Sosyal Ağların Eğitsel Amaçlı Kullanımı ile Aşırı Sosyal Ağ Yüklenmesi Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının eğitsel amaçlı sosyal paylaşım ağ kullanımları ile aşırı sosyal ağ yüklenmesi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, çalışmada ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, Türkiye’de yer alan bir devlet üniversitesinin Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 297 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Sosyal Paylaşım Ağlarının Eğitsel Amaçlı Kullanım Ölçeği" ve "Aşırı Sosyal Ağ Yüklenmesi Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizi, betimsel istatistikler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Regresyon Analizi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, öğretmen adaylarının eğitsel amaçlı sosyal paylaşım ağ kullanımları yüksek, aşırı sosyal ağ yüklenmesi orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bu araştırma, öğretmen adaylarının eğitsel amaçlı sosyal paylaşım ağ kullanımları ile aşırı sosyal ağ yüklenmesi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bilgi, iletişim, sosyal ve sistem aşırı yüklenmesinin eğitsel amaçlı sosyal paylaşım ağ kullanımının anlamlı yordayıcısı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, öğretmen adaylarının eğitsel amaçlı sosyal paylaşım ağ kullanımlarıyla ilgili önemli sonuçlar ortaya koymasına rağmen bazı sınırlılıklara da içermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Aşırı sosyal ağ yüklenmesi
• eğitsel amaçlı kullanım
• öğretmen adayları
• sosyal paylaşım ağları

Relationship Between Educational Use of Social Networks and Overloading Social Networks

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between pre-service teachers' educational use of social networking and social network overload. For this purpose, a relational survey design was used in the study. The participants of the study consisted of 297 pre-service teachers studying at the Education Faculty of a state university in Turkey. “Scale of Educational Use of Social Networks” and “Scale of Social Network Overload” were used as data collection tools. Data were analyzed using descriptive statistics, Pearson's Product -Moment Correlation Coefficient and Regression Analysis. In the study, it was determined that pre-service teachers' educational use of social networking was high, and social network overload was at a moderate level. As a result, this study revealed that there is a significant negative correlation between pre-service teachers' educational use of social networking and social network overload. It also indicates that information, communication, social and system overload are significant predictors of educational social networking use. Although this study has some important results about pre-service teachers' educational use of social networking, it also has some limitations.

Anahtar Kelimeler

• Social media overload
• educational use
• pre-service teachers
• social networking sites

Kaynakça

1. Acar, N. (2022). Sosyal ağ yorgunluğunun öncülleri: bir model önerisi, Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
2. Acar, N. (2024). Üniversite öğrencilerinin platform kullanım amaçlarına göre sosyal ağ yorgunluk düzeylerinin belirlenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 42, 286- 298. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.13980471
3. Agarkar, A. ve Quintero, S.I. (2022). The influence of purpose-of-use on information overload in online social networking. Journal Emerging Investigations. 5(1),1-8. https://doi.org/10.59720/22-048
4. Akçayır, G. (2017). Why do faculty members use or not use social networking sites for education? Computers in human behavior, 71, 378-385. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.02.028
5. Akgündüz, D. (2013). Fen eğitiminde harmanlanmış öğrenme ve sosyal medya destekli öğrenmenin öğrencilerin başarı, motivasyon, tutum ve kendi kendine öğrenme becerilerine etkisi, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
6. Arıkan, Y.D. ve Karasu, M. (2016). Öğretmen adaylarının sosyal medya kullanım durumları ve medya okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 17(2), 549-566. https://doi.org/10.12984/egeefd.280757
