Açık Erişim Beyanı
Akdeniz Hemşirelik Dergisi, açık erişimli bilimsel bir dergidir. Akdeniz Hemşirelik Dergisi’nde, makalelere ve derginin arşivine erişim için abone olunmasına gerek olmayıp, www.akdenizhemsirelikdergisi.org adresinden ücretsiz olarak erişilebilir.
Ücret Politikası
Makalenin değerlendirme ve yayın sürecinin hiçbir aşamasında yazar(lar)dan ücret talep edilmemektedir. Ayrıca yazarlara makaleleri için telif ücreti ödenmemektedir. Yayımlanan sayıya ve içeriğinde yer alan makalelerin tam metinlerine ücretsiz ulaşılabilir.
Editör ve Yayın Kurulu Üyelerinin Yayın Sınırı
Dergi editörleri, alan editörleri ve yayın kurulu üyeleri; çıkar çatışmalarını önlemek, akademik tarafsızlığı ve yayın sürecinin bütünlüğünü korumak amacıyla, derginin her sayısında en fazla bir makalede yazar veya ortak yazar olarak yer alabilirler. Bu sınır, derginin editoryal bağımsızlığını güçlendirmek ve yayın politikasının etik ilkeler çerçevesinde sürdürülmesini temin etmek amacıyla belirlenmiştir. Editör veya yayın kurulu üyesinin yazar olarak yer aldığı makalelerin değerlendirme süreci, ilgili kişi(ler)in editoryal görevinden tamamen bağımsız bir editör veya hakem kurulu tarafından yürütülür.
ETİK İLKELER
Akdeniz Hemşirelik Dergisi, yazarlardan araştırma ve yayın etiği ilkelerine uymalarını beklemektedir. Dergiye gönderilen tüm makalelerin bilimsel sorumluluğu yazarlara aittir. Gönderilen makalelerde isim sıralaması ortak verilen bir karar olmalıdır. Tüm yazarlar Uluslararası Tıp Dergi Editörleri Komitesi-International Committee of Medical Journal Editors- (ICMJE) tarafından “Tıbbi Dergilerde Bilimsel Çalışmaların Yürütülmesi, Raporlanması, Düzenlenmesi ve Yayınlanması” için hazırlanan kılavuzda aşağıda yer alan yazarlık için gerekli ölçütleri karşılamalıdır.
Tüm yazarların;
• Çalışmanın içeriğine/tasarımına; ya da çalışma için verilerin toplanmasına, analiz edilmesine ve yorumlanmasına önemli katkı sağlamış olmaları ve çalışma için her türlü sorumluluğu almaları,
• Makalenin hazırlanması ve içeriğin eleştirel incelemesini yapmış olmaları,
• Makalelerin son halini görmeleri ve gözden geçirerek onaylamaları;
• Çalışmanın her yönünden sorumlu olmayı kabul etmeleri ve onaylamaları gerekmektedir.
Bu kriterleri karşılamayan, ancak çalışmaya katkısı olan kişiler “Teşekkür” bölümünde sıralanabilir.
Sorumlu yazar, yazar sıralamasını “Yazar sorumluluk ve Yayın Hakkı Devir Formu”nu doldurup imzalayarak, tüm yazarlar adına kabul etmiş sayılır. Ayrıca yazarlar, yayının özgün bir yazı olduğunu, daha önce herhangi bir yerde yayınlanmadığını ve değerlendirme süreci içerisinde başka herhangi bir yerde yayınlama girişiminde bulunmayacaklarına yönelik imzalı bir beyanda bulunmalıdırlar.
İnsanlar ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik ilkeler
İnsanlarda veya hayvanlarda gerçekleştirilen araştırmalarda ulusal ve uluslararası etik kılavuzlara uyum ve ilgili etik kurullardan izin esastır.
Dergi, "İnsan" öğesinin içinde bulunduğu tüm çalışmalarda “World Medical Association (WMA)”, "Helsinki Bildirgesi", "İyi Klinik Uygulamalar Kılavuzu" ve "İyi Laboratuvar Uygulamaları Kılavuzu"'nda belirtilen esaslara ve T.C. Sağlık Bakanlığı'nın ilgili yönetmeliklerine uygunluk ilkesini kabul eder. İnsanlar üzerinde yapılan araştırmalarda, "Klinik Araştırmalar Etik Kurul"undan izin alınması ve ilgili belgenin dergiye gönderilmesi zorunludur. Yazarlar, makalenin Yöntem bölümünde ilgili etik kuruldan ve çalışmanın katılımcılarından imzalı "Bilgilendirilmiş onam" belgesini aldıklarını belirtmek zorundadır. Olgu sunumlarında hastanın kimliğinin ortaya çıkmasına bakılmaksızın hastalardan veya gereği durumunda yasal temsilcisinden "Bilgilendirilmiş onam" belgesi alınmalı ve makalenin olgu sunumu başlığı altında yazılı olarak ifade edilmelidir.
Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda, "Deney Hayvanları Etik Kurul"undan izin alınması ve ilgili belgenin bir kopyasının dergiye gönderilmesi zorunludur. Araştırmanın Yöntem bölümünde, deneysel çalışmalarda tüm hayvanların "Laboratuvar Hayvanlarının Bakım ve Kullanımı Kılavuzu"na (Guide for the Care and Use of Laboratory Animals, www.nap.edu/catalog/5140.html) uygun olarak insancıl bir muameleye tabi tutulduğu ve Deney Hayvanları Etik Kurul onay raporu alındığı belirtilmelidir. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda ağrı, acı ve rahatsızlık verilmemesi için neler yapıldığı açık bir şekilde belirtilmelidir. Etik Kurul onayının bir kopyasının dergiye gönderilmemesi durumunda yazı yayınlanmayacaktır.
İzinler
Akdeniz Hemşirelik Dergisi, Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 (CC BY-NC-ND) Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu lisans, yeniden kullanıcıların materyali herhangi bir ortamda veya formatta yalnızca uyarlanmamış biçimde, yalnızca ticari olmayan amaçlarla ve yalnızca sahibine atıfta bulunulduğu sürece kopyalamasına ve dağıtmasına izin verir.
Çıkar çatışmalarıYazarlar, makaleleriyle ilgili çıkar çatışmalarını (varsa) bildirmelidirler. Eğer makalede dolaylı veya dolaysız ticari bağlantı (istihdam edilme, doğrudan ödemeler, hisse senedine sahip olma, firma danışmanlığı, patent lisans ayarlamaları, veya hizmet bedeli gibi) veya çalışma için maddi destek veren kurum mevcut ise yazarlar; kullanılan ticari ürün, ilaç, firma vb. ile ticari hiçbir ilişkisinin olmadığını ve varsa nasıl bir ilişkisinin olduğunu, editöre sunum sayfasında ve ayrıca makalede kaynaklar bölümünden önce "Çıkar çatışması" başlığı altında bildirmek zorundadır.
http://icmje.org/conflicts-of-interest/
Yazarlık katkısı
Çok yazarlı makalelerde yazarların araştırmaya katkıları (fikir oluşturma, çalışma tasarımı, deneysel uygulamalar, istatistik, makalenin yazımı, vb.) açıklanmalı ve imzalı olarak editöre (yayın hakkı devir formu kapsamı içinde) sunulmalıdır. Yazarlık katkısı bilgisi, kaynaklar bölümünden önce makalede bildirilmek zorundadır. Yazar isim düzeltmelerinde tüm formların (telif hakkı, çıkar çatışması bildirimi ve yazarlık katkısı) yenilenmesi gerekmektedir.
Maddi destek
Araştırma için alınmış finansal destek, bağış ve diğer bütün faaliyetler (istatistiksel analiz, İngilizce/Türkçe değerlendirme) ve/veya teknik yardım varsa açıkça makalenin kaynaklar bölümünden önce bildirilmek zorundadır. Ayrıca yazarlar aşağıda belirtilen alanlarda, varsa çalışmaya sponsorluk edenlerin rollerini beyan etmelidirler: 1) Çalışmanın tasarımı, 2) Veri toplanması, analizi ve sonuçların yorumlanması, 3) Raporun yazılması, 4) Yayın için gönderilmesine karar verilmesi.
İntihal
Dergiye gönderilen tüm makaleler, değerlendirme sürecine alınmadan önce iThenticate veya Turnitin programından geçirilerek benzerlik raporu alınır. Benzerlik oranı %20 'den fazla olan makaleler intihal olarak kabul edilir ve reddedilir. Akdeniz Hemşirelik Dergisi Yayın Kurulu dergiye gönderilen çalışmalarla ilgili aşırma, atıf manipülasyonu ve veri sahteciliği iddia ve şüpheleri karşısında COPE kurallarına uygun olarak hareket etmektedir.
Üretken Yapay Zekâ Kullanım Beyanı Rehberi
Yazarlar, Akdeniz Hemşirelik Dergisi’ne gönderdikleri çalışmalarda üretken yapay zekâ veya yapay zekâ destekli teknolojileri yazım sürecinde kullandılarsa, bu durumu açık ve şeffaf bir şekilde beyan etmelidirler. Bu beyan yalnızca yazım süreciyle ilgilidir; verilerin analizi veya bilimsel çıkarımlar için yapay zekanın kullanımı bu kapsamın dışındadır.
