İlkokullardaki Şube ve Öğretmenlerin Otomatik Atanmasına Yönelik Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerin Görüşlerinin Dijitalleşme Perspektifinden İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, ilkokul birinci sınıflarda öğrencilerin şubelerinin ve öğretmenlerinin e-okul sistemi üzerinden otomatik atanması uygulamasını, bu uygulamayı deneyimleyen ve bu uygulamadan etkilenen okul yöneticileri ve öğretmenlerin bakış açısına dayalı olarak incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada, bu uygulama, okullardaki karar alma süreçlerinin teknik boyutu ile insan faktörü arasındaki etkileşimi bağlamında ele almak üzere sosyo-teknik sistem perspektifinden ele alınmıştır. Olgubilim deseniyle yürütülen araştırmada, 11 sınıf öğretmeni ve 6 okul yöneticisiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve verilerin analizinden içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgular, bu dijital karar verme sisteminin veli baskısını azalttığı, adaletsizliklerin önüne geçtiği, öğretmenler arasındaki ayrımları ortadan kaldırdığı, okul yönetiminin iş yükünü hafiflettiği gibi avantajları olduğunu göstermektedir. Ancak diğer yandan sistemin uygulamada karşılaşılan özel ve öngörülemeyen durumlar karşısında esneklik tanımaması, öğrenci dağılımları açısından okul ve öğretmen için zorlayıcı sonuçlar doğurduğu ortaya konmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, sistemin bir yandan teknik boyutta adalet ve standartlaşma sağlarken diğer yandan sosyal boyutta insanla ilişkili durumsal ve ilişkisel değişkenleri göz ardı ettiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, eğitim yönetiminde dijitalleşme sürecinin insan boyutu ile dengelenmesi ve desteklenmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İlkokulda dijital şube ve öğretmen ataması
• Dijital karar verme
• Sosyo-teknik sistemler olarak okullar

Examining the Opinions of School Administrators and Teachers on Automatic Branch and Teacher Assignments in Primary Schools from a Digitalization Perspective

Öz

This study aims to examine the automatic assignment of first-grade students' classes and teachers through the e-school system, based on the perspectives of school administrators and teachers who have experienced and been affected by this practice. This study examines this practice from a socio-technical perspective to explore the interaction between the technical dimension and the human factor in school decision-making processes. In this research, designed with a phenomenological design, semi-structured interviews were conducted with 11 classroom teachers and six school administrators, and content analysis was used to analyze the data. The findings indicate that this digital decision-making system offers advantages such as reducing parental pressure, preventing injustice, eliminating discrimination among teachers, and easing the workload of school administration. However, the system's lack of flexibility in the face of specific and unpredictable circumstances in implementation has led to challenging consequences for schools and teachers in terms of student distribution. The results of the research reveal that the system, while ensuring fairness and standardization in the technical dimension, ignores situational and relational variables related to people in the social dimension. These results indicate that the digitalization process in education management must be balanced and supported with the human dimension.

Anahtar Kelimeler

• Digital class and teacher assignment
• Digital decision-making
• Schools as socio-technical systems.

Kaynakça

1. Ahmed, S. K. (2024). The pillars of trustworthiness in qualitative research. Journal of Medicine, Surgery, and Public Health, 2, 100051. https://doi.org/10.1016/j.glmedi.2024.100051
2. Aluvalu, R. K., Kulkarni, V., & Asif, M. (2017). Handling classrooms with students having heterogeneous learning abilities. Journal of Engineering Education Transformations, 229-234. https://doi.org/10.16920/jeet/2017/v30i3/110585
3. Appelbaum, S. H. (1997). Socio‐technical systems theory: an intervention strategy for organizational development. Management Decision, 35(6), 452-463. https://doi.org/10.1108/00251749710173823
4. Asson, S. (2024). Rezoning educational opportunities: The relationship between school attendance zone boundary changes and access to schools of varying quality. Educational Policy, 38(7), 1563-1607. https://doi.org/10.1177/08959048241271370
5. Atasoy, R., Özden, C., & Kara, D. N. (2020). Covid-19 pandemi sürecinde yapılan E-ders uygulamalarının etkililiğinin öğrencilerin perspektifinden değerlendirilmesi. Electronic Turkish Studies, 15(6). https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.44491
6. Bağlıbel, M., Samancıoğlu, M., & Summak, M. S. (2010). Okul yöneticileri tarafından e-okul uygulamasının genişletilmiş teknoloji kabul modeline göre değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(13), 331-348.
7. Bayar, A., & Balcı, M. (2023). Bir eğitim sorunsalı olarak okullarda veliler tarafından yapılan öğretmen seçimine yönelik öğretmen görüşleri. EKEV Akademi Dergisi, (95), 1-14. https://doi.org/10.17753/sosekev.1257356
8. Berkant, H. G., & Atılgan, G. (2017). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Eğitim Yansımaları, 1(1), 13-25.