7. Ayyagari, R., Grover, V. ve Purvis, R. (2011). Technostress: technological antecedents and implications. MIS Quarterly, 35(4), 831-858. https://www.tecnostress.it/wp-content/uploads/2017/12/Technostress-Technological-Antecedents.pdf
8. Azri, M. D. N., Abdull Malek, S. N. N. ve Tuan Besar, T. B. H. (2024). An Overview of Information Overload, System Feature Overload, Social Overload and Communication Overload. Environment-Behaviour Proceedings Journal, 9(SI19), 179–186. https://doi.org/10.21834/e-bpj.v9iSI19.5789

9. Baran, B. (2010). Facebook as a formal instructional environment. British Journal of Educational Technology, 41(6). https://doi.org/10.1111/j.1467-8535.2010.01115.x
10. Bingöl, E. ve Tahtalıoğlu, H. (2017). Türkiye’de üniversitelerin sosyal medya kullanımı: Gazi üniversitesi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Özel Sayı), 2405-2423. https://izlik.org/JA78WN24LA
11. Bontcheva, K., Gorrell, G. ve Wessels, B. (2013). Social media and information overload: Survey results. https://doi.org/10.48550/arXiv.1306.0813
12. Boyd, D. M. ve Ellison, N. B. (2007). Social network sites: Definition, history, and scholarship. Journal of computer‐mediated Communication, 13(1), 210-230. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2007.00393.x
13. Cao, X. ve Sun, J. (2018). Exploring the effect of overload on the discontinuous intention of social media users: an s-o-r perspective. Computers in Human Behavior, 81, 10-18. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.11.035
14. Creswell. J.W. ve Creswell, J.D. (2017) Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (4th ed.). Sage, Newbury Park.
15. Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203771587
16. Çetindağ, S. ve Arslan, M. (2021). Öğretmen görüşü bağlamında sosyal ağ uygulamalarının yabancı dil olarak Türkçe dil becerilerinin gelişimine etkisi. Journal of Research in Turkic Languages, 3(2), 81 -92. https://doi.org/10.34099/jrtl.324
17. Demir, E. B. K. ve Akbulut, Y. (2017). Development of a scale to address the acceptance and use of online social networking sites for ınstructional purposes. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 8(1), 52–82. https://doi.org/10.16949/turkbilmat.298120
18. Demir, Y. ve Öztürk, M. (2023). Ağ toplumunda kurumsal iletişim: üniversitelerin Twitter kullanımı üzerine sosyal ağ analizi. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 13(2), 519-532. https://doi.org/10.7456/tojdac.1247364
19. Dere, E., Yücel, Ü. A. ve Yalçınalp, S. (2016). İlköğretim öğrencilerinin eğitsel bir çevrimiçi sosyal öğrenme ortamı olan Edmodo’ya ilişkin görüşleri. Elementary Education Online, 15(3), 804-819. http://dx.doi.org/10.17051/io.2016.49794
20. Dhir, A., Yassotorn, Y., Kaur, P. ve Chen, S. (2018). Online social media fatigue and psychological wellbeing-a study of compulsive use, fear of missing out, fatigue, anxiety and depression. International Journal of Information Management, (40), 141-152. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2018.01.012
21. Diaz-Pareja, E.M., Llorent-Vaquero, M., Camara Estrella, A.M. ve Ortega Tudela, J.M., (2021). Sustainable education: Using social networks in education for change. Sustainability, 13, 1-12. https://doi.org/10.3390/su131810368
22. Erdem, M. ve Kibar, P. N. (2014). Students' opinions on facebook supported blended learning environment. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 13(1), 199-206. https://eric.ed.gov/?id=EJ1018185
23. Foster, M. K., Francescucci, A. ve West, B. C. (2010). Why users participate in online social networks. International Journal of e-Business Management, 4, 3–19. http://doi.org/10.3316/IJEBM0401003
24. Fu, S., Li, H., Liu, Y., Pirkkalainen, H. ve Salo, M. (2020). Social media overload, exhaustion, and use discontinuance: examining the effects of information overload, system feature overload, and social overload. Information Processing ve Management. 57, 102307. http://doi.org//10.1016/j.ipm.2020.102307
25. Green S. B. (1991). How Many Subjects Does It Take To Do A Regression Analysis. Multivariate behavioral research, 26(3), 499–510. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr2603_7
26. Gülbahar, Y., Kalelioğlu, F. ve Madran, O. (2010). Sosyal ağların eğitim amaçlı kullanımı. XV. Internet conference in Turkey, 2-4 December, Istanbul.