1. Kullanım Amacı ve Sorumluluk
Üretken yapay zekâ teknolojileri yalnızca metnin dilsel yapısını geliştirmek (örneğin, dilbilgisi düzeltmeleri, akıcılığı artırma) amacıyla ve insan denetimi altında kullanılmalıdır. Bu teknolojilerin hatalı, eksik ya da yanıltıcı bilgi üretebilme ihtimali göz önünde bulundurulmalı; yazar(lar) tüm içeriği dikkatle gözden geçirmeli ve gerekli düzeltmeleri yapmalıdır. Çalışmanın tüm bilimsel içeriğinden yazarlar sorumludur.
2. Yazarlık İlkesi
Yapay zekâ araçları birer yazılım olup, insanlara özgü bilimsel sorumlulukları taşıyamaz. Bu nedenle, hiçbir koşulda yapay zekâ sistemleri yazar ya da ortak yazar olarak gösterilmemeli ve atıf yapılmamalıdır.
3. Beyan Zorunluluğu
Yazım sürecinde üretken yapay zekâ veya yapay zekâ destekli teknolojiler kullanıldıysa, bu durum makale dosyasında, kaynakça listesinden önce ayrı bir başlık altında beyan edilmelidir.
Örnek Beyan Metni (Makale içinde yer almalıdır):
Yazım Sürecinde Üretken Yapay Zekâ ve Yapay Zekâ Destekli Teknolojilerin Kullanımı Beyanı
Bu çalışmanın yazım sürecinde, [kullanım amacı] doğrultusunda [kullanılan araç veya hizmetin adı] kullanılmıştır. Yazar(lar), bu aracı/hizmeti kullandıktan sonra içeriği gözden geçirmiş, düzenlemiş ve makalenin tüm içeriğinden sorumluluğu kabul etmiştir.
Not: Sadece dil bilgisi, yazım veya kaynakça denetimi yapan temel yazılımlar (örneğin Word dil kontrolü) bu beyana dâhil değildir. Yazım sürecinde herhangi bir üretken yapay zekâ aracı kullanılmadıysa beyan eklenmesine gerek yoktur.
4. Değerlendirme Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımı
Yazar haklarının korunması ve gönderilen çalışmaların gizliliğinin sağlanması amacıyla, dergimizde editörler ve hakemler tarafından üretken yapay zekâ araçlarının makale değerlendirme sürecinde kullanılması, mevcut yönergemiz gereği uygun bulunmamaktadır.
ETİK SORUMLULUKLAR
Bilimsel bir çalışma ortaya koyan tüm paydaşların (yazar, editör ve hakem), bilimin doğru bir şekilde ilerlemesine katkı sağlaması hedeflenir. Bu hedef gereğince hazırlanan bilimsel çalışmalarda bilimsel etik ilkelere uygunluk önemlidir. Bu ilkeler, tarafımızca kabul edilmiştir ve paydaşlar tarafından da benimsenmesi önerilerek, bir kısmı aşağıda sunulmuştur.
Derginin editörlük ve yayın süreçleri International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE), World Association of Medical Editors (WAME), Council of Science Editors (CSE), Committee on Publication Ethics (COPE), European Association of Science Editors (EASE) ve National Information Standards Organization (NISO) yönergelerine uygun olarak şekillenmektedir. Dergi, Principles of Transparaency and Best Practice in Scholarly Publishing (doaj.org./bestpractice) ilkelerini benimsemiştir.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Akdeniz Hemşirelik Dergisi’ne makale gönderen yazarlar aşağıda yer alan etik sorumlulukları kabul ederler.
• Çalışmayla ilişkili verilerin doğruluğundan emin olmak, araştırmasına ilişkin kayıtlarını düzenli tutmak ve olası bir talep üzerine bu verilere erişim verebilmek
• Gönderdiği makalenin başka bir yerde yayınlanmadığından veya kabul edilmediğinden emin olmak
• Sunduğu içerik yayınlanmış veya sunulan başka içerikle eşleşirse, bu çakışmayı kabul etmek ve alıntı yapmak
• Gerektiğinde, çalışmasıyla ilgili benzer içeriğe sahip olabilecek herhangi bir çalışma varsa bunun bir kopyasını editöre sunmak
• Başka kaynaklardan herhangi bir içeriği çoğaltmak ya da kullanmak için izin almak, atıf göstermek
• Eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmak ve/veya alıntı yapmak
• Bilimsel içerikte değişiklik yapılmaması koşuluyla, editör tarafından yapılacak değişiklik ve düzeltmeleri önceden kabul etmek
• Makalede daha önce yayınlanmış alıntı yazı, tablo, resim vb. var ise, makalenin sorumlu yazarı ve yazarlarından, ayrıca ilgili yayın hakkı sahibinden yazılı izin almak, bunu makalede belirtmek
• Araştırma makalelerinde ölçek kullanımı durumunda ölçek kullanım izinlerini Türkçe uyarlama (geçerlik güvenirlik) yapan yazarlardan almak ve makalede belirtmek
• İnsan veya hayvan denek içeren tüm çalışmalar için ulusal ve uluslararası yasalara ve yönergelere uygun olmasını sağlamak, gerekli onayların alındığını belirtmek, katılımcı mahremiyetine saygı göstermek
• Çalışmasına dair ilgili etik kurul onaylarını ve araştırma detaylarını çalışmanın “ Yöntem” kısmında belirtmek
• Değerlendirme süresince ve değerlendirme tamamlandıktan sonra alan editörü ve hakemlerle doğrudan iletişime geçmemek, bilgi talebinde bulunmamak.
