Yapay Zekâ Kullanım Algısının Bireysel Belirleyicileri: Akademik Motivasyon ve Öz-Yeterliğin Rolü
Öz
Çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin yapay zekâ kullanım algısıyla ilişkili bireysel faktörleri incelemektir. Akademik motivasyonun içsel ve dışsal boyutları ile öz-yeterliğin yapay zekâ kullanım algısıyla olan ilişkileri ampirik olarak analiz edilmektedir. Araştırma, geleceğin iş gücünü oluşturması beklenen üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde yürütülmüş ve veriler çevrimiçi anket yöntemiyle 584 katılımcıdan elde edilmiştir. Veriler SPSS ve AMOS yazılımları kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde tanımlayıcı istatistikler, güvenirlik analizleri, regresyon analizleri ile doğrulayıcı faktör analizi ve ikinci düzey doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliliği açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleriyle, güvenirliği ise Cronbach alfa katsayılarıyla değerlendirilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu, çarpıklık ve basıklık değerleri üzerinden incelenmiştir. Elde edilen bulgular, içsel motivasyon, dışsal motivasyon ve öz-yeterliğin yapay zekâ kullanım algısıyla pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Regresyon analizleri, bu değişkenlerin birlikte ele alındığında yapay zekâ kullanım algısındaki varyansın anlamlı bir bölümünü açıkladığını göstermektedir. Çalışma, yapay zekâ kullanım algısını bireysel psikolojik kaynaklar üzerinden ele alarak teknoloji kabul literatüründe mikro düzeydeki açıklamalara özgün bir teorik ve yönetsel katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- Acosta-Enriquez, B. G., Vargas, C. G. A. P., & Jordan, O. H. (2024). Exploring attitudes toward ChatGPT among college students. Computers & Education: Artificial Intelligence. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666920X24001231
- Amabile, T. M. (1993). Motivational synergy: Toward new conceptualizations of intrinsic and extrinsic motivation in the workplace. Human Resource Management Review, 3(3), 185–201. https://doi.org/10.1016/1053-4822(93)90012-S
- Ayanwale, M. A. (2025). Building trust in AI-powered assessment through explainable machine learning models. Proceedings of the ACM Global on Computing. https://doi.org/10.1145/3736251.3747313
- Aykan, E. B. (2025). Üniversite Öğrencilerinde Akademik Güdülenme, Özyeterlilik ve Hedef Yönelim Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 16(3), 298-307.
- Aypay, A. (2010). Genel Öz-Yeterlik Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 113–131.
- Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice Hall.
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
- Bennett, S., Maton, K., & Kervin, L. (2008). The “digital natives” debate: A critical review of the evidence. British Journal of Educational Technology, 39(5), 775–786. https://doi.org/10.1111/j.1467-8535.2007.00793.x
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası Ticaret (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
20 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
10 Şubat 2026
Kabul Tarihi
8 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 1