27. İskender, M. E. ve Gücüyeter, B. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe yazma öğretiminde anlık mesajlaşma programlarının kullanımı: Whatsapp uygulaması örneği. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(2), 571-590. https://izlik.org/JA27DG24SB
28. Jones, N., Blackey, H., Fitzgibbon, K. ve Chew, E. (2010). Get out of MySpace! Computers & Education, 54(3), 776-782. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2009.07.008
29. Kenanoğlu, R. (2016). Lise öğrencilerinin sosyal paylaşım sitelerinin eğitimde kullanılmasına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi, Doktora Tezi, Dicle Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Diyarbakır.
30. Khan, M.L., Wohn, D. Y. ve Ellison, N. B. (2014). Actual friends matter: An internet skills perspective on teens' informal academic collaboration on Facebook. Computers & Education, 79, 138-147. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2014.08.001
31. Koç, A. ve Ayık, Y. Z. (2017). Sosyal medya destekli eğitim: 6. ve 7. sınıf fen bilimleri ve ingilizce derslerinde sosyal ağ kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6(10), 7-19. https://izlik.org/JA23MN83PM
32. Konuk, N. ve Güntaş, S. (2019). Sosyal medya kullanımı eğitimi ve bir eğitim aracı olarak sosyal medya kullanımı. International Journal of Entrepreneurship and Management Inquiries, 3(4), 1-25. https://izlik.org/JA94ZC59FF
33. Krutka, D. G., Bergman, D. J., Flores, R., Mason, K. ve Jack, A. R. (2014). Microblogging about teaching: Nurturing participatory cultures through collaborative online reflection with pre-service teachers. Teaching and Teacher Education, 40, 83–93. https://doi.org/10.1016/j.tate.2014.02.002
34. Lemon, N., O’Brien, S. ve van Vuuren, K. (2023). Pre-service teachers’ perceptions of establishing professional connections on Instagram. In: Garvis, S., Keane, T. (eds) Technological Innovations in Education. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-99-2785-2_3
35. Li, K., Jiang, S., Yan, X. ve Li, J. (2024). Mechanism study of social media overload on health self-efficacy and anxiety. Heliyon, 10(1). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e
36. Lin, S., Lin, J., Luo, X. R. ve Liu, S. (2021). Juxtaposed effect of social media overload on discontinuous usage intention: the perspective of stress coping strategies. Information Processing & Management, 58(1), 102419. https://doi.org/10.1016/j.ipm.2020.102419
37. Logan, K., Bright, L. F. ve Grau, S. L. (2018). Unfriend me, please!”: social media fatigue and the theory of rational choice. Journal of Marketing Theory and Practice. 26, 357–367. https://doi.org/10.1080/10696679.2018.1488219
38. Lutz, C., Ranzini, G., & Meckel, M. (2014). Stress 2.0: Social media overload among swiss teenagers. In L. Robinson, S. R. Cotten, & J. Schulz (Eds.), Studies in Media and Communications (pp. 3–24). Emerald Group Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/s2050-206020140000008001
39. Maier, C., Laumer, S., Eckhardt, A. ve Weitzel, T. (2012). When social networking turns to social overload: explaining the stress, emotional exhaustion, and quitting behavior from social network sites' users. ECIS, 1-13. https://aisel.aisnet.org/ecis2012/71
40. Maier, C., Laumer, S., Eckhardt, A. ve Weitzel, T. (2015). Giving too much social support: Social overload on social networking sites. European Journal of Information Systems, 24(5), 447–464. https://doi.org/10.1057/ejis.2014.3
41. Maloney, J., Lee, M. Y., Jackson, V. ve Miller-Spillman, K. A. (2014). Consumer willingness to purchase organic products: Application of the theory of planned behavior. Journal of Global Fashion Marketing, 5(4), 308-321. https://doi.org/10.1080/20932685.2014.925327
42. McCarthy, J. (2013). Learning in Facebook: First year tertiary student reflections from 2008 to 2011. Australasian Journal of Educational Technology, 29(3), 337–356. https://doi.org/10.14742/ajet.373
43. McLoughlin, C. ve Lee, M.J.W. (2007). Listen and learn: A systematic review of the evidence that podcasting supports learning in higher education. In C. Montgomerie & J. Seale (Eds.), Proceedings of ED-MEDIA World Conference on Educational Multimedia, Hypermedia & Telecommunications (pp. 1669-1677). https://www.learntechlib.org/primary/p/25596/.
