TOPLUMSAL CİNSİYET ALGISI BAĞLAMINDA KAMU KURUMLARINDA İSTİHDAM EDİLEN MEMUR VE İŞÇİLERİN EBEVEYNLİK KAYNAKLI İZİN HAKLARINA İLİŞKİN KARŞILAŞTIRMALI BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Kamu hizmetinde istihdam edilen personeller, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinde üç fıkra halinde sayılmıştır. Bu madde çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşlarında; Memur, Sözleşmeli Personel ve İşçi olmak üzere üç türde istihdam şekli öngörülmüştür. Ancak; Kanunun, işçileri düzenleyen 4/(D) hükmüne eklenen bir cümleyle, “işçiler” grubundakilerin, Devlet Memurları Kanunu’na tabi olmayacağı ifade edilmiştir. Bu kişiler, iş sözleşmesiyle istihdam edilen ve işe girişleri, yükselmeleri ve işten ayrılmaları bakımından İş Kanunu’na tabidirler. Bu ayrımın bir sonucu olarak, aynı kamu kurumunda çalışanlardan bir kısmı Devlet Memurları Kanunu’na, bir kısmı da İş Kanunu’na tabi olabilmektedir. Bu durum, en tabii kadın hakkı olan annelik konusunda; doğum sonrası izin süreleri, işe geri dönüş şartları ve işe geri dönüşte çalışma koşulları bakımından bu iki kanun arasında ciddi eşitsizlikler söz ortaya çıkarmaktadır. Özellikle de toplumsal cinsiyet algısının sonucu olarak, İş Kanunu’na tabi çalışan kadın personel, ücretsiz izni de bittikten sonra, çocuğu ile kariyeri arasında tercih yapmak zorunda kalacaktır. Böylesi ikilemlerde; kadının, toplum tarafından kendine biçilmiş bulunan “annelik” konumuna hapsedilmesi gündelik hayatta çokça karşılaşılan bir durumdur. Nihayet her iki kanunda da ücretli doğum izni, erkek ebeveyn için çok daha az bir süre için verilmektedir. Çalışmamızda, işte mevzuat kaynaklı bu eşitsizlikler ortaya konmaya çalışılacak, yapılması gerekenler konusundaki çözüm önerilerimiz sıralanacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktay A. N, Arıcı K ve Senyen Kaplan E. T, İş Hukuku, 5. Baskı, Gazi Kitabevi, 2012.
- Akyiğit E, İçtihatlı ve Açıklamalı 4857 Sayılı İş Kanunu Şerhi, 2. Baskı, Seçkin Yayınları, 2008.
- Altan Y, "Türk Kamu Personel Rejiminde Reform İhtiyacı: Reformu Gerektiren Dış Etkenler Ekseninde Bir Değerlendirme", 2016, 8(15), Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, ss. 381–398.
- Aslan O. E, Kamu Personel Rejimi: Statü Hukukundan Esnekliği, TODAİE Yayınları, 2005.
- Atay E. E, İdare Hukuku, 5. Baskı, Turhan Kitabevi, 2016.
- Baybora D, "Türkiye’de İşte Aile Haklarına Bakış (Son Yapılan Değişikliklerle)", 2017, 9(1), İşletme Araştırmaları Dergisi, ss. 221–248.
- Butler J, Cinsiyet Belası Feminizm ve Kimliğin Alt Üst Edilmesi: Çev. ERTÜR Başak, 1. Baskı, Metis Yayınları, 2008.
- Çapar S, "Almanya’da Kamu Personel Sistemi", Türk İdare Dergisi, 2010, ss. 47–63.
- Çelik N, Caniklioğlu N ve Canpolat T, İş Hukuku Dersleri, 29. Baskı, Beta Yayınevi, 2016.
- Damar E, Devlet Memurları Kanunu ve Sözleşmeli Personel Mevzuatı, 2. Baskı, Yetkin Yayınları, 1993.