Role, Competency and Proficiency in Nursing: Concept Study

Öz

Aim This study aims to refine the current definitions of the concepts of role, competency, and proficiency, which are always on the agenda of nursing, to resolve conflicts about these concepts, to sharpen theoretical definitions, and to create current and simple definitions that can be used in the field of nursing by reorganizing the concepts in a way that is appropriate to the native language. Method Rodger’s concept analysis method was used in the study phases. In addition, the interview technique, one of the qualitative research methods, was used to support the study, and stakeholder opinions were obtained to increase the national acceptance of the definitions, and a workshop was organized for this stage. Result Within the scope of the literature review, individual interviews and workshop data obtained in the study, current definitions of the concepts of role in nursing, competency in nursing and proficiency in nursing were made. Conclusion As a result of the study, the definitions of the concepts of role, competency, and proficiency in nursing have been updated in a way that is current, appropriate to the profession and native language, definitions that can be used in the field of nursing have been made, and it has been suggested that they be used in this way in the field.

Anahtar Kelimeler

• nursing
• role
• competency
• proficiency

Hemşirelikte Rol, Yeterlik ve Yetkinlik: Kavram Çalışması

Öz

Amaç Bu çalışmanın amacı hemşireliğin daima gündeminde olan rol, yeterlik ve yetkinlik kavramlarının mevcut tanımlarını iyileştirmek, bu kavramlar hakkındaki çatışmaları çözmek, teorik tanımları keskinleştirmek ve kavramları ana dile uygun şekilde yeniden düzenleyerek hemşirelik alanında kullanılabilecek güncel ve sade tanımlar yapmaktır. Yöntem Çalışma aşamalarında Rodger’ın kavram analizi yöntemi kullanılmıştır. Bununla birlikte çalışmayı destekleyici olarak nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılmış ve tanımların ulusal çapta kabul edilirliğini arttırmak amacı ile paydaş görüşleri alınmış bu aşama için çalıştay düzenlenmiştir. Bulgular Çalışmada elde edilen literatür taraması, bireysel görüşme ve çalıştay verileri dahilinde hemşirelikte rol, hemşirelikte yeterlik ve hemşirelikte yetkinlik kavramlarının güncel tanımları yapılmıştır. Sonuç Çalışma sonucunda hemşirelikte rol, yeterlik ve yetkinlik kavramlarının tanımları güncellenmiş, mesleğe ve ana dile uygun şekilde düzenlenmiş hemşirelik alanında kullanılabilecek tanımları yapılmış ve alanda bu şekilde kullanımı önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• hemşirelik
• rol
• yetkinlik
• yeterlik

Kaynakça

1. Yalçın A. Bilimsel çalışmalarda kavram oluşturma ve sözsüz iletişim kavramları üzerine. Avrasya Terim Dergisi 2017; 5: 74-79.
2. Söyler M. Kavram ve Kuram Analizi Yöntemi: Sartori Geleneği. Uluslararası İlişkiler. 2020;66: 93-115
3. Collier D, Gerring J. Concepts and method in social science: the tradition of Giovanni Sartori (introduction). Concepts & Method in Social Science: The Tradition of Giovanni Sartori. (Ed.) Routledge, London, 2009. p. 1-10.
4. Kaya N, Turan N. Hemşirelik Biliminde Kavram Analizi. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences. 2017; 9: 153
5. Hemşirelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (HUÇEP). 2022. Erişim adresi: chrome-extension:// efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/ https://www.hemed.org.tr/wp-content/uploads/ 2023/10/hemsirelik_cekirdek_egitim_ programi.pdf [Erişim Tarihi 15.02.2025].
6. Sağlık Bakanlığı. 2021. Hemşirelikte temel yetkinlikler kılavuzu. https://ekutuphane.saglik.gov. tr/Yayin/587 [Erişim Tarihi 10.10.2023].
7. International Council of Nurses (ICN). 2021. The ICN Code of Ethics for Nurses. Erişim adresi:https://www.icn.ch/system/files/documents/ 2020-10/CoE_Version%20for%20Consultation_ October%202020_EN.pdf [Erişim Tarihi 1.11.2022].
8. World Health Organization. 2020. Competencies for nursing working in primary care. Erişim adresi:https://www.euro.who.int/__data/ assets/pdf_file/0004/441868/Competencies- nurses-primary-health-care-eng.pdf [Erişim Tarihi 10.10.2023].