44. Orlanda-Ventayen, C.C. ve Magno-Ventayen, R.J. (2017). Role of social media in education: A Teachers’ perspective. ASEAN Journal of Open and Distance Learning, 9(2), 1-7, https://ssrn.com/abstract=3275172
45. Özgür, H. (2013). Sosyal ağların benimsenmesi ve eğitsel bağlamda kullanımı arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10, 169-182. https://izlik.org/JA83WG95FM
46. Öztürk, M. F. ve Talas, M. (2015). Sosyal Medya ve Eğitim Etkileşimi. Zeitschrift Für Die Welt Der Türken Journal of World of Turks, 7(1), 101-120. https://www.dieweltdertuerken.org/admin/files/issues/616-2814-1-PB.pdf
47. Özkeçeci, Z. ve Çiftçi, H. (2023). Öğretmen adaylarının sosyal medyayı benimseme düzeylerinin belirlenmesi ve bu düzeyin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 27(3), 697-710. https://izlik.org/JA36AN84CD
48. Pang, H. (2021). How compulsive WeChat use and information overload affect social media fatigue and well-being during the COVID-19 pandemic? A stressor-strain-outcome perspective. Telematics and Inform, 64, 101690. https://doi.org/10.1016/j.tele.2021.101690
49. Qaisar, S., Chu, J., Shah, Z. ve Hassan, Z. (2022). Effects of social networking site overloads on discontinuous intentions of users: a moderated mediation analysis. Behaviour & Information Technology, 41(16), 3530-3551. https://doi.org/10.1080/0144929X.2021.2002411
50. Qin, C., Li, Y., Wang, T., Zhao, J., Tong, L., Yang, J. ve Liu, Y. (2024) Too much social media? Unveiling the effects of determinants in social media fatigue. Front. Psychol, 15, 1277846. doi: 10.3389/fpsyg.2024.1277846
51. Ravindran, T., Kuan, A. C. Y. K. ve Lian, D. G. H. (2014). Antecedents and effects of social network fatigue. Journal of The Associatıon for Information Science and Technology, 65(11), 2306-2320. https://doi.org/10.1002/asi.23122
52. Sarı, H. (2023). Ortaokul öğretmenlerinin eğitsel amaçlı sosyal medya kullanım düzeyleri, Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
53. Saykılı, A. (2014). Çevrimiçi sosyal ağların yabancı dil eğitimini destekleme potansiyeli: Facebook örneği, Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
54. Seçme, M. M. ve Coşkun, Y. (2024). 8. sınıf öğrencilerinin matematik konularını youtube platformundan öğrenme nedenleri. SDU International Journal of Educational Studies, 11(1), 34-50. https://doi.org/10.33710/sduijes.1392074
55. Selwyn, N. (2009). Faceworking: exploring students’ education‐related use of Facebook. Learning, Media and Technology, 34(2), 157–174. https://doi.org/10.1080/17439880902923622
56. Sezgin, M. (2019). Sosyal medyanın üniversite tercihine etkisi: üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma, Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
57. Shi, C., Yu, L., Wang, N., Cheng, B. ve Cao, X. (2020). Effects of social media overload on academic performance: A stressor strain outcome perspective. Asian Journal of Communication, 30(2), 179-197. https://doi.org/10.1080/01292986.2020.1748073
58. Şimsek, T. (2023). Social media and literacy education: An evaluation of Turkish teaching accounts on Instagram. International Journal of Education and Literacy Studies, 11(1), 139-148. http://dx.doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.11n.1p.139
59. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). USA: Pearson Education Limited.