9. Blanco-Varela, B., Amoedo, J. M., & Sánchez-Carreira, M. C. (2024). Analysing ability grouping in secondary school: A way to improve academic performance and mitigate educational inequalities in Spain?. International Journal of Educational Development, 107, 103028. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2024.103028
10. Bosetti, L. (2004). Determinants of school choice: Understanding how parents choose elementary schools in Alberta. Journal of Education Policy, 19(4), 387-405. https://doi.org/10.1080/0268093042000227465
11. Bozkuş, K. (2014). School as a social system. Sakarya University Journal of Education, 4(1), 49-61. https://doi.org/10.19126/suje.10732
12. Bosworth, R., & Li, H. (2013). Patterns in student assignment to elementary school classrooms. Education Policy Analysis Archives, 21(51), 1–26. https://doi.org/10.14507/epaa.v21n51.2013
13. Can, E., & Nikolayidis, U. (2022). Veli ve öğretmen görüşlerine göre Covid-19 pandemi sürecinde uzaktan eğitimin görünümü. Baskent University Journal of Education, 9(2), 136-153.
14. Cao, Y., Deng, L., Liu, X., Feng, Z., & Gao, Y. (2025). Ethical challenges in the algorithmic era: a systematic rapid review of risk insights and governance pathways for nursing predictive analytics and early warning systems. BMC Medical Ethics, 26(1), 151. https://doi.org/10.1186/s12910-025-01308-z
15. Carneiro, P., Cruz-Aguayo, Y., Salvati, F., & Schady, N. (2025). The effect of classroom rank on learning throughout elementary school: experimental evidence from Ecuador. Journal of Labor Economics, 43(2), 433-466. https://doi.org/10.1086/727515
16. Cecez-Kecmanovic, D. (2025). Ethics in the world of automated algorithmic decision-making–A posthumanist perspective. Information and Organization, 35(3), 100587. https://doi.org/10.1016/j.infoandorg.2025.100587
17. Costeleanu, M. (2022). Challenges of heterogeneous classes. Annales Universitatis Apulensis. Series Philologica, 23(1), 346-350.
18. Correia, K., & Marques-Pinto, A. (2016). Adaptation in the transition to school: perspectives of parents, preschool and primary school teachers. Educational Research, 58(3), 247-264. https://doi.org/10.1080/00131881.2016.1200255
19. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
20. Dağ, N., Pamuk, D. K., & Özdemir, S. M. (2020). Okul müdürlerinin öğretmenleri, öğrencileri ve velileri ikna etmede zorlandıkları konular. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 277-299. https://dx.doi.org/110.30855/gjes.2020.06.03.002
21. Demirer, V., & Dikmen, C. H. (2018). Öğretmenlerin FATİH Projesine yönelik görüşlerinin teknolojik pedagojik alan bilgisi bağlamında incelenmesi. İlköğretim Online, 17(1), 26-46. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.413735
22. Demirtaş-Zorbaz, S., & Ergene, T. (2019). School adjustment of first-grade primary school students: Effects of family involvement, externalizing behavior, teacher and peer relations. Children and Youth Services Review, 101, 307-316. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.04.019
23. Dominici, P. (2023). Sustainability is social complexity: Re-imagining education toward a culture of unpredictability. Sustainability, 15(24). https://doi.org/10.3390/su152416719
24. Đurišić, M., & Bunijevac, M. (2017). Parental involvement as a important factor for successful education. Center for Educational Policy Studies Journal, 7(3), 137-153. https://doi.org/10.26529/cepsj.291
25. Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
26. Erdoğan, Ç., Aydın, İ., Akın, U., & Demirkasımoğlu, N. (2014). Türkiye’de e-okul yönetim bilgi sisteminin ilköğretim okulu müdür yardimcilarinin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 113-132.
27. Eurydice. (2020). Equity in school education in Europe: Structures, policies and student performance. Publications Office of the European Union.
28. Fidan, T., & Balcı, A. (2017). Managing schools as complex adaptive systems: A strategic perspective. International Electronic Journal of eEementary Education, 10(1), 11-26. https://doi.org/10.26822/iejee.2017131883
29. Günbayi, İ., & Turan, F. (2013). Milli eğitim bakanlığı bilişim sisteminin bir alt sistemi olarak e-okul uygulamasına ilişkin ilköğretim okullarındaki yönetici, öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri: bir durum çalışması. İlköğretim Online, 12(1), 1-22.
30. Haisraeli, A., & Fogiel-Bijaoui, S. (2023). Parental involvement in school pedagogy: a threat or a promise?. Educational Review, 75(4), 597-616. https://doi.org/10.1080/00131911.2021.1935489
