2024 Ortaöğretim Matematik Dersi Öğretim Programı’ndaki Öğrenme Çıktılarının ve Süreç Bileşenlerinin Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne Göre İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada, 2024 Ortaöğretim Matematik Dersi Öğretim Programı’nda yer alan öğrenme çıktılarının ve süreç bileşenlerinin Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada doküman incelemesi kullanılmıştır. Verilerin analizi Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin bilişsel süreç boyutları ve bilgi boyutlarını içeren değerlendirme tabloları oluşturularak yapılmıştır. Veriler, alanında uzman iki araştırmacı tarafından kodlanmıştır. Verilerin güvenirliğini belirlemek için güvenirlik katsayısı kullanılmıştır. Veri analizi sonucunda bilgi boyutunda %94,61 ve bilişsel süreç boyutunda %96,88 güvenirlik hesaplanmıştır. Çalışmanın bulgularına göre 2024 Ortaöğretim Matematik Dersi Öğretim Programının öğrenme çıktılarının ve süreç bileşenlerinin, bilişsel süreç boyutlarına göre en fazla “anlama” ve “değerlendirme” basamaklarında olduğu tespit edilmiştir. Bilgi boyutunda ise en fazla kavramsal bilgi, daha sonra işlemsel bilgi bulunmuştur. 2024 Ortaöğretim Matematik Dersi Öğretim Programı’ndaki öğrenme çıktılarının ve süreç bileşenlerinin bilişsel süreç boyutunda en az analiz etme basamağı, bilgi boyutunda ise en az olgusal bilgi olduğu belirlenmiştir. 2024 Ortaöğretim Matematik Dersi Öğretim Programının Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin boyutları açısından geçmiş yıllardaki öğretim programlarına göre daha dengeli bir yapıda olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Öğretim programı
• Matematik
• Ortaöğretim
• Yenilenmiş Bloom Taksonomisi

Examining the Learning Outcomes and Process Components in the 2024 Secondary Education Mathematics Curriculum According to the Revised Bloom Taxonomy

Öz

This study aims to examine the learning outcomes and process components included in the 2024 Secondary Education Mathematics Curriculum according to the Revised Bloom Taxonomy. Document analysis was used in the research. Data analysis was performed by creating evaluation tables that included the cognitive process dimensions and knowledge dimensions of the Revised Bloom Taxonomy. The data were coded by two researchers who were experts in the field. The reliability coefficient was used to determine the reliability of the data. As a result of the data analysis, reliability was calculated as 94,61% for the knowledge dimension and 96,88% for the cognitive process dimension. According to the findings of the study, it was determined that the learning outcomes and process components of the 2024 Secondary Education Mathematics Curriculum were most prevalent in the understanding and evaluation stages according to the cognitive process dimensions. In the knowledge dimension, conceptual knowledge was found to be the most prevalent, followed by procedural knowledge. It was determined that the 2024 Secondary Education Mathematics Curriculum’s learning outcomes and process components had the least amount of analysis in the cognitive process dimension and the least amount of factual knowledge in the knowledge dimension. It is thought that the 2024 Secondary Education Mathematics Curriculum has a more balanced structure in terms of the dimensions of the Revised Bloom Taxonomy compared to the curricula of previous years.