60. Taş, Ş. C. (2023). Öğretmen adaylarının eğitim amaçlı whatsapp kullanımlarının teknoloji kabul modeline göre incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
61. Tian, Y., Chan, T. J., Liew, T. W., Chen, M. H. ve Liu, H. N. (2025). Overwhelmed online: investigating perceived overload effects on social media cognitive fatigue via stressor-strain-outcome model. Library Hi Tech. https://doi.org/10.1108/LHT-03-2024-0145
62. Tonbuloğlu, İ. ve İşman, A. (2014). Öğretmenlerin sosyal ağları kullanım profillerinin incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 320-338. doi:10.14686/BUEFAD.201416220
63. Tomyuk, O., Dyachkov, M., Shutaleva, A., Fayustov, A. ve Leonenko, E. (2019). Social networks as an educational resource. In SHS Web of Conferences (Vol. 69, p. 00105). EDP Sciences.
64. Ulu, H. ve Baş, Ö. (2020). Öğretmen adaylarının sosyal ağ sitelerini kullanım amaçları, eleştirel düşünme eğilimleri ve medya okuryazarlıkları arasındaki ilişkiler. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(3), 556-574. https://izlik.org/JA74LH87LR
65. Vihanto, E. (2025). Social media overload: dimensions, impacts and mitigation strategies. https://aaltodoc.aalto.fi/items/9796f865-63bb-476b-b551-32a426049fcb
66. Whelan, E., Islam, A. N. ve Brooks, S. (2020). Applying the SOBC paradigm to explain how social media overload affects academic performance. Computers & Education, 143, 103692. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2019.103692
67. Yaşar, Ç. ve Öztürk, G. (2021). Öğretmen adaylarının derslerde bir eğitsel sosyal ağ kullanımına ilişkin görüşleri. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(4), 55-79. https://doi.org/10.51948/auad.984056
68. Yaylak, E. ve İnan, S. (2018). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitimde sosyal medyanın kullanılmasına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 3(1), 1-32. https://izlik.org/JA39HE92FY
69. Yenen, E. T. (2020). Öğretmen adaylarının sosyal ağlara dayalı öğrenme algılarının incelenmesi. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 5(1), 1-9. https://izlik.org/JA75GU38CF
70. Yıldız Durak, H. (2019). Examining the acceptance and use of online social networks by preservice teachers within the context of unified theory of acceptance and use of technology model. Journal of Computing in Higher Education, 31, 173–209 (2019). doi.org/10.1007/s12528-018-9200-6
71. Zhang, S., Zhao, L., Lu, Yaobin ve Yang, J. (2016). Do you get tired of socializing? An empirical explanation of discontinuous usage behaviour in social network services. Information & Management, 53, 904-914. https://doi.org/10.1016/j.im.2016.03.006
72. Zhang, X., Ding, X. ve Ma, L. (2020). The influences of information overload and social overload on intention to switch in social media. Behaviour & Information Technology, 1–14, http://doi:10.1080/0144929X.2020.1800820
73. Zhong, L., Chen, X., Shan, X. ve Liu, X. (2024). From FOMO to discontinuous usage intention: Information overload and social media fatigue for Chinese Weibo users. Southern Communication Journal, 89(5), 309-322. https://doi.org/10.1080/1041794X.2024.2431074