31. Hargreaves, A., & Shirley, D. (2008). Beyond standardization: Powerful new principles for improvement. Phi Delta Kappan, 90(2), 135-143. https://doi.org/10.1177/0031721708090002
32. Herrmann, T. (2003). Learning and teaching in socio-technical environments. In Informatics and the digital society: Social, ethical and cognitive issues (pp. 59-71). Boston, MA: Springer US.
33. Hoy, W. K. & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research and practice (9th ed.). McGraw Hill.
34. Javornik, Š., & Klemenčič Mirazchiyski, E. (2023). Factors contributing to school effectiveness: A systematic literature review. European journal of investigation in health, psychology and education, 13(10), 2095-2111. https://doi.org/10.3390/ejihpe13100148
35. Karahan, O., & Topcu, İ. (2025). Birinci sınıf öğrencilerinin kura ile şubelere yerleştirilmesine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(2), 108-120.
36. Kırnık, D., & Aysöndü, H. O. İlkokul birinci sınıf öğrencileri için okul ve öğretmen seçimi neden yapılır?. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 283-307. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1436758
37. Kızılboğa, R., & Erdoğan, Y. (2010). Milli eğitim bakanlığı e-okul uygulamasının yönetici, öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 42(193), 5-16.
38. Kocaman Karoğlu, A., Bal-Çetinkaya, K., & Çimşir, E. (2020). Toplum 5.0 sürecinde Türkiye’de eğitimde dijital dönüşüm. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 3 (3), 147-158. https://doi.org/10.32329/uad.815428
39. Kurtulaj, V. (2021). Power relations and exercise in educational institutions. Journal of Faculty of Educational Sciences, 54(2). https://doi.org/10.30964/auebfd.809552
40. Lincoln, Y.S., & Guba, E.G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
41. Lunenburg, F. C. (2010). Schools as open systems. Schooling, 1(1).
42. Marabelli, M., Newell, S., & Handunge, V. (2021). The lifecycle of algorithmic decision-making systems: Organizational choices and ethical challenges. The Journal of Strategic Information Systems, 30(3), 101683. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2021.101683
43. Marginingsih, P., Kusumaningsih, W., & Violinda, Q. (2025). Digitalization management in schools: A strategic framework for enhancing academic quality. Jurnal Paedagogy, 12(2), 39-400. https://doi.org/10.33394/jp.v12i2.15039
44. MEB. (2024). https://www.meb.gov.tr/1-sinif-subeleri-ve-sinif-ogretmenleri-ile-5-sinif-subeleri-e-okuldan-otomatik-belirlenecek/haber/34453/tr
45. Musset, P. (2012). School choice and equity: Current policies in OECD countries and a literature review. OECD Publishing.
46. OECD. (2019). Balancing school choice and equity: An ınternational perspective based on PISA.OECD Publishing.
47. OECD. (2022). Finland’s right to learn programme: Achieving equity and quality in education. OECD Publishing.
48. Özer, A., Ergene, T., Zorbaz, S. D., Kurt, D. G., & Gençoğlu, C. (2022). The positive contribution of school adjustment activities to the transition of first grade students: A case study in Ankara. Education and Science, 47(210), 27-39. https://doi.org/10.15390/EB.2022.10397
49. Pacheco, A., Yupanqui, R., Mogrovejo, D., Garay, J., & Uribe-Hernández, Y. (2025). Impact of digitization on educational management: Results of the introduction of a learning management system in a traditional school context. Computers in Human Behavior Reports, 17, 100592. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2025.100592
50. Palinkas, L. A., Horwitz, S. M., Green, C. A., Wisdom, J. P., Duan, N., & Hoagwood, K. (2015). Purposeful sampling for qualitative data collection and analysis in mixed method implementation research. Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research, 42(5), 533-544. https://doi.org/10.1007/s10488-013- 0528-y
51. Paolo, L. (2018). Digital governance of education. Bloomsbury Publishing.
52. Polat, M., & Arabacı, İ. B. (2013). Yönetim bilgi sistemi olarak e-okul uygulamalarının değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 12(2), 320-333.
53. Reichelt, M., Collischon, M., & Eberl, A. (2019). School tracking and its role in social reproduction: Reinforcing educational inheritance and the direct effects of social origin. British Journal of Socioogyl, 70(4), 1–26. https://doi.org/10.1111/1468-4446.12655
54. Rentzi, A. (2024). Social justice in education: creating an inclusive culture at schools through critical multicultural theory. European Journal of Education and Pedagogy, 5(1), 94-97.