• Herhangi bir çıkar çatışması durumunda, makalesiyle ilgili etik bir ihlal tespit ettiğinde veya makale ile ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etme durumunda, bunu editör ve yayıncı ile paylaşmak, hata beyanı, zeyilname, tazminat bildirimi yayınlamak veya gerekli görüldüğü durumlarda çalışmayı geri çekmek
Editörlerin Etik Sorumlulukları
Akdeniz Hemşirelik Dergisi editörleri aşağıda yer alan etik sorumlulukları kabul ederler.
• Dergi yayın politikalarında yer alan kör hakemlik ve değerlendirme süreci politikalarını uygulamak
• Yazarların cinsiyet, dinî veya politik inançlar, etnik veya coğrafi kökenleri üzerine ayrım yapılmaksızın görevlerini yerine getirirken dengeli, objektif ve adil bir şekilde hareket etmek
• Dergiye gönderilen çalışmaları içeriğine göre değerlendirmek, hiçbir yazara ayrıcalık göstermemek
• Olası çıkar çatışmalarını önlemek adına gerekli önlemleri almak ve varsa mevcut beyanları değerlendirmek
• Sponsorlu çalışmaları veya özel konulardaki çalışmaları diğer çalışmalarla aynı şekilde ele almak
• Etik ihlali niteliğinde bir şikâyet olması durumunda, derginin politika ve kurallarına bağlı kalarak gerekli işlemleri uygulamak
• Yazarlara, gelen şikayete cevap vermek için bir fırsat vermek, çalışma kime ait olursa olsun gerekli yaptırımları uygulamaktan kaçınmamak
• Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarf etmek
• Derginin amaç ve kapsamına uygun olmaması durumunda gelen çalışmayı reddetmek
Alan Editörlerin Etik Sorumlulukları
- Akdeniz Hemşirelik Dergisi alan editörleri aşağıda yer alan etik sorumlulukları kabul ederler.
• Dergiye gönderilen makaleleri kör hakemlik sistemi uyarınca, yazarların (kurumların) isimlerini yazı metninden çıkartarak makalenin konu alanına uygun hakemlere göndermek
• Kör hakemlik sürecinde hakem bilgilerinin gizliliğini sağlamak ve yazarlara yazının hangi hakemlere gönderildiği ile ilgili bilgi vermemek
• Değerlendirme sürecinin tarafsız, bilimsel ve nesnel bir şekilde yapılabilmesi için gerekli bilgi ve desteği sağlamak
• Gönderilen makaleyi, verilen süre içerisinde değerlendirmeyen hakemin yerine, başka bir hakem görevlendirmek
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Akdeniz Hemşirelik Dergisi hakemleri aşağıda yer alan etik sorumlulukları kabul ederler.
• Editörün karar verme sürecine katkıda bulunmak için makaleyi objektif olarak zamanında incelemek ve sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmek
• Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmak.
• Dinî, siyasi ve ekonomik çıkarlar gözetmeden çalışmayı değerlendirmek
• Yayınlanacak makalenin kalitesini yükseltmeye yardımcı olacak yönlendirmelerde bulunmak ve çalışmayı titizlikle incelemek
• Yorumlarını yapıcı ve nazik bir dille yazara iletmek
• Editör ve yazar tarafından sağlanan bilgilerin gizliliğini korumak, gizlilik ilkesi gereği incelediği çalışmayı değerlendirme sürecinden sonra yok etmek, kör hakemliğe aykırı bir durum varsa editöre bildirmek ve çalışmayı değerlendirmemek
• Olası çıkar çatışmalarının (mali, kurumsal, işbirlikçi ya da yazarlar arasındaki diğer ilişkiler) farkında olmak ve gerekirse ilgili yazı için yardımlarını geri çekmek konusunda editörü uyarmak
Sorumluluk Reddi
Dergide yayımlanan makalelerdeki bilgi, fikir ve görüşler Akdeniz Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, editörler, yayın kurulu ve/veya yayıncının görüşlerini değil, yazar(lar)ın görüşlerini yansıtır; editörler, yayın kurulu ve yayıncı bu tür materyaller için herhangi bir sorumluluk veya yükümlülük kabul etmemektedir.
17 Kasım 2025
Sayfa
100-110