9. European Federation of Nurses Associations (EFN). 2015. Competency Framework Adopted at the EFN General Assembly Brussels. Erişim adresi:chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/ https://efn.eu/wp-content/ uploads/2022/03/EFN-Competency-Framework- 19-05-2015.pdf [Erişim Tarihi 1.11.2022].
10. Khan K, Ramachandran S. Conceptual framework for performance assessment: competency, competence and performance in the context of assessments in healthcare–deciphering the terminology. Medical teacher. 2012; 34: 920- 928.
11. Pijl-Zieber, Em M., et al. Competence and competency- based nursing education: Finding our way through the issues. Nurse Education Today. 2014; 34: 676-678.
12. McCarthy G, Fitzpatrick JJ. Nursing concept analysis: applications to research and practice. New York: Springer Publishing Company 2016; 4-5.
13. Değirmen N, Kanan N, İlhan S E. Meleis’ in Kavram Geliştirme Süreci ile “İnsan” Kavramının Hemşirelik Açısından Analizi. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi. 2023; 13:654-664.
14. Rodgers B L. Philosophical foundations of concept development. In B. L. Rodgers, K. A. Knafl (Ed). , Concept development in nursing: Foundations, techniques and applications. Saunders, Philadelphia, 2000. p. 7–37.
15. Rodgers, B. L. Concept analysis: An evolutionary view. In B. L. Saunders, Philadelphia. 2000. p. 77–102.
16. Türk Dil Kurumu Sözlükleri. 2025. Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/ [Erişim tarihi 5.01.2025]
17. Lopata H Z. Role theory. Social roles and social institutions: Essays in honor of Rose Laub Coser, 1991. p.1-11.
18. Biddle B J. ve Thomas E J. () Role Theory: Concepts and Research. John Wiley and Sons, New York. 1966.
19. Ceylan T. Toplumsal Sistem Analizinde Toplumsal Statü ve Rol. Journal of Graduate School of Social Sciences.2011; 15: 89-104.
20. Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (UÇEP) 2020. Erişim adresi: https://www.yok.gov.tr/kurumsal/idari-birimler/ egitim-ogretim-dairesi/ulusal-cekirdek-egitimi- programlari [Erişim tarihi 5.01.2023]
21. World Health Organization. 2001. Erişim adresi: https://apps.DSÖ.int/iris/bitstream/ handle/10665/108405/E72918.pdf?sequence= 1&isAllowed=y [Erişim tarihi 5.01.2023]
22. Longman Dictionary of Contemporary English. Pearson, USA; 2014
23. Benner P, Tanner C, Chesla C. (1992). From Beginner to Expert: Gaining a differentiated clinical world in critical care nursing. Advances in Nursing Science, 1992; 14(3), 13-28.
24. Karadağ A, Çalışkan N, Baykara ZG. Hemşirelik Teorileri ve modelleri (1. Baskı). Akademi Basın ve Yayıncılık, İstanbul; 2017.
25. Türkiye Yeterlikler Çerçevesi. TYÇ Terimler Sözlüğü 100 Temel Kavram.2020. Erişim adresi: tyc.gov.tr. [Erişim tarihi 5.10.2022]
26. Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK). Tanımlar ve terimler sözlüğü. Erişim adresi: https:// www.yokak.gov.tr/?cm-flush=1 . [Erişim tarihi 5.10.2022]
27. Benner P. From novice to expert. AJN The American Journal of Nursing, 1982; 82(3):402-407.
28. Miller GE. The Assessment of Clinical Skills/ Competence/ performance. Academic medicine. 1990; 65(9):63-67
29. McCarthy G, Fitzpatrick JJ. Nursing concept analysis: applications to research and practice. Springer Publishing Company, New York, 2016. p. 4-5.
30. Dömbekci HA, Erişen MA. Nitel araştırmalarda görüşme tekniği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022; 22(2):141-160. Şahan H. Öğretim Yöntem ve Teknikleri. Pegem, Ankara, 2011.
31. Şahan H. Öğretim Yöntem ve Teknikleri. Pegem, Ankara, 2011.
32. Karasar N. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemi. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara, 1998.
33. Kellett P, O’Lynn C E, Herakova LL, O’Connor T. Gender Role Conflict and Male Nursing Students’ Academic and Program Success. Journal of Nursing Education. 2023; 62(1): 42-46