55. Resmî Gazete. (2014). Millî eğitim bakanlığı okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumları yönetmeliği. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19942&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
56. Rohde, L. A., Campani, F., Oliveira, J. R. G., Rohde, C. W., Rocha, T., & Ramal, A. (2019). Parental reasons for school choice in elementary school: A systematic review. Journal of School Choice, 13(3), 287-304. https://doi.org/10.1080/15582159.2019.1643970
57. Rohman, A., Putranta, H., & Sidik, F. (2023). Does the implementation of school zoning policies equalize the quality of education? Case study at the junior high school level. TEM Journal, 12(4).
58. Rytivaara, A. (2011). Flexible grouping as a means for classroom management in a heterogeneous classroom. European Educational Research Journal, 10(1), 118-128. http://dx.doi.org/10.2304/eerj.2011.10.1.118
59. Sadioğlu, Ö., Batu, E. S., & Bilgin, A. (2012). Sınıf öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilerin kaynaştırılmasına ilişkin görüşleri. Journal of Uludag University Faculty of Education, 25(2), 399-432.
60. Saporito, S., & Van Riper, D. (2016). Do irregularly shaped school attendance zones contribute to racial segregation or integration?. Social urrents, 3(1), 64-83. https://doi.org/10.1177/23294965156046
61. Sarıtaş, T., Sarıtas, M. T., Yıldız, E., & Durusoy, O. (2013). E-Okul sisteminin okullarda kullanılmasına ilişkin öğretmen ve yönetici görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 7(2), 178-194. https://doi.org/10.12973/nefmed206
62. Selwyn, N. (2021). Education and technology: Key issues and debates. Bloomsbury Publishing.
63. Shoshani, A., & Aviv, I. (2012). The pillars of strength for first-grade adjustment—Parental and children’s character strengths and the transition to elementary school. Journal of Positive Psychology, 7(4), 315–326. https://doi.org/10.1080/17439760.2012.691981
64. Stahl, N. A., & King, J. R. (2020). Expanding approaches for research: Understanding and using trustworthiness in qualitative research. Journal of Developmental Education, 44(1), 26-28. https://www.jstor.org/stable/45381095
65. Şenaras, B., & Çetin, Ş. (2018). Okul müdürleri ile öğretmenlerin algilarina göre ilk ve ortaokullarda veli baskisi: nitel bir araştirma. Milli Eğitim Dergisi, 47(220), 157-176.
66. Tavakol, M., & Sandars, J. (2025). Twelve tips for using phenomenology as a qualitative research approach in health professions education. Medical Teacher, 1-6. https://doi.org/10.1080/0142159X.2025.2478871
67. Thomas, A. (2024). Digitally transforming the organization through knowledge management: A socio-technical system (STS) perspective. European Journal of Innovation Management, 27(9), 437-460. https://doi.org/10.1108/EJIM-02-2024-0114
68. Tianlun, Z. (2024). Opportunities and challenges of school management in the digital era. Adult and Higher Education, 6(4), 157-161. https://doi.org/10.23977/aduhe.2024.060422
69. Tomul, E. (2009). İlköğretim okullarındaki sosyal adalet uygulamalarına ilişkin yönetici görüşleri. Education and Science, 34(152), 126-137.
70. Vasilev, Y., Vasileva, P., Batova, O., & Tsvetkova, A. (2024). Assessment of factors influencing educational effectiveness in higher educational institutions. Sustainability, 16(12), 4886. https://doi.org/10.3390/su16124886
71. Wang, Y. (2024). Algorithmic decisions in education governance: implications and challenges. Discover Education, 3(1), 229. https://doi.org/10.1007/s44217-024-00337-x
72. Williamson, B. (2016). Digital education governance: An introduction. European Educational Research Journal, 15(1), 3-13. https://doi.org/10.1177/1474904115616630
73. Yücel, Ş., İlge, M. Ş., & Aksoy, M. (2023). İlkokul yönetici ve öğretmenlerine veli baskısı konusunda öğretmen görüşleri. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(8), 991-1005. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1263
74. Zerilli, J., Knott, A., Maclaurin, J., & Gavaghan, C. (2019). Algorithmic decision-making and the control problem. Minds and Machines, 29(4), 555-578. https://doi.org/10.1007/s11023-019-09513-7
75. Zhang, X., Nutakor, F., Minlah, M. K., & Li, J. (2023). Can digital transformation drive green transformation in manufacturing companies?-Based on socio-technical systems theory perspective. Sustainability, 15(3), 2840. https://doi.org/10.3390/su15032840