Anahtar Kelimeler

• Curriculum
• Mathematics
• Secondary school
• Revised Bloom Taxonomy

Kaynakça

1. Ak, B. S., & Köse, M. (2024). 2024 Fen bilimleri dersi öğretim programı hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 7(2), 132-169. https://doi.org/10.55150/apjec.1582677
2. Akpınar, B., & Köksalan, B. (2024). Eğitimde maarif ve müfredat yenileme ihtiyacı: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli üzerinden teorik bir analiz. Journal of History School, 17(68), 27-48. https://doi.org/10.29228/joh.74735
3. Akpınar, B., Özer, B., Oral, B., & Köksalan, B. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin program geliştirme ve felsefi düzlemden analizi. EKEV Akademi Dergisi, 99, 59-73. https://doi.org/10.17753/sosekev.1489135
4. Aktan, O. (2020). İlkokul matematik öğretim programı dersi kazanımlarının yenilenen Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Pamukkale University Journal of Education, 48, 15-36. https://doi.org/10.9779/pauefd.523545
5. Anderson, L. W., Krathwohl, D. R., Airasian, P. W., Cruikshank, K. A., Mayer, R. E., Pintrich, P. R., Raths, J., & Wittrock, M. C. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom's taxonomy of educational objectives: complete edition. Longman.
6. Anderson, L. W., Krathwohl, D. R., Airasian, P. W., Cruikshank, K. A., Mayer, R. E., Pintrich, P. R., Raths, J., & Wittrock, M. C. (2018). Öğrenme öğretim ve değerlendirme ile ilgili bir sınıflama: Bloom’un eğitimin hedefleri ile ilgili sınıflamasının güncelleştirilmiş biçimi (D. A. Özçelik, Çev.). Pegem Akademi.
7. Aşkar, P., & Altun, A. (2023). K-12 Beceriler Çerçevesi: Türkiye bütüncül modeli üzerine bir çalışma. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 925-940. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1308740
8. Athanassiou, N., Mcnett, J. M., & Harvey, C. (2003). Critical thinking in the management classroom: Bloom’s taxonomy as a learning tool. Journal of Management Education, 27(5), 533-555. https://doi.org/10.1177/1052562903252515

9. Bal, A. P., & Yılmaz, R. (2022). Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre ortaokul matematik ders kitaplarındaki soruların incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 94-107.
10. Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programının dijital okuryazarlık açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 279-290. https://doi.org/10.48066/kusob.1483671
11. Berk, Ş., & Özer, B. (2024). “Türkiye Yüzyılı” Maarif Modeli (TYMM) öğretim programlarına ilişkin nitel bir değerlendirme. Journal of History School, 17(73), 3241-3256. https://doi.org/10.29228/joh.78177
12. Bilgi, H. E. (2025). 5. sınıf matematik ders kitabı sorularının öğrenme çıktıları ile ilişkisi ve yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
13. Bloom, B. S., Engelhart, M. D., Furst, E. J., Hill, W. H., & Krathwohl, D. R. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook 1: Cognitive domain. Longman.
14. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
15. Bümen, N. T. (2006). Program geliştirmede bir dönüm noktası: Yenilenmiş Bloom taksonomisi. Eğitim ve Bilim, 31(142), 3-14.
16. Cihan, F., & Doruk, M. (2024). 2024 Ortaöğretim matematik dersi öğretim programının SOLO taksonomisi ve bilişsel istem düzeylerine göre değerlendirilmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(3), 144-157. https://doi.org/10.29065/usakead.1511690
17. Çelen, Y. (2023). 9. sınıf lise matematik sorularının Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 837-848. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1073141
18. Çelik, S., Kul, Ü., & Çalık Uzun, S. (2018). Ortaokul matematik dersi öğretim programındaki kazanımların Yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 775-795. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431437
19. Çil, O., Kuzu, O., & Şimşek, A. S. (2019). 2018 ortaöğretim matematik programının revize Bloom taksonomisine ve programın ögelerine göre incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 1402-1418.
20. Demiral, B. T., & Yenilmez, K. (2023). Ortaokul matematik ders kitaplarındaki geometri ve ölçme öğrenme alanı etkinlik ve problemlerinin yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 5(1), 51-71. https://doi.org/10.47157/jietp.1283234
21. Forehand, M. (2010). Bloom’s taxonomy. In M. Orey (Ed.), Emerging perspectives on learning, teaching, and technology (pp. 41-47). Global Text.
22. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw Hill.
23. Hasić, A., & Saračević, M. (2023). Analysis of the curriculum and program in mathematics according to Bloom’s taxonomy for the II class of high school. Mathematical Colloquium, XXIX(1), 1-24.
24. Kadıoğlu Ateş, H. (2025). Cumhuriyetten günümüze ilkokul programları bağlamında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarına genel bakış. The Journal of Academic Social Sciences, 162, 89-116. https://doi.org/10.29228/ASOS.80492
25. Karataş Tekin, K. (2024). 2024 ilkokul matematik dersi öğretim programı öğrenme çıktıları ve süreç bileşenlerinin Bloom taksonomisine göre incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
26. Kaya, C. (2024). 11. sınıf temel düzey matematik ders kitabında bulunan soruların yenilenmiş Bloom taksonomisi’nin bilişsel süreç boyutuna göre incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
27. Kıryak, Z., Kozaklı Ülger, T., Ülger, B. B., Bozkurt, I., & Çepni, S. (2024). 2018 ve 2024 ilk ve ortaokul fen bilimleri ve matematik dersleri öğretim programları öğrenme çıktılarının karşılaştırılması ve beceriler açısından incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(44), 3054-3089. https://doi.org/10.35675/befdergi.1507283
28. Koffka, K. (1935). Principles of Gestalt psychology. Harcourt, Brace.
29. Krathwohl, D. R. (2002). A revision of bloom’s taxonomy: An overview. Theory into Practice, 41(4), 212-218. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4104_2
30. Kuzu, O., Çil, O., & Şimşek, A. S. (2019). 2018 matematik dersi öğretim programı kazanımlarının revize edilmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 129-147. https://doi.org/10.17556/erziefd.482751
31. Kuzu, O., Göçer, V., & Akçay, A. O. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında ilkokul matematik dersi öğretim programı’nın incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 41, 640-667. https://zenodo.org/record/13337757
32. Kuzu, O., Toptaş, V., & Göçer, V. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli perspektifinde 2018 ve 2024 ilkokul matematik dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 114-140. https://doi.org/10.29299/kefad.1545275
33. Memiş, M., & Kalyoncu, M. R. (2024). 2024 Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı ile 2019 Türkçe dersi öğretim programının karşılaştırmalı incelenmesi. International Journal of Language Academy, 12(2), 176-199. https://doi.org/10.29228/ijla.76352
34. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). An expanded source book: Qualitative data analysis (2nd ed.). SAGE.
35. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024a). Ortaöğretim Matematik Dersi Öğretim Programı (Hazırlık, 9, 10, 11 ve 12. sınıflar). MEB Basımevi.
36. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. MEB Basımevi.
37. Organization for Economic Co-Operation and Development. (2024). An evolution of mathematics curriculum: Where it was, where it stands and where it is going. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/0ffd89d0-en
38. Satmaz, İ., & Yabanova, U. (2024). Analysis of Maarif Model of Century of Türkiye secondary school mathematics curriculum according to SOLO taxonomy. International Journal of Curriculum and Instructional Studies, 14(2), 195-219. https://doi.org/10.31704/ijocis.1582857
39. Usluoğlu, B., & Toptaş, V. (2020). Investigation of unit evaluation questions in elementary school 1st and 2nd grade mathematics textbooks according to revised Bloom taxonomy. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 6(2), 136-148.
40. Üredi, L., & Ulum, H. (2020). İlkokul matematik ders kitaplarında bulunan ünite değerlendirme sorularının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 432-447. https://doi.org/10.17860/mersinefd.693392
41. Üzümcü, Z. B., & İpek, A. S. (2022). LGS matematik sorularının yenilenmiş Bloom taksonomisi ve ortaokul matematik dersi öğretim programı kazanımlarına göre incelenmesi. Pearson Journal of Sciences & Humanities, 7(20), 124-133. https://doi.org/10.46872/pj.575
42. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
43. Vygotsky, L. S. (1987). Thinking and Speech. In R. W. Rieber, & A. S. Carton (Eds.), The Collected Works of L. S. Vygotsky (Vol. 1), Problems of General Psychology (pp. 39-285). New York: Plenum Press. (Original Work Published 1934).
44. Wood, D., Bruner, J. S., & Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17(2), 89–100.
45. Wertsch, J. V. (1985). Vygotsky and the social formation of mind. Harvard University Press.
46. Yağcı, E. (2023). Eğitimde program geliştirme ile ilgili temel kavramlar. İçinde H. Ünsal (Ed.), Eğitimde program geliştirme (ss. 1-15). Pegem Akademi.
47. Yıldırım, Y., & Çalışkan, A. (2024). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2005, 2015 ve 2018 programlarıyla karşılaştırmalı analizi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8(1), 108-142. https://doi.org/10.46452/baksoder.1485390
48. Yurdakal, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: 2024 ilkokul Türkçe dersi öğretim programı’nın (1, 2, 3 ve 4. sınıflar) incelenmesi. Temel Eğitim Dergisi, 6(24), 76-88.