, A., & Kayıklık, H. (2005). Ruh Sağlığı Bağlamında Dindarlığın Öz Saygı ve Kaygı ile İlişkisi [The relationship of religiosity with self-esteem and anxiety in the context of mental health: The case of Çukurova University].Çukurova Üniversitesi Örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 3(9), 177–206. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ded/issue/29192/312561.
104. Yiğit Seyfi, Ü. (2016). X ve Y Kuşaklarının Ruhsal Zekâ Özellikleri İle Çalışma Algıları Üzerine Bir Analiz [An analysis on the spiritual intelligence characteristics of generations X and Y and their work perceptions] (Yayınlanmamış doktora tezi, Celal Bayar Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
105. Yıldız, M. (2001). Dindarlığın Tanımı ve Boyutları Üzerine Psikolojik Bir Çalışma [A psychological study on the definition and dimensions of religiosity]. Tabula Rasa, 1, 19-42. https://isamveri. org/pdfdrg/D02423/2001_1/2001_1_YILDIZM.pdf
106. Yıldız, M. (2001). Dindarlık ve Ölüm Kaygısı Tasavvufi Yaklaşım ve Günümüz Üniversite Öğrencileri [Religiosity and death anxiety: A Sufi approach and contemporary university students]. Journal of Religious Culture, (43b).1-7
107. Yıldız, L. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Sosyal, Duygusal ve Ruhsal Zekâ Türleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi [Examining the relationship between social, emotional, and spiritual intelligence types among university students] (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Sabahattin Zaim Üniversitesi). YÖK Tez Merkezi.
108. Zehran, H. (2005). Mental health and psychotherapy (4th ed.). Alam Al-